Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : ÝKTÝBAS / Muhtelif Mevzûlar, Yazarlar, Yazýlar | Okunma Says: 578 |
Ayn günlerde üniversite gençliinin de bu ideolojinin peinden komas için gereken bütün çalmalar yaplyordu. “Faizm, ilmî tarzlarla elden geçirilecek ve ortaya konulacak yeni sistemin ad Kemalizm olacakt ” (Bozda,1972:62) .
smet Paa 1932 ylnda talya'ya gittiinde Parti Genel Sekreteri Recep Peker'i de yannda götürmütü. “Peker, talya'da Faist Parti'yi ziyaret ederek Partinin yaps hakknda detayl bilgiler almt” (Karatepe,1993:55).
Bu düzenlemeler, ayn yllarda Bat'da yükselen Tek Adam rejimleriyle de paralellik arzediyordu. “Bat Demokrasisi ivme kaybediyor, talya ve Almanya gibi ülkelerde eflik rejimleri ve düzenlemeleri ilgi görüyordu” (Ekinci,1997:98).
1935 ylnda Almanya'daki Nazi modelini benimseyen CHP, parti ile devleti bu çerçevede birletiren yasay kabul etti. “Böylece Kemalistler, Türkiye'de bir parti diktacln teekkül yönünde son admlarn da atmlard” (Ahmad,1999:81).
“talyan Faist Partisi'nin kendi bünyesinde yapt düzenlemenin hemen ardndan CHP Büyük Kurultay'nn da toplanp benzer deiiklikler yapmas son derece manidard” (Ekinci,1997:94)
Sonraki yllarda dönemin kurmaylar Devlette eflii safha safha hayata geçirdiler. Recep Peker, Almanya'dan dönüte bir rapor hazrlad. Cumhuriyet Halk Partisi'nin 1935 Kurultay'nda bu tek parti anlay benimsenmi ve Peker, parti sekreteri olmutu. Recep Peker, 1935 Kongresi'nde, “Türkiye Cumhuriyeti bir parti devletidir” demiti (Belge,2011:609).
Peker'e göre, bütün istekler partiye bildirilecektir ve hangi istein, ne ekilde yerine getirileceine parti karar verecektir. Parti, bütün fertleri birletiren bir teekkül olarak idealletirildi.Devlet kutsal bir varlk gibi gösterilerek insanlarn tapna haline getirildi (Karpat,2008:193).
Devlet ve parti gitgide daha da iç içe geçti. 1936'da devlet bütün özel radyolarn idaresini üzerine alarak elektronik medya üzerinde 1990'lara kadar sürecek olan bir devlet tekeli yaratt. Yine 1936'da içileri bakan partinin genel sekreteri, valiler de vilayetlerin parti bakan oldular. Partinin köylere kadar bütün idari birimlerde örgütü vard (Findley,2015:257).
Mustafa Kemal'in “Bavekilliini yapan smet nönü ile Partinin Genel Sekreterliini yapan Recep Peker'in de Hitler ve Mussolini rejimlerine olan özentisi” (Ekinci,1997:109). Türk rejimini otoriter bir yapya kaydrmt.O günlerde devleti yönetenler “talyanlarn faizmi, Almanlarn nasyonal sosyalizmi nasl varsa, Türklerin de artk Kemalizmi vardr” (Bozda,1972:93). diyordu.
Bu dönemde CHF ile TBMM'ni aynlatrr.Gazeteci Asm Us, “CHF'n eletirmenin hiçbir ekilde doru olmayacan, zira onu eletirmenin TBMM'ni eletirmek olacan” yazar. Mahmut Soydan ‘Hâkimiyeti Milliye'deki yazlarnda, Yugoslavya gibi o zamanlar diktatörlükle yönetilen baz Avrupa ülkelerine dikkat çeker ve bu ülkedeki ‘diktatörlüün' ne kadar olumlu özelliklere sahip olduunu anlatr (Ertunç,2010:263).
Hitler'i ‘Almanya'nn kalknmasn' salayan kii olarak öven Cumhuriyet Gazetesi yazarlarndan M, Nermi' nin bir yazs türünün örneklerinden birisi olarak ifade edilebilir. ef sfat ve ‘eflik' anlay Çetin Yetkin'e göre “Faist, nasyonal sosyalist kurumlardan esinlenerek ortaya atlmtr” (Yetkin,1997:269).
Bu yllar, iktidara yakn birisi olan Cumhuriyet Gazetesi Sahibi Nadir Nadi öyle anlatr: “Düünceler ve inançlar, ancak üstü kapal cümlelerle, bir dereceye kadar açklanabiliyordu. Hükümetçe önemli saylan olaylar karsnda gazetelerin genel tutumu, Basn-Yayn Müdürlüü'nden gelen direktiflere göre ayarlanyordu.Arada bir Babakan'n basn toplantlar tertipleyerek, gazete sahip ya da temsilcilerini, emir verircesine uyard oluyordu...
Böyle toplantlarn birinde, Refik Saydam, d politika ile ilgili bir konuya dair ertesi günü ne yazmamz gerektiini uzun boylu anlattktan sonra, gözüne kestirmi olacak, bana bakarak biraz alayl, sormutu: “Anladn m?” Yarm azla ‘Anladm!' demem üzerine, sanki beni imtihana çekiyormu gibi: “Peki, öyle ise anlat bakalm yarn ne yazacaksn?” diye sormutu. Meslektalar kalabal arasnda, acemi bir ere emir tekrar ettirmeye benzeyen bu ikinci soruya fena içerlemi, Babakana ters bir cevap vermitim. Yal bal yazarlarn bu allmam, ters davran karsnda nasl ardklarn, acyan gözlerle bana nasl baktklarn ve ortalkta esmeye balayan souk havay Saydam'n akaya vurarak nasl dattn hâlâ hatrlarm” (Ertunç,2010:289).
Bülent Daver ise, dönemin uygulamada “otoriter hatta diktatoryal bir yönetim olduunu”, Mustafa Kemal'in komünist ve faist diktatörlüü reddetmekle birlikte kendine has bir otoriter rejim (cumhuriyetçi diktatörlük) uygulamaya çaltn ileri sürer.
Kinross' a göre, Mustafa Kemal halkn destei ile milli Mücadeleyi kazandktan sonra muhaliflerini ortadan kaldrm ve sonra diktatörlüe kaymtr. R.D. Robinson, Mustafa Kemal'in modern totaliter bir yapya sahip olmasna karn, siyasi alanda bir diktatör özellii arz ettiini belirtir. Bülent Tanör “Gerçek u ki, Kemalist rejim demokratik deil, otoriter karakterdeydi” (Ertunç,2010:302:303). demektedir.
Toktam Ate'e göre; “Atatürk döneminde mükemmel bir demokrasi vard” gibisinden laflar ederler ama bunun gerçek d olduu çok açktr.” (Toktam Ate, Biz Devrimi Çok Seviyoruz, s. 188).
Sonunda tek partili cumhuriyet, eletirisiz bir cumhuriyet oldu. Çünkü Takrir-i Sükûn dönemi, sorunlarn ekonomik ve sosyal olarak diyalogla çözülmesini dlayp, tek çözüm yöntemi olarak kuvvet kullanma alkanln güçlendirdi.Esasen faizm Ankara'nn ideolojik ihtiyaçlarna fazlasyla elverili görülüyordu. “Faizmin cazibesi, Kemalistleri de bu yönde harekete tevik ediyordu. u farkla ki, Ankara egemenleri Yugoslav tarz diktatörlüü, Roma ve Berlin tarz diktatörlüe tercih ediyorlard” (Ahmad,1999:80)
Yazar: Hüseyin Yaðmur |
30-11-20 |
||
| E mail: yenisoz.com.tr | Tweet | ||
 |
 |
||
