Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / PORTRELER | Okunma Says: 898 |
Hâfz anne
Senegal’de Bat Afrika’nn en yaygn tasavvuf hareketlerinden Ticânîlik’in yerel ve güçlü bir kolunu tesis etmi bulunan eyh brahim Niyâs Kevlahî, Msr’ ziyareti srasnda, 21 Temmuz 1961 günü Ezher Camii’nde cuma namaz kldrmt. Msr ulemâs arasnda büyük sayg gören eyh brahim, siyasetçiler nezdinde de öhrete sahipti. Onun Kahire’yi “ereflendirmesi”, Msr ulemâsnn ittifakyla ve gayet doal biçimde cuma namaz için mihraba davet edilmesine yol açmt. Bu vazifeyi mecburen kabul eden eyh, böylece “Ezher’de cuma namaz kldran ilk siyahî Müslüman” olarak tarihe geçmiti. Ezher’de cuma namaz kldrm olmak Afrikal Müslümanlarn gözünde öylesine ihtiaml bir paye idi ki, ülkesine dönüte, eyh brahim’in ömrünün sonuna kadar tayaca yeni bir unvan vard: eyhülislâm.
1900 ylnda Senegal’de, Gambiya Cumhuriyeti snrna yakn Kevlah ehrinin küçük bir köyünde dünyaya gelen brahim Niyâs Kevlahî, Ticânî eyhi olan babasnn 1922’deki vefatnn ardndan -ayn makamn kendisine emanet edildiini savunan öz aabeyiyle birkaç yl boyunca iddetli bir mücadeleye girimek pahasna da olsa- onun yerini almt. 1930’dan itibaren, vefat ettii 1975’e kadar Bat Afrika ülkelerinin tamamnda tarikatn örgütleyen eyhülislâm brahim Niyâs, Senegal’i Ticânîlik’in fiilî merkezi ve en güçlü olduu mntka haline getirmiti. Ticânîlik’in Cezayir asll Ahmed Ticânî (1737-1815) tarafndan bugünkü Fas topraklarnda kurulduu düünülürse, tarikatn en güçlü ubesini Senegal’e tamak eyh brahim’in baarsyd.
Hanmlarn eitimine bilhassa ehemmiyet gösteren brahim Niyâs, kzlar Rukiyye, Ummu’l-Hayr ve Meryem’i hem dinî ilimlerde hem de tasavvuf alannda yetitirmiti. Rukiyye Niyâs çok sayda kitap kaleme alan ve Bat’da da tannan ünlü bir akademisyen olurken, Ummu’l-Hayr Niyâs ei dolaysyla yerletii Nijer’de 200 binden fazla üyesi bulunan büyük bir sivil toplum kuruluunun temellerini atm, Meryem Niyâs ise ablalarn birçok alanda geride brakarak Bat Afrika’nn en yaygn Kur’ân eitim-öretim an tesis etmiti.
1934’te baba oca Kevlah’ta doan Meryem Niyâs, küçüklük çalarndan itibaren eyh brahim tarafndan özel bir ihtimamla yetitirildi. 15 yanda hâfzln tamamlayan ve sk bir Arapça eitimi alan Meryem, babasnn yurtd seyahatlerine de sklkla itirak etti. Böylece hem slâm dünyasnn farkl ülkelerine dair tecrübeler edindi hem de önemli ahsiyetlerle bizzat tant. 1952’de Kevlah’taki kendi evinde Kur’ân öretimine balayan ve çocuklar dört yandan itibaren dizinin dibine oturtan Meryem -veya Senegallilerin onu anmay sevdii ekliyle: “eyha Meryem”- tedris faaliyetlerini ksa zaman sonra bakent Dakar’a tad. Einin maddî desteiyle okulunu 1975’te dev bir medreseye dönütüren eyha Meryem, 1984’te babas eyh brahim Niyâs’n adn tayan külliyeyi kurdu. Tüm bu süreç boyunca Msr, Cezayir, Suudi Arabistan, Birleik Arap Emirlikleri gibi ülkelerden destek gören eyha Meryem, Senegal iç siyasetinde de baskn bir figür haline dönütü. Öyle ki, kiisel balantlar ve karizmas, 1999’da Senegal’le Sudan arasnda barn yeniden tesis edilmesine bile yardmc oldu.
Ticânî tarikatnn hiyerarik yaps içinde bildiimiz anlamda “eyhlik” iddias bulunmasa da, Meryem Niyâs’a duyulan derin saygnn altnda, babasndan tevarüs ettii düünülen “manevî emanet”in etkisi büyüktü kukusuz. Nitekim kendisi de, verdii röportajlarda, “Çocuklara sadece Kur’ân öretmiyoruz. Manevî esrar da alyoruz” demek suretiyle, bu türden yorumlara kap aralyordu.
imdiye kadar yetitirdii, mezun ettii, evlendirdii, meslek sahibi yapt, hayatlarnn her ayrntsyla ilgilendii ve Senegal dnda dier ülkelerde de görevlendirdii saysz örencinin “hâfz anne”si olan ve “hâdimetu’l-Kur’ân” (Kur’ân’n hizmetkâr) lakabyla tannan eyha Meryem Niyâs, geçtiimiz cumartesi günü -26 Aralk 2020- Senegal’in bakenti Dakar’da 86 yanda vefat etti.
Hayat ve eserleri artk tarihe mal olan Meryem Niyâs, Bat Afrika’da uzun bir serüvene sahip kadn müderris ve hâfzlar geleneinin bir parçasyd. Esmâuddîn Fodyo, Hatîce Deymeniye, Tût bint Tâh, Hatîce inkîtiyye, Mu’mine Saîr, Meymûne Kebîr, eyha Muslime Mebake, Diarra Buso, Âie Waalo ve daha birçok önemli temsilcisi bulunan bu gelenek, daha yakndan ve derinlemesine aratrlmay bekliyor.
Yazar: Taha Kýlýnç |
30-12-20 |
||
| E mail: yenisafak.com | Tweet | ||
 |
 |
||
