Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / DÝL KALESÝ | Okunma Says: 807 |
Osmanl devri Türkçesi Türkçenin en mütekamil devrini temsil eder. Türkçe bu dönemde Arapça ve Farsça gibi dünyann önde gelen medeniyetlerinin dillerini malzeme deposu olarak kullanmay baarmtr. Tarihte Dou Roma bunu baaramam, Roma Latincesinin yerini zamanla Grekçe almtr. Hele 19. Yüzyldan itibaren Avrupa’dan gelen tp literatürünün Türkçeyle karlanmas muhteem bir zaferdi. Ne yazk ki cumhuriyet döneminde bu birikim ilga edilip tp terminolojisinde Latince’nin hakimiyeti saland.
Osmanl Devleti’ni kuranlar Anadolu Selçuklularnn uç beyleri idi. Osman Gazi ve Orhan Gazi’nin okuma yazma bildikleri bile üphelidir. Ancak çevrelerinde Arapça ve Farsça dillerini bilen medrese kökenli kimseler olduunu o devirden kalma vakf belgelerinden biliyoruz. Selçuklularn resmi dili Farsça idi. Medreselerinde kullandklar bilim dili ise Arapçayd. Osmanllar Türkçeyi resmî dil olarak benimsediler. Ferman, berat, name-i hümayun gibi padiah adna yazlm belgeler bata olmak üzere devlet tekilatnda kullanlan tahrir, mühimme, vakf, maliye v benzeri defterlerin hepsi Türkçeydi.
II. Murad devrinde aydn çevrelerde Türkçe eser yazmak tevik edildii gibi birçok Farsça ve Arapça eserin Türkçeye çevrilmesi salanmtr. Fatihle beraber Osmanl Devleti bir imparatorluk haline gelmi imparatorluk gereklerine uygun bir devlet siyaseti yürütüldüü gibi kültürel bakmdan da imparatorluk özelliklerine uygun kozmopolit bir kültür politikas takip edilmitir.
Osmanl belgelerinin dili ile Osmanl yazarlarnn dili paralel gitmez. Belgelerin dili daha sade bir Türkçedir. Oysa 16. Yüzyln tarihçileri Arapça ve Farsça kelime ve ibarelerin bolca kullanld daha mutantan bir dil kullanrlar. airlerin Türkçesinde de Osmanl cihan devletinin kendine güven duygusu hissedilir. Bâkî, Kanuni Süleyman döneminde yetimi en büyük Osmanl airidir. Kendisi de air olan Kanuni Bâkî’nin iirdeki gücünü görmü ve onu himaye etmitir. Gerçekten de Bâkî’nin iirlerinde Osmanl mparatorluu’nun kudret ve ihtiam hissedildii gibi Osmanl insannn kendine güven duygusu ve dünyaya metelik vermeyen serazad tavr ifadesini bulur.
Bâkî’nin
Ferman- aka can iledür inkiyadumuz
Hükm-i kazaya zerre kadar yok inadumuz
Ba emezüz edaniye dünya-y dun içün
Allah'adur tevekülümüz i'timadumuz ….
iiri tek kelimeyle muhteemdir.
16. yüzylda yabanc hükümdarlara gönderilen name-i hümayunlardaki üslup ve mütehakkimane tavr ise Osmanl ihtiam ve kudretinin devrin Türkçesine yansm halidir. Kanuni’nin Fransa kralna yazd mektubu hatrlayalm; böyle bir diplomatik üsluba tarihte pek az devlet ulaabilmitir.
17. yüzylda birçok Osmanl tarihçisi ve airi çok güzel eserler ve iirler yazmlardr. Ama bunlarn içerisinde Evliya Çelebi’nin müstesna bir yeri vardr. Krk yldan fazla Osmanl corafyasn dolaan bu büyük seyyahn kaleme ald seyahatname halen dünyann en büyük seyahatnamesidir. Evliya Çelebi de en büyük Osmanl yazardr. Hakknda birçok çalma yaplm olmasna ramen bu büyük seyahatname üzerinde hala üzerinde dil, edebiyat, corafya, tarih, sosyoloji, folklor ve genel olarak Osmanl kültür tarihi konularnda pek çok çalma yaplmas gerekmektedir.
18. yüzyln Osmanl yazarlar üslup ve sanat derdine dütüler. Arapça ve Farsça bilmeden onlar anlamak kolay deildir. Bu durum 19. Yüzyln ortalarna kadar devam etti. Ondan sonra Osmanl Türkçesinde ifrat derecesine varan Arapça ve Farsça terkip kullanma merak mutedil bir istikamete yöneldi. Ahmed Cevdet Paa gibi büyük bir hukukçu ve tarihçi bu çada yetiti. Tarih-i Cevdet her eyden önce bir üslup aheseridir.
Türkçenin tarihi geliimi Türklerin tarihiyle paralellik arz eder. Türkler Orta Asya’dan çkp, ran, Irak, Anadolu, Afrika, Kafkaslar ve Balkanlar’ kapsayan geni bir corafyada hüküm sürdüler. Pek çok toplum ve lisanlarla kar karya geldiler. O toplumlarn dillerinden kelimeler aldlar verdiler. Osmanl devri Türkçesi böyle bir kültürel münasebetlerin sonucu ortaya çkt.
Osmanl devri Türkçesi Türkçenin en mütekamil devrini temsil eder. Türkçe bu dönemde Arapça ve Farsça gibi dünyann önde gelen medeniyetlerinin dillerini malzeme deposu olarak kullanmay baarmtr. Tarihte Dou Roma bunu baaramam, Roma Latincesinin yerini zamanla Grekçe almtr. Hele 19. Yüzyldan itibaren Avrupa’dan gelen tp literatürünün Türkçeyle karlanmas muhteem bir zaferdi. Ne yazk ki cumhuriyet döneminde bu birikim ilga edilip tp terminolojisinde Latince’nin hakimiyeti saland.
Cumhuriyet döneminde çok çelikili dil ve kültür politikalar takip edildi. Tam bir bocalama devri yaand. Türkçenin Osmanl devri tecrübesi yok sayld ve inkâr edildi. slamî dönemdeki kazanmlarn üzerine bir çizgi çekilmeye çalld. Hakknda çok az ey bildiimiz, Türkçenin henüz gelime dönemindeki Orta Asyalara gidildi. Fiyaskoyla sonuçlanan Öztürkçe denemesi Türkçe için bir felaket oldu. Osmanl devrinde kazanlan kelimeler yok edilince yerini Avrupa kökenli kelimeler ald. Aslnda Türkçe yukarda deindiimiz üzere 19. Yüzyln ortalarndan itibaren Osmanl tecrübesine srt çevirmeden kendi ahsiyetini idrak etme yönünde tabii bir mecraya girmiti. II. Merutiyet döneminde Türkçe’nin ifade gücü artt. Cumhuriyet devrine intikal eden airler ve romanclar güzel eserler ortaya koydular.
Bugün kurucusunun eserini sadeletirilmemi aslndan okuyup anlayamayan bir nesil yetiti. Artk cumhuriyet devri romanclarnn eserleri bile sadeletirilmeden yaynlanmyor. Çünkü sradan bir merutiyet aydn 20 bin kelime kullanrken bugünkü aydnlarn kelime daarc 2 bin kelimeyi geçmiyor.
Bir kültür kendi asli kaynaklarndan beslendii ölçüde güç ve dinamizm kazanr. Cumhuriyet döneminde Türk kültürünün tarihi kökenleriyle irtibat kesilmeye çalld. Bunda yabanc dille eitim yapmak uruna Türkçenin ve Türk kültürünün ihmal edilmesinin de pay vardr. Kendi diliyle düünmeyen nesillerden Türk gibi düünmesini ve davranmasn bekleyemezsiniz. Türkçeyi ihmal ettiiniz, onu üniversite, lise ve orta okullardan çkardnz takdirde dilin ve kültürün gelimesini bekleyemezsiniz. Türkçeyi de sadece sokakta konuulan ve birkaç yüz kelimeden ibaret bir dil haline getirirsiniz. Bu kadar az saydaki kelimeyle de bilim, edebiyat, felsefe vs. yapamazsnz. Çünkü insan kelimeyle düünür. Az kelime ve kavram bilen insann düünme kabiliyeti de snrldr.
Maalesef Türkiye'de müthi bir kelime dümanl hüküm sürmektedir. Fakat bu dümanlk daha çok Osmanl döneminde dilimize girmi olan Arapça ve Farsça kökenli kelimelere kardr. Bat meneli kelime ve kavramlara kar böyle tepki yoktur. Bilakis onlar sempati ile karlanmaktadr. Bir kelimenin bir dile girii ve o dil içerisinde anlam kazanmas uzun bir zaman diliminde gerçekleir ve milletin hafzasnda düünme anahtarlarndan biri olur gider. Sürekli kelime ve kavram deitirmek düüncedeki süreklilii ve üretkenlii önler.
Yazar: Mehmet Ali Ünal |
10-03-21 |
||
| E mail: denizligazetesi.com | Tweet | ||
 |
 |
||
