Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : ÝKTÝBAS / Muhtelif Mevzûlar, Yazarlar, Yazýlar | Okunma Says: 622 |
Okumaktan mana ne, kii Hakk' bilmektir
Çün okudun bilmezsin, ha bir kuru emektir
UNESCO Yunus’u Çaryor!
1971 ylndaki “üye ülkelerle snrl” anma programn da hesaba katarsak, UNESCO’nun üçüncü kez “Medet!” diyerek Hz. Yunus’u çard bir yldayz. Birlemi Milletler Tekilatnn özel bir kurumu olarak tesis edilen UNESCO, daha önce sanatçnn doumunun 750. yl vesilesiyle 1991 senesini Yunus Emre yl olarak kabul etmiti. Kurum, bu kararndan 30 yl sonra Hazretin vefatn esas alarak 2021’i anma programlar arasna ald. Son 50 ylda üç kez alnan Yunus Emre karar, kültür ve medeniyetimiz açsndan sevinilecek bir durum elbette. Ancak insanln ne hâlde bulunduunu, gidiatn ne yönde olduunu anlamak açsndan da hayli düündürücü.
Zor zamanlardan geçiyoruz. Bunu bir yldr ceremesini çektiimiz salgn dikkate alarak söylemiyoruz elbette. Geriye dönüp bakldnda dünyann, özellikle corafyamzn hayli zamandr büyük aclarla boutuu bir hakikat. Genel salgn (pandemi), bu sorunlar “imdilik” kaydyla bir süre ertelemitir, o kadar. Hrsn dizginleyemeyen, öncelii yalnzca kendi ülkesinin, irketinin çkarlar olan kiiler ve idareciler, kararlaryla dünyay yaanmaz hâle getirdi, getirmeye de devam ediyor. Kendi hayatn iyi artlarda sürdürme uruna insani deerleri hiçe sayan, doaya ve canllara zarar veren, her eyi kendi etrafnda kurgulayan bir zihniyetle kar karyayz. Ne yazk ki devirler, aktörler deise de zihniyet deimiyor. te, herkesin can derdine dütüü bir ortamda UNESCO’nun, candan çok canan düünen Yunus Emre’yi çarmas, Hac Bekta’a sarlmas son derece anlamldr. Yedi asr önce bu topraklar mayalayan Yunus bugün de corafyamz, dünyamz yeniden ina edecektir. nancmz, ümidimiz bu yöndedir.
Aydnlk Bir Dönemin Habercisi
Yunus’un hayatta olduu ça da böyle bir çadr. XIII. yüzyln ikinci yars ile XIV. yüzyln ilk çeyrei Anadolu’da siyasi, sosyal, ekonomik tablonun hayli kark olduu yllardr. Mool saldrlar, göçler, beylerin kendi aralarndaki çekimeler, ar vergiler, ktlk, salgnlar bu topraklarda birliin ve huzurun tesis edilmesini geciktirmitir. Fakat bunlara ramen o devirde Anadolu’da sosyokültürel hayat, düzenli ve istikrarl bir gelime hâlindedir. Amasya, Karaman, Kayseri, Krehir, Konya, Kütahya, Tokat gibi ehirler hem bilim-kültür merkezidir hem de ticaretin canl olduu yerlerdir. Ahiler, erenler, Türkmen beyleri yeni yurtlarn gelitirmenin gayreti içindedir. te Yunus, merkezî otoritenin zayflad, Mool saldrlarnn tüm hzyla sürdüü, hukuksuzluk ve suiistimallerin artt bir zamanda yeni doulara gebe bir dönemin habercisi olmutur.
Okumak < Ok + - mak
“Okumak” bugün Türkçede birçok anlam olan bir fiildir. “Bir yazy çözümlemek veya seslendirmek, yazlm bir metnin iletmek istedii eyleri örenmek, bir eyin anlamn çözmek, kavramak, anlamak, örenim görmek” sözlüklere yansyan karlklardan bir ksmdr. Kelimenin halk arasnda yaayan bir anlam daha vardr: bir yere çarmak. Baka ekilde söylersek davet etmek yahut okuntu göndermek.
“Okumak”, Türkçenin Eski Uygur döneminden beri takip edilebilen bir sözcüktür. Dîvânü Lügâti’t-Türk’te de “okumak, çarmak” anlamlaryla kaytldr. Dilimizin ilk sözlüündeki açklamalar bugüne kadar ulamtr. Dil aratrmaclar kelimenin morfolojik izahn yaparken kök olarak “ok”u kabul ederler. Bu, doru bir tahlildir. “Ok”, söz varlmzda “yayla atlan eski bir silah” anlam dnda “boy, kabile; cirit, denek” gibi birçok anlama sahiptir. Kâgarl Mahmut bunlara ek olarak “mirastan isabet eden hisse, pay; araziyi ve evin kurulaca yeri belirlemek üzere uygulanan kura” karlklarn da sayar. Bugün Anadolu’da miras taksimi, kura çekimi gibi ksmetle, nasiple ilgili taksimat hâllerini anlatmak için “ok atmak” deyimi kullanlr. Halkmzn hem bu sözü hem de arka planndaki gelenei yaatt görülmektedir. Türk Dil Kurumu da “ok atmak” deyimini sözlüe “mirastan kalan mallar paylatrmak için ad çekmek” eklinde almtr. “Okumak, bu köke (ok) fiilden isim yapan “-” ekinin getirilmesiyle elde edilmitir. Bu bilgiler nda “okumak” fiiline “nasiplenmek, hissesine düeni almak” manalarn vermek de dorudur.
Harfler yazda sesleri temsil eden iaretlerdir. “Ok” da birtakm resim ve damgalardan çkt bilinen Köktürk yazsnn bir harfidir. Bu iaret (↓), Köktürkçede “ok, uk, ko, ku” eklinde dört heceyi karlar. “Okumak” fiilinin “bir yazy çözümlemek, bir eyin yahut metnin vermek istedii mesaj anlamak” gibi karlklar da hesaba katlnca kelimenin bu kökten türedii, bu ehrin diliyle söylersek, “ossaat” anlalr.
Bu açklamalara bakarak denilebilir ki;
Yunus Emre’yi okumak, onu anlamak için adm atmak demektir.
Yunus Emre’yi okumak, Hakk’n inayetine talip olmaktr.
Yunus Emre’yi okumak, teknoloji diliyle, ona “çar atmak” demektir.
Yunus Emre’yi okumak, himmetinden nasiplenmek istemektir.
Nasipli ehir Karaman
Karaman ne kadar sevinse, ne kadar iftihar etse azdr. Zira Yunus’tan ziyadesiyle nasiplenen bir ehirdir. Ona yurt olmu; zaman gergefinde kendisini nak nak ileyen hocasn, çocuklarn barna basmtr. ehrin ad da asrlardr ilim meclislerinde Yunus’la, onun görklü eseriyle yan yana anlmtr.
Karaman Yunus Emre’yi okudukça nasibi artacaktr. Öütlerinden istifade ettikçe, Türkçesine sahip çktkça, hâsl “Yunuslayn oldukça” himmetinden nasiplenmeye devam edecektir.
Yazar: Ýdris Nebi Uysal |
03-03-21 |
||
| E mail: karamangundem.com | Tweet | ||
 |
 |
||
