Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / MAÂRÝF (Eðitimle Ýlgili Yazýlar) | Okunma Says: 697 |
Distopik kurgular ve yaanan gerçekler
Muhteem bir manzarann içine kondurulmu, doa ile ba baa bir okul düünün!
çinde sadece yetimlerin eitim gördüü ve tüm derslerin sanatla (iir, resim, müzik) iç içe geçtii bu okulda spor faaliyetlerine, çocuklarn beslenme ve salk kontrollerine önem veriliyor, gözetmenler eliinde çocuklar steril bir eitimden geçiriliyor. lk etapta "te hayalimdeki okul" diyeceiniz bir ortam tasvir ediliyor, ta ki verilen eitimin kan donduran amaçlarn anlayana kadar. Roman, belli bir yaa geldiklerinde organlarn gerçek insanlara balamak amacyla klonlanan çocuklarn yatl okul Hailsham’daki maceralarn Kathy vastasyla aktaryor. Romanda son derece normal bireylerin yatl bir okuldaki günlük yaamlarn aktaryormu gibi bir dil kullanld için eitim sisteminin dehet verici amaçlarn uzunca bir süre kavrayamyoruz.
2017 ylnda Nobel edebiyat ödülü alan Kazuo Ishiguro’a ait olan ve Türkçe'ye "Beni Asla Brakma" olarak çevrilen eserden bahsediyorum. Yaymland yl Time dergisi tarafndan "ngilizce yazlm en iyi 100 roman" listesine alnan distopik romannda Ishiguro, çok yönlü mesajlaryla karmak duygular yaatrken eitim sistemine dair sorgulamalar da yaptrmay baaryor.
Romann kahraman Kathy 31 yanda, organ baçs olmas için klonlanm insanlara bakclk yapan (kendisi de klon olan) bir kadndr. 8 ay daha çalt takdirde bu ite 12 yl dolacaktr. Önceleri bakclk yapaca hastalar seçme hakk yokken son yllarda hastalarn kendisi seçmeye balam olan Kathy, Hailsham’da beraber okuduu arkadalar Ruth ve Tommy’ye de farkl zamanlarda bakc olma görevini üstlenmitir.
Roman bir taraftan organ baçs olmas için özel olarak klonlanm bireylerin çocukluk ve gençlik yllarndan çeitli kesitler aktarrken, dier taraftan da satr aralarnda verdii baz detaylarla bizim çarm dünyamz harekete geçiriyor. Mesela sisteme dair rahatszln dile getiren açklamalarndan dolay gözetmenlikten alnan Lucy’nin u sözleri her ne kadar Hailsham çocuklarna hitap ediyor olsa da benzer bir endoktriner eitim sisteminden geçmi kiiler olarak bizi de sorgulatyor:
“Hayatlarnz sizin için önceden kararlatrld. Yetikin olacaksnz ve sizler yalanmadan, hatta orta yaa bile gelmeden, hayati organlarnz balamaya balayacaksnz. Her biriniz bu nedenle yaratldnz. Filmlerini seyrettiiniz aktörler gibi deilsiniz, benim gibi bile deilsiniz. Bu dünyaya belli bir amaçla getirildiniz ve geleceiniz, hepinizin gelecei önceden belirlendi. Yaknda Hailsham’dan ayrlacaksnz, çok zaman geçmeden organlarnz balamaya balayacaksnz. Bunu unutmayn. Doru düzgün yaayacaksanz kim olduunuzu ve sizi nelerin beklediini bilmeniz gerekir.”
Bu çocuklarn gerçekleri örenmelerine ramen onlar için kararlatrlm hayat olduu gibi kabul etmeleri, kurtulmaya yönelik hiç bir çaba sarf etmiyor olmalar çok rahatsz ediyor. Fakat tezgâhndan geçirildikleri eitimin amacnn da bunu salamak olduunu skalamamak gerekiyor. Yazarn, kurbanlarnn bakaldrmasna izin vermeyerek okuyucuyu rahatsz etmeye, sorgulatmaya çaltn düünebiliriz. Yani içinden geçtiimiz ve sorgulamay aklmzdan dahi geçirmediimiz eitim sitemine gönderme yaparak yaadmz hayata dair farkndalk oluturmay amaçlyor gibi alglayabiliriz.
Hailsham'da gözetmenler çocuklara gelecekleriyle ilgili temel gerçekleri açklamadan eitim veriyor. Enjekte edilen bilgi, anlalmayacak kadar küçükken verilip bilince yerletiriliyor. Çünkü biliyorlar ki, erken yata ekillendirilmi zihinlerin sonradan deimesi çok zordur. Belli deer yarglarn benimseyen çocuk d dünyay o pencereden anlamlandrr. Bugün yaadmz gerçeklik de bu deil mi? Okulda gizli ve açk müfredatla, gündelik hayatta da alg operasyonlaryla zihinlerimize yerletirilenleri hiç sorgulamadan yaayp gitmiyor muyuz? Okulda verilen sübjektif deer yarglaryla hayata belli bir perspektiften bakmaya artlanmadk m? Düünerek, sorgulayarak bulduumuz dorulardan ziyade telkin edilmi iyi ve kötü yarglar ekseninde düünmüyor muyuz?
Bu yönleriyle Kathy ve arkadalarnn hikâyesinde kendi yaantmzdan benzerlikler bulmak da temelden sarsan bir etki yapyor. Sistemin bizden aldklarn çocuklardan alnan organlar gibi düünebiliriz. Önce becerilerimiz öldürüldü. Sonra egemen ideolojiyi etimizde kemiimizde hissetmemiz, mevcudu benimsememiz saland. Tek bir merkezden senkronize bir ekilde standartlatrldk, aynlatrldk. Bireysel farkllklarmz, toplumsal çeitliliimiz minimize edildi. Belli kurgulara inandrldk, siyah-beyaz kesinliinde yarglar edindirildik. Yani bir çeit toplum mühendisliinin nesnesi olduk. Bu açlardan sorgulamaya tabi tuttuumuzda bizim okullarmzn Hailsham'dan, bizim de bu klonlardan pek farkmz olmadn görmemiz mümkün olaca gibi Hailsham'daki çocuklarn neden kaderlerine raz bir ekilde sisteme hizmet ettiklerini anlamak da mümkün hale gelecektir.
Yazar: Ali Aydýn |
02-12-20 |
||
| E mail: milatgazetesi.com | Tweet | ||
 |
 |
||
