Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : TÂRÝH / TÂRÝHÝN ARA SOKAKLARI | Okunma Says: 782 |
Siyaset bilgelerimizden ve TBMM eski bakanlarndan Ferruh Bozbeyli ‘Yalnz Demokrat’* isimli Hatralarnda öyle bir tesbitte bulunuyordu: öyle bir ey müahede ediyorum; Türkiye’de baz insanlar fikir paketleri hazrlyor. Bunlar partilerdir, fikir kulüpleridir. Bir ksm insanlar da o düünceleri ezberlerler. Açarlar o kutuyu, düünce paketleri vardr, o paketi açarlar. O paketin dna çkanlar suçlarlar. nsanlarn bir ksm bu paketleri alyorlar. Kendilerine armaan edilmi gibi onlar açyorlar. Paketin içinde ne varsa onu öreniyorlar. Onun dna bakmyorlar. Bu da Türkiye insanlarn birbirinden uzaklatryor. Birbirini tanmaz, birbirine itibar etmez, birbirini hogörü ile karlamaz hale getiriyor. (Bozbeyli,2009:68).
Bozbeyli’nin bu tesbitinden sonra belki 20 yl geçti. Benim gözlemime göre, ülkemizde bir çok ey maalesef deimedi. Bir çok eyi marketten hazr satn aldmz gibi, kelimeleri ve kavramlar da hazr kalplar halinde önümüzde buluyoruz.
Esasen uzun bir mevzu olmakla birlikte ‘Çanakkale Zaferi’ kavram da bu anlamda önümüze servis edilmi kutsal bir hazr kalptr. Konunun ksa özeti öyle: Savalarn bittii günlerde ‘Çanakkale Zaferi’ isimli bir zaferimiz henüz yok idi. Çanakkale, Harbi Umumi yani bir I. Dünya Sava içerisinde bir cephe idi. I. Dünya Sava'nda Çanakkale Cephesi'nde yaplan savalar zaman içerisinde tarihçiler kaleme alrken ‘Çanakkale Zaferi’ olarak tanmladlar. Daha sonra devlet, bu savalar sene-i devriyesinde anmaya balaynca (Bu anmalar da 1970’li yllarda balamtr) ‘Çanakkale Zaferi’ olarak kutlanmaya balad.
Çanakkale Zaferi günlerinde yaklak 10 yl önce ‘Geriye Dönmeyi Düünmediler’ alt yazl bir fotoraf paylalmaya balanld. Fotorafta ‘yamal kyafetli, soluk benizli’ iki asker yer alyordu.
Bu günlerde yeni bir moda çkt. 18 Mart günü baz lokanta ve baz televizyon dizileri askerimizin Çanakkale Cephesinde ‘üzüm hoaf ve kapuska yediini’ söyleyerek müterilerine ve izleyeceklerini bunun sürpriz hatrlatmasn yapyorlar.
Ben de gençliimde Çanakkale Zaferi ile ilgili kitaplar okurken, Dönemin Harbiye Nazr Enver Paa'nn Cephedeki subaylara gönderdii bir tamimi okumutum. Bu tamimde Enver Paa “Askerlerimize söyleyelim. Kahvaltda yedikleri zeytinin says snrldr. Dolaysyla askerlerimiz zeytinin bereketlenmesi için tek srmada deil 3 srmada yesinler” diyordu.
Bütün bunlar aslnda bir baka pencereden bakldnda; Çanakkale savan veren Osmanl Devleti ve Ordusunun ne kadar büyük yokluklar ve yoksulluklar içerisinde yaadn gösterir.
Biz bu konuyu da bir baka inceleme gününe braktktan sonra, imdi zihnimizde yeni pencereler açmak üzere, binlerce kilometre öteden Çanakkale'ye gelen igalcilerin gda ve lojistik malzemelerini incelemeye alalm. Bakalm Enver Paa tarafndan ‘tek srmalk zeytinle savamas’, Mustafa Kemal Paa tarafndan ‘ölmesi emredilen’ askerimizin karsna nasl bir düman çkm?
Süvari Temeni Safiyüddin Efendi’nin ‘Çanakkale ve Kafkas Cephesi Harp Hatrat’ isimli eserinden Çanakkale Cephesindeki Dümann halini görelim:
20 Aralk 1915 Pazartesi
(….) Yere yatm ve çallara sürünerek düman siperlerine doru ilerliyorduk. Mesafemiz pek az idi. Önceki muharebelerde ehit olup ve maktul düüp fundalklar arasnda çürüyen bir ceset kümesi arasna dütüm. Dorusu ya ziyadesiyle korkuya kaplarak müthi bir sinir buhran arasnda boulur gibi oldum. Hâlimizin vahametini ve bu kadar efradmn hayat ve mematlar omuzlarm üzerinde olduundan sakinliimi muhafazaya mecbur olduumu da düünerek ölülerin üzerinden gelip geçiyorum.
Birkaç adm ilerisinde önümüzde dümann tel örgü engelleri çkt. Düman siperlerine yaklald halde nasl olur da tek bir kurun patlamasn? Nasl olur da bizi bir ate karlamasn? Tel örgülerini kesmek için makas almadmzdan, olduumuz noktada mhlandk. Müfreze avc nizamnda ve aralkla geliyorlar idi. Düman siperleri görünüyor lâkin ses ve sada da duyulmuyordu. Siperlerde kimse yok. Hayrdr inallah! Bütün alay meydana çkt. Meerki ngilizler firar etmiler!
Telefon hatlarn parçalayarak düman siperlerine girdik. ngilizler de adalar tutmular idi [adalara varmlard]. ngilizlerin uzun bir müddet devam eden ateleri bizi oyalamak ve bu frsattan istifade ederek askerini vapurlara bindirerek süngülerimize dayanp güç yediremeyerek firar zilletini seçtikleri anlalmt (Safiyüddin,2019:105-106).
Çanakkale’deki Düman Siperleri
Bizim siperlere nazaran hem muntazam ve hem de salam ve müstahkem olmakla beraber, korunakl mahallerinin de gayet iyi olduunu söyleyebilirim. Siperlerini harp tekniine uyarak pek derin kazp üzerlerini de demirlerle örtmülerdi. Yeraltndaki ulam yollar büyük ehirlerin muntazam caddeleri kadar temiz olup ve cephe hattn o ekilde taksim etmitir ki siperler manga manga olup gözcüler için de örtülü siperler kazlmt. Efradn yatacak mahalleri de her birliin görev yapt siper yannda bulunuyordu.
Her siperin üzerine merdivenlerle çklp ve kum torbalar bir kale duvar gibi siperler üzerine yerletirilmi olup büyük bir düzen içindeydi. Korunakl mahaller özenli bir ekilde yaplm ve ngiltere'den getirilen büyük maazalarda döeme vazifesini gören eri ve kaln demir kalaslarla üzerleri örtülmü ve içerileri vapur kamaralar gibi döenmi adeta pansiyoner odalar kadar süslü bir halde idi. Bomba mahallerinde görülen salamlk hepimizi hayrette brakt.
Dümann Örtülü Yollar
Örtülü yollarn bir ksmna çakl talar döenmi ve dalarn altndan tüneller açlarak yeraltnda olan bu mahallerin rutubetten korunmas için günein nüfuz edecei noktalara pencereler yaplm geni ve muntazam olan yollardan el arabalar ile cephane nakliyatn temin ve askerin yan yana dolaacak kadar geni ve hemen her örtülü yol banda sarg merkezi mahallerini ina ve su sarnçlarn koyarak efradn en mühim olan hava, su gibi ihtiyaçlarn temin etmiler idi. Yollar o kadar çok idi ki her siperin bana bir numara tahtas ve siperin ismi ve hangi taburla tutulacan içeren levhalar taklm olduundan bu eri bürü yollardan girip çkmak biraz olsun kolaylatrlmt.
(Devam edecek)
Yazar: Hüseyin Yaðmur |
26-03-21 |
||
| E mail: yenisoz.com.tr | Tweet | ||
 |
 |
||
