TDK'DEN BİR DÜZİNE HATA - 14 / DİL KALESİ Kategorisi

ÂYET-İ KERÎME

Ve gecenin bir kısmında O'na secde et. Gecenin uzun bir bölümünde de O'nu tesbih et.

İnsan: 26

HADÎS-İ ŞERİF

Mîzâna ilk konulacak şey, güzel ahlâktır.

Taberânî, el-Mu'cemu'l-Kebîr

SÖZÜN ÖZÜ

Alçakgönüllü yüreklerde yaşayan düşünceler, yüksek düşüncelerdir.

Montaigne

Rota Haber Son Dakika!

Kategori : / DİL KALESİ

Okunma sayısı : 239

TDK'DEN BİR DÜZİNE HATA - 14

TDK’nin Türkçe hatalarına dair TDK’DEN BİR DÜZİNE HATA başlıklarıyla şu ana kadar yazdığım on üç (13) yazıda ve diğer bazı makalelerde tekrarladığım bir hükmü yine hatırlatmak isterim:
TDK’nin resmî İnternet sitesindeki sözlüklerde imla hatalarından noktalama yanlışlarına, cümle düşüklüklerinden açıklama noksanlarına, bilgi hatalarından yanlış örneklere varıncaya kadar, otuz iki kısım tekmili birden her çeşit Türkçe ayıbı arz-ı endam ediyor...
Yine önceki yazılarımda “TDK hataları bitmek bilmiyor… TDK’nin sözlük hatalarını yaza yaza bitiremiyorum.” filan demiştim. Bu sözlerim doğru olsa bile – itiraf etmeliyim ki – ölçüsüzdü. Bu hatamı tamir etmem lazımdı. Ne yapmalıyım diye ölçüp biçtim ve sonunda TDK’ye söyleyeceklerimi ölçülü hâle getirdim:
Türkçe Sözlük sayfaları,
Sanırsın deve tımarı…
TDK’nin hataları
Yazıla yazıla bitmez...
Evet, bitmez ama ben yine de yazacağım; belki de TDK’nin keyfini bozacağım.
İşte TDK hatalarından on dördüncü düzine:

***
Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü’nde Yanlış Örnek
Adı geçen sözlükten Büyük Türkçe Sözlük sayfalarına “g ü v e n” maddesi şöyle aktarılmış:
“güven: Sevinç, mutluluk: Mektubunu okuyunca ne kadar güvendim.”
Buradaki “g ü v e n” isim türünden bir kelimedir. Manasına bakıldığında da bu husus anlaşılır. Hâlbuki örnek olarak verilen cümlede “g ü v e n” ismi değil “g ü v e n m e k” fiili kullanılmış.

***

Büyük Türkçe Sözlük’te Tertip Hatası
Bilişim Terimleri Sözlüğü’nden Büyük Türkçe Sözlük sayfalarına nakledilen “g ü v e n i l i r l i k” tabirinin açıklamasında
“y a n l ı ş s ı z” denecek yerde “y a r ı l ı ş s ı z” denmiş.

***

Büyük Türkçe Sözlük’te Tertip Hatası
Uygulayım Terimleri Sözlüğü’nden nakledilen “g ü v e n l i k” kelimesinin açıklamasında “k e n d i” kelimesi “k m d i” şeklinde tertip edilmiş.

***

Fizik Terimleri Sözlüğü’nde Noktalama Hatası
Adı geçen sözlükten Büyük Türkçe Sözlük sayfalarına aktarılan
“ö l ç ü n” maddesinde açıklama sonuna nokta (.) yerine virgül (,) konmuş.

***

Bilişim Terimleri Sözlüğü’nde Noktalama Hatası
Mezkûr sözlükten Büyük Türkçe Sözlük sayfalarına aktarılan
“d i z g i” maddesinin açıklamasından sonra nokta (.) yerine virgül (,) konmuş.

***

Güncel Türkçe Sözlük’te Noktalama, İfade ve İmla Hatası
Güncel Türkçe Sözlük’te “k ü p” kelimesi aynen şöyle açıklanmış:
“Fr. cube (II) a. mat. 1. Birbirine eşit karelerden oluşan altı yüzlü dikdörtgen, mikâp: Tavla zarı küp biçimindedir. 2. Bu biçimindeki nesne. 3. Bir cismin hacim hesabında kullanılan ölçü birimi. 4. Bir sayının üçüncü kuvveti: (43)=4x4x4=64.”
a) Noktalama hatası: “Birbirine eşit karelerden oluşan…” sözünden sonra virgül (,) konmalıydı.

b) İfade hatası: “Bu biçimindeki nesne.” ifadesi yanlıştır. Doğrusu “Bu biçimdeki nesne.” olacaktır.

c) İmla hatası: “Bir sayının üçüncü kuvveti” manasına örnek olmak üzere verilmiş olan “(43)=4x4x4=64” şeklindeki matematik ifadesinde üslü sayı (43) şeklinde değil (4³) imlasıyla yazılacaktır.

***

Güncel Türkçe Sözlük’te Noktalama Hatası
Sözlükteki “d â h i l i y e” maddesinde fahiş bir virgül (,) yanlışı var.
A. Gündüz’den nakledilen örnek cümle aynen şöyle yazılmış:
“Dâhiliye nezaretine yazarlar, orası lazım gelen, muameleyi yapar.”
Görüldüğü gibi, bir sıfat (lazım gelen) ile onun mevsufu (muamele) arasına virgül (,) konmuş. Hâlbuki böyle yerlerde asla virgül olmamalı.

***

Orta Öğretim Terimleri Kılavuzu’nda İmla Hatası
Sözlükte “k ü l” maddesinin Osmanlıca karşılığı aynen şöyle yer almış: r ı m a d'.
Bilen bilir ki bu “r ı m a d (veya r e m a d)” kelimesinin sonunda kesme (') işaretinin hiç lüzumu yoktur.

***

Kişi Adları Sözlüğü’nde Tertip Hatası
Kişi Adları Sözlüğü’nde “Ç a k ı r” ismine verilen birinci mana aynen şu ifadeyle yer almış:
“Mavimsi, mavi benekli, gi göz rengi.”
Tabii ki burada “g i” şeklinde yazılan manasız kelime aslında “g r i” kelimesidir.

***
Tarama Sözlüğü’nde Tertip Hatası
Tarama Sözlüğü’nden Büyük Türkçe Sözlük sayfalarına aktarılan “b i r i m (II)” maddesinin açıklaması “Yolsuz salman vergi.” diye yazılmış.
Burada “s a l m a n” diye yazılmış olan kelimenin doğrusu
“s a l ı n a n” olacaktır. Yanlışlık Tarama Sözlüğü’nde mi, Büyük Türkçe Sözlük’te mi, bilmiyoruz.
Hangisinde olursa olsun, hataların asıl adresi değişmiyor: TDK…