Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / DÝL KALESÝ | Okunma Says: 750 |
ki gün önce Çanakkale savann 106. yln idrak ettik.
Geçen bu yüz alt yln içine imparatorluun kaybn; Milli Mücadele’nin kazanlmasn; anavatana sm halklarla yeni bir devletin kurulmasn; dinden dile, eitimden kyafete... sosyal hayatn neredeyse tamamnn yer yer kültürel enfeksiyonla ama çou kez de zorbalkla deitirilmesini... sdrdk!
Bir istiklâl ve istikbâl mücadelesi olarak Çanakkale’nin geçilmezliini vurguladmz, onu bizlere armaan eden ehitlerimizi, gazilerimizi hayrla, ükranla ve dualarla andmz bu günde, benim aklma u serseri soru takld:
ehitlerimiz ölmediklerine, bizler gibi suretler ve mümkündür ki kendilerine ilahi ilave bir ba olarak verilen mana aleminde yayor olduklarna göre, mevcut dil bamzda onlarn vaktini mukaddes bir emanet, nadide bir miras olarak tadmz, kendi kelimeleriyle onlara iletebiliyor muyuz? Örnein, Mehmet Akif’in, onlarla dil esasnda kurduu u aslî ba, bizler de aynyla kurabiliyor muyuz?
“Sen ki, slâm’ kuatm, bouyorken hüsran,
O demir çemberi gösünde krp parçaladn;
Sen ki, rûhunla berâber gezer ecrâm adn;
Sen ki, a’sâra gömülsen taacaksn… Heyhât,
Sana gelmez bu ufuklar, seni almaz bu cihât…
Ey ehîd olu ehîd, isteme benden makber,
Sana âgûunu açm duruyor Peygamber.”
Bugün, bu sorulara karlk olarak, savunmac bir dille özür dileme acziyetimizi beyan edebiliriz ancak. Çünkü geçen süre içinde dei(tiril)en dile tabi olarak, o günkü zihniyetimizinkinden farkl bir yerde durduruluyoruz.
Öyle ki, ana dilin akldaki hareketi bakmndan normal görülen, yabanc dildeki bir kelimeyi söze dökmeden önce zihinde çevirme ilemi, bugün tersinden yürüyor. Örnein, eskiden dejenerasyon kelimesini söylemeden önce, onu zihnimizde yozlama eklinde çevirdikten sonra söylerken, bugün yozlama denildiinde, onu zihnimizde önce dejenerasyon olarak çevirip, sonra yozlama eklinde ifade ediyoruz.
stiklal Mar’nn 100., Çanakkale savann 106. yln bu duygular, sorular ve çelikiler içinde idrak ederken, Ylmaz Yalçner’in Türkçede Dünümüzü Hatrlatma Sözlüü adn tayan çalmasnn (Erguvan Yaynevi, stanbul 2021) çkagelmesi, çok güzel oldu. Zira, Yalçner’in bu sözlüü hazrlamasndaki maksat, benim mezkur meramm dorudan açyordu:
“...Osmanl’nn topraklarnn birer birer elden çkna hayflanrz, üzülürüz. Onlarca devlet, devletçik türedi o topraklar üzerinde. Devlet-i Aliye’den sonra da rahat, huzur yüzü görmedi üzerinde yaayan halklar. Bizim kadar onlar arasnda da bu durumdan strap çekenler vardr elbette. Fakat neden, imdilerde ‘çakl tan veremeyeceimiz’ topraklarmz için titizlenirken, ‘kelimelerimizin kaybolmasna, hatta kasten unutturulmasna’ göz yumalm ki... Onlar bizim geçmiimiz ve geleceimizin yolundaki karanlklar aydnlatacak iaret talar... Bu düünceyle, (...) bu çalmay hazrladm.”
‘Dil canl bir varlk gibidir’ dediimizde dilin doma, büyüme, gelime, deime ve ölme niteliini, canllk sahasnda imlemi oluruz.
Yalçner, bu manada hem yap/omurga, hem de dier dillerle etkileim plannda Türkçe’nin salamlyla zenginliini birlikte teslim ederek, onun has kelimelerinin kaybolmamas için özenle çallmas, kasten unutturulmalarna ise büyük bir gayretle kar çklmas gerektiine inanyor.
Adnn da ele verdii gibi, Türkçede Dünümüzü Hatrlatma Sözlüü bu iki tutumun ortaklaa kristallemesinin sonucu olarak domu. Yalçner’in hayat seyrindeki zor vakitlerde balayan çalma yedi ylda ancak tamamlanm.
Ylmaz Yalçner ad ile zor vakitler terimi ayrlmaz bir ikili gibidir sanki. Burada Yalçner kimdir diye sormamn ve cevaplamamn beklenmesi normaldir. Normal olmayan benim kalemimin bu konudaki yetersizliidir.
Sözlükteki özgeçmiinden seçilebilecek “Ankara 1946 doumlu. Emekli gazete içisi. ine 2019’da son verildi. Meslekte 56 yllk bir mazisi var.” eklindeki ksa kayt bile, onun devasa arlktaki gönül ve düünce yüklerini, ar iler yaparak dengeleme yönelimini ifa ediyor ki, bu bakmdan da, bir Müslümann gazeteci, siyasetçi ve eylemci olarak onun sadece ‘70’li yllara mahsus portresini çizmek de bir mahareti gerektiriyor.
Osmanlca yazmlaryla tahkim edilmi olan Hatrlatma Sözlüü, güzel bir niyet ve ona uygun büyük bir gayret neticesinde elimize ulam bulunuyor.
Maziye, hâle ve atiye mahsus yollar aydnlatan bir iaret ta olarak...
Çanakkale savann 106. ylnda, bir geçilmezlie daha vurgu yaparak...
Yazar: Ömer Lekesiz |
20-03-21 |
||
| E mail: y | Tweet | ||
 |
 |
||
