Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
Erguvanlar da yanar
Tabiatla insan ilikisinin, sadece ehir kültürünü deil insan muhayyilesini belirleyen bir yan var. Bunu en iyi, insanlarn mevsimlerin dönüümü karsnda yaanan srad olaylara verdikleri tepkilerde anlarz. Anadolu'nun kta özellii sergileyen iklim ve corafi zenginlii dilimize de yansr. Bahar 'krkikindi yamurlar'yla yaanr Anadolu'da. stanbul, 'ahmak slatan'lar ile bilinir. Kaç zamandr ahmak slatanlarn artk yamadn fark ettim geçenlerde. Tropikal iklimlere özgü yalar alyor artk. Sanki yamurdan farkl bir ey boanyor üstümüze. Gök açlp birden boanan yamurlar. Binlerce yllk tabiat ve corafyayla kurlu ainal sele veriyor. stanbul'un iklimine, tabiatna, corafyasna hele hele insanna yabanc gelen yamurlar... Yaz, bahar, kyla oluan tabiat iç içe, tabiatla beraber ama ehirli bir yaama kültürü yamurlarn aniden bastrmas gibi apansz geliveren basknlarla da tarumar oluyor sanki. nsan eliyle bozulan kozmik denge yine insan bozuyor. Çoktan yok edilen mimarisi, ehir dokusu, evlerin konumu, labirenti andrd söylenen sokaklarn iç düzeni mevsimlerin ritmine ayarlyd oysa.
Bu yl 'erguvanlar yanm'… Baharda zamansz çiçee duran aaçlar Anadolu'da souk alr. Son anda bastran kar, çiçekte yakalad aaçlar dondurur, çiçekler souk alr ve meyve vermez. stanbul'un narin aac erguvann yanmas ise baka bir mevsim olay. Neden souk almyor da yanyor erguvan? Her eyin altüst oluuna iaret. Aniden deien hava artlarna uyum salayamyor erguvan. Tpk birden boalan gök karsnda ehrin çaresiz kalmas gibi.
stanbul'a kendisiyle bark rengini veren erguvan kadar bu ehrin dokusunu biçimlendiren, tanmlayan, sembolize eden az bitki bulunur. Bizans'tan beri devralnan bu naif aacn çiçekleri, rengi Osmanl stanbul'unun her anlamda nezahetini ifade eder.
Erguvann renginin hatrlatt bir tür naiflii gibi fanilik duygusu bu ehrin yüzlerce yllk tarihinin en iyi yansmalarndan biri. Tabiat ve corafi artlarn yeerttii erguvann ehir ve ehir kültürü ile özdelemesi her nebata nasip olmaz.
Erguvan gibi geleneksel stanbul evi de hafif, zarif ve de naifti. Ahap mimarinin oluturduu konut mimarisinin estetik formuyla stanbul evinin bahçesine en çok yakan da erguvan olabilirdi.. Her ne kadar Hudayinabit her yerde yetse de renginin albenisi onu ayrcalkl klar.
Erguvann çiçei bahar, yenilenmeyi, yeni bir balangc hatrlatsa da aacnn naiflii de geçicilii, fanilii imler. Tpk stanbul evlerinin zarif ama en çok da yangn karsnda dayanksz olmas gibi. Bir ehrin dokusuyla, ruhuyla bir çiçek ancak bu kadar bütünleebilir, aynileebilirdi…
Ahap mimari Osmanldan bugüne modern ehirleme saplantmzn en büyük bedeli oldu. Görkemli Avrupai binalarn yannda pek gösterisiz, pek mütevaz, dayanksz kalyordu. Güzel olmaya güzel ama güç ve ihtiam gösterisine elverili deil. Tpk erguvan gibi baharn geliini iirsel bir dille hatrlatrken hep gözümüzün önünden kaybolup gidecekmi fikrini telkin etmesi gibi teker teker kayboldular; hayattan çekilerek birkaç eski fotoraf karesinde kaldlar...
Ahap konaklarn, evlerin yan banda biraz da mahzun erguvan… Hayat veren rengiyle dünyaya taparlktan çok faniliin estetiini sergiler.
Tpk Müslüman evleri, ehirleri gibi.
Hiç ölmeyecek gibi dünyaya meydan okuyan gücün servetin davurumu abidelerden çok geçicilii, estetii, kanaati hatrlatr. Yoksulla zengin arasndaki mesafe hiç de alamayan devasa duvarlar gibi deildir.
Ahap evler ilevsel olduu kadar eklemlenebilir, yenilenebilir bir hayat tasavvurunun mekân plannda temsili gibidir. Dev beton ynlar gibi gelecek nesillerin tercihlerine ipotek koymaz. Bu anlamda hayatta daha çok karlk bulur. Dinamik bir fanilik hissi. Tpk ölüm dikkatinin hayat mümkün klmas, yaamaya deer hayata imkân hazrlamas gibi. Bugünün hafif zarif evi, yarnn ihtiyacn da düünürcesine her an yeniden kurulmaya hazrdr. Yarnn dünyas farkl tercihlere, zevklere, ihtiyaçlara doru uyanr çünkü.
Yüzlerce yllk stanbul deneyiminin gelitirdii estetik ve mekânsal çözümleme ancak bu iki unsurla birlikte ifadesini bulabilir. Geçicilii hatrlatan güzellik ve onun unutulduu bir dünya. Tevazu ve basitlikle yükselen bir medeniyetin biçimlendirdii hayat…
Sadece ahap evler deil, erguvanlar da yanar. Erguvanlar yanan bir Boaziçi gökdelenlerin gölgesinde durgun sudan baka nedir ki?
Yarnlarn dünyasna kap açan bugünün tevazuudur.
Yazar: Akif Emre |
30-04-17 |
||
| E mail: yenisafak.com | Tweet | ||
 |
 |
||
