Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : ÝKTÝBAS / Muhtelif Mevzûlar, Yazarlar, Yazýlar | Okunma Says: 682 |
7) Klientalist Postmodern Cemaatin Türkiye'yi Totaliter Bir Devlet Haline Getirmesi
(klientalizm: Politikada seçmeni müteri gibi gören anlay. Verecei oy karlnda i, para, statü vaad etmek. Seçilmek isteyen patron, seçmen ise garibandr. Seçim sonras vaadler genellikle unutulur. Hatta oyu alnan seçmene basklar bile uygulanr. "Dorulu")
Bütün bu baskc yönetim tarzndan dolay yabanc gözlemciler, Türkiye'nin rejimine ‘totaliter rejim' tans koymaktaydlar. 1931'lerin Amerikan Büyükelçisi J. G. Grew, hükûmetine verdii raporda, CHF'dan “Recep Bey'in Partisi” diye söz etmekte ve aynen unlar yazmaktadr: “Ayn zamanda Halk Partisi'nin bir batan bir baa yeniden örgütlenmesine giriildi. Eer çkardm sonuçlarda yanlmyorsam, bu yeniden örgütlenme, Halk Partisi'nin Faist ilkelere dayanan bir siyaset örgütüne döndürecek: Faizmin Türkçesi ise: “Yeni Kemalizm” olacaktr. TC'nin idare ekli, artk demokratik bir idare olmayp talya'da tatbik edilen totaliter rejimin ayn olan bir idaredir” (Kabakl,1989:323).
O günün Türk devlet yapsn tahlil eden yabanclar da ayn bilgilerle karlamlar, icrann ar kuvveti ve “Cumhurbakan'nn hiç bir demokraside rastlanmayacak ölçüde yetkilerine temas ederek eflik devri'nin varlna atf yapmlard” (Toynbee,2000:99).
Engin Ardç'a göre bu sistemin ad otari idi. “Ortaya mükemmel bir otari çkmt. Kimse azn açamyor, ancak kendisini hür zannediyordu” (Ardç,2003).
Ahmet Aaolu, Sabiha Sertel gibi devrin aydnlarnn ikazlarna ramen “rejimin diktatörlüe geçmesini kolaylatran” (Sertel Sabiha,1987:67). tüm düzenlemeler yaplm, ortaya baka benzerine rastlanlmayan “bir meclis diktatörlüü rejimi” (Ate,1998:37). çkmt.
Baar'a göre; “Ne seçimler, seçim; ne Meclis, meclisti. Deil bir parti, bir esnaf cemiyeti dahi serbest ekilde kurulup çalacak durumda deildi” (Baar,1956:30).
Devrin yerli ve yabanc ahitleri hãdiselere belirli mefhumlarn içinin doldurulup doldurulmad açsndan bakyorlar ve neticesini ilan ediyorlard. Mesela; Arnold Toynbee'ye göre “Türk rejimi, tipik bir oligarik despotizmdi” (Toynbee,2000:97).
eflik Rejimi altnda sistemin parlamenter yaps da içten içe çürümeye uramt. Seçimler srasnda ‘Milletvekili adaylar M. Kemal tarafndan atamayla tesbit olunuyorlard.' 1923 ylndaki Tekilat Esasiye Kanunu tartmalar srasnda Meclisi feshetme selahiyeti isteyen, ancak bu talebi kabul edilmeyen Mustafa Kemal, imdi birkaç yl sonra Meclisin tek hakimiydi.1935 ylna gelindiinde rejim bir franketayn gibi ef'in dahi kontrolünün dna çkma tehlikesi gösterir. O Kadar ki “1935 seçimlerinde Mustafa Kemal, Halk Frkal olan 2. seçmenlere müstakil mebus adaylarn seçtiremez ” (Uyar,1999:162)
Devrin yapsn en çarpc ekilde tasvir eden tahlillerden biri yabanc bir gözlemciye aittir. Paul Gentizon, o günkü Türkiye'yi anlatan eserinde Ankara Hükümeti'ni çok deiik yönleriyle deerlendirdikten sonra, eflik Türkiyesi'nin ileyiine k tutan u kaytlar düer: Yakndan baklnca durum deiiktir. ‘Takriri Sükun Kanunu'nun yürürlüe girmesinden sonra ülkede siyãsî hürriyet kalmamtr. Sadece hükümeti oluturan tek parti, yetkileri kullanmaktadr. Politik güçlerin ileyii tamamen yasaklanmtr. Muhalefet kaldrlmtr. Basn hemen hemen resmî duruma gelmi, verilen parolaya göre hareket etmektedir” (Gentizon,1983:171).
Doç. Dr. Aykut Kansu'ya göre ise 1923'deki yeni yap, Merutiyet devrinde oluturulmu parlamento üstünlüünden bir geriye dönütü. “1931'deki Halk partisi Kongresiyle ülkede Korporatist bir rejim kurulmutu” (Kansu:2005).
Hadiseler, “Kuvvetlerin beraberlii ferdi saltanat olur'” (Aaolu Samet,1993:280). diyen Ahmet Aaolu'nu hakl çkarmt.
Cumhuriyet Gazetesi'nin 1934 ylndaki haberine göre; Türk Kadn Haklarn En Büyüünü Almt. Hiç kimsenin aklna “Neden bunun için 11 yl beklenildi?” diye sormak gelmiyordu. Halbuki Nezihe Muhiddin'in CHP'den önce Kadnlar Halk Frkas'n kurup, Atatürk'ten 10 yl önce kadnlara seçme ve seçilme hakkn istemiti (Our,2013)
Dönemin bir çok aydn gibi Cumhuriyet'le birlikte Demokrasi hayalleri kuran Sabiha Sertel'in de “Demokrasi hayali böylece suya dümütü” (Sertel Sabiha,1987:192).
10 bölümlük seri yazlarda kullanlan kaynaklar:
KAYNAKÇA
Aaolu Samet, (1993), Siyãsî Günlük,stanbul:letiim Yay
Ahmad Feroz,(1999), Modern Türkiye'nin Oluumu,stanbul:Kaynak Yay
Akandere Osman, (1998), Milli ef Devri, stanbul:z Yay
Altnay,A.ve Bora,T.(2002),“Ordu, Militarizm ve Milliyetçilik”, Modern Türkiye'de Siyasi Düünce, Der. Tanl Bora, Cilt:4 stanbul: letiimYay
Arzk Nimet, (1966), Anlar 1, stanbul:Kaynak Yay
Banguolu Tahsin-Yazc Olcay, (2001), Eitim ve Kültür Trajedimiz, stanbul: Marifet Yaynlar
Baar A. Hamdi, (1956), Demokrasi Buhranlar, stanbul:Türkiye Basmevi
Belge Murat,(2011),Militarist Modernleme, stanbul, letiim Yay
Birler .Hakk, Hristidis engül Klç, Ergüz Ersel,(2010) CHP'li Yllar, Ankara: Bankas Yay
Bozbeyli Ferruh,(2009),Yalnz Demokrat, stanbul:Tima Yaynlar
Bozda smet, (1972), Bir Çan Perde Arkas, stanbul:Kervan Yay
Cebeci M.Cemal (2014), Doksanüç Yln Ardndan,Hatralarm,Ankara:Kimder Yay
Cebesoy Ali Fuat,(2007), Siyasi Hatralar, stanbul:Temel Yaynlar
Dilipak Abdurrahman,(1989), Cumhuriyete Giden Yol, stanbul: Beyan Yaynlar
Dodd C. H., (1984),Uluslararas Atatürk Sempozyumu, Türk Devrimi Üzerine Düünceler, Ankara: Bankas Yay
Doan D. Mehmet,(2005),Darbeler, Müdahaleler ve Siyasi Sistem, stanbul: z Yaynclk
Doan D. Mehmet,(2014),Türkiye Cumhuriyeti Tarihine Giri, Ankara:Yazar Yaynlar
Ekinci Necdet, (1997), Çok Partili Hayata Geçite D Etkenler, stanbul:T.D. Yay.
Ertunç Ahmet Cemil,(2010) Cumhuriyetin Tarihi,stanbul:Pnar Yay
Findley Carter V,(2015),Modern Türkiye Tarihi,slam Milliyetçilik ve Modernlik,1789-2007 stanbul:Tima Yaynlar
Gentizon Paul,(1983), M. Kemal ve Uyanan Dou, Ankara: Kültür Bakanl Yay
Giritli smet,(1984), Uluslararas Atatürk Semp, Kemalist deoloji ve Nitelikleri,Ankara: Bankas
Gololu Mahmut, (1974), Tek Partili Cumhuriyet, Ankara:Kalite Matb.
Grew John,(2000), Türkiye Hatralar, stanbul:Cumhuriyet Gaz. Yay
Heyet, (1934), Askerin Ders Kitab, (1934), Ankara: Büyük Erkan Harbiye Matbaas
Kabakl Ahmet,(1989),Temellerin Durumas, stanbul: Türk Edebiyat Vakf Yay
Kadirbeyolu Zeki, (2007), Hâtralar, stanbul: Sebil Yay
Karatepe ükrü,(1993),Tek Parti Devri, stanbul:Aaç Yay
Karaveli Orhan, (1999), Bir Ankara Ailesinin Öyküsü,stanbul:Pergamon Yay.
Karpat Kemal, (2008),Da Delen Irmak, stanbul: mge Kitabevi
Karaosmanolu Y. Kadri,(1993), Politikada 45 Yl, stanbul:letiim Yay
Koçak Cemil,(2012), Geçmi Ayrntda Gizlidir,stanbul:Tima Yay
Mangrc Faruk,(1999), Çankaya Savalar, Ankara:Tekk Matb
Ouz Orhan, (2004), Cumhuriyete Yat Bir Hayat, stanbul: Doan Kitap
Özek Ali-Yldrm Ramazan,(2012), Ali Özek'in Hatralar, stanbul: Düün Yaynclk
Poulton,H.(1999),Silindir apka-Bozkurt ve Hilâl,stanbul:Sarmal Yaynevi
Rustow Dankwart A.,(1984), Uluslararas Atatürk Sempozyumu, Bir Devletin Kuruluu, Atatürk'ün Tarihsel Baars, Ankara: Bankas Yay.
Sarbay Selahattin Adil, (1982), Selahattin Adil Paa'nn Hatralar, stanbul: Zafer Matbaas
Sertel Zekeriya, (1968), Hatrladklarm, stanbul:Yaylack Matb
Sertel, Sabiha, (1987), Roman Gibi,stanbul:Belge Yay
Tayi Mehmet Serhan,Klnç Taha,(2009),Ali Emiri'nin zinde, stanbul:Tima Yaynlar
Topuzlu Cemil,(2017),80 Yllk Hatralarm, stanbul: aret Yaynevi
Toynbee Arnold,(2000) Bir Devletin Yeniden Douu,stanbul:Cumhuriyet Gaz. Yay
Ulubay, N.(1945),Askerin Bilgi Kitab,stanbul:Genelkurmay Bakanl
Uran Hilmi, (2007),Merutiyet, Tek Parti, Çok Parti Hatralarm, stanbul: Bankas Yay.
Uyar Hakk,(1998),Tek Parti Dönemi ve Cumhuriyet Halk Partisi, stanbul: Boyut Kit
Yetkin Çetin,(1997), Serbest Frka, stanbul: T. D. Yay.
GAZETE ve DERGLER
Akyol Taha, (2009), Milliyet, 6.12.2009
Akyol Taha, (2010), Milliyet, 29.12.2010
Atabeyolu Cem,(2010), 09.08.2010
Ayvazolu Beir, (2010), Zaman, 18.2.2010
Çaha Ömer,(2010) Star, Fadime Özkan
Özdenören Rasim,(2012), Yeniafak.08.3.2012
Radikal, 19.07.2011
(Sungur:2005).
Tunçay Mete, (2010), Nee Düzel, 1-2-3.03.2010
BTT
Yazar: Hüseyin Yaðmur |
27-12-20 |
||
| E mail: milatgazetesi.com | Tweet | ||
 |
 |
||
