Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : ÝKTÝBAS / Muhtelif Mevzûlar, Yazarlar, Yazýlar | Okunma Says: 583 |
Geçtiimiz günlerde Netflix platformu üzerinden Kore meneli bir dizi olan Sisyphus: The Myth’i izlemeye baladm. zlediim dizi ile ilgili konutuum arkadamn ilk nidas u oldu: “Kzm Kore’ye gitmek ve orada yaamak istiyor.” Bu ifadeyi ciddiye almamakla birlikte birkaç arkadamla daha görüünce yeni nesil arasnda ciddi bir Kore etkisinin olduunu anladm.
Konunun bu noktaya gelmesiyle Kore dizileri ve tabii ki Kore müzik gruplar ciddi bir incelemeyi hak ediyor. Marshall McLuhan, 80’ler itibariyle iletiim ortamna att küresel köy kavram ve bu köyün iletiim ortamnn etkileri tam da bu noktada incelenebilir. Hatrlanaca üzere bu kavram ilk dillendiren Nabi Avc olmutu.
Kültürel anlamada bir ivme yaayan Kore’yi son 20 ylda global kültürün imkanlarndan en çok yararlanan ülke olarak görebiliriz. Kore dalgas yani Hallyu özellikle iki önemli alanda kendini gösteriyor: Müzik ve dizi-sinema sektörü. Kore Dalgasn, Güney Kore’de merkezlenen bir durum olmaktan ziyade, Asya bölgesinde kapitalizmin kültürel bir gösteri biçiminde yükseliinin bir parças olarak kabul edebiliriz. Çin’in yükselen deer olmas, snrsz denilebilecek bir kalabalk nüfus potansiyeli ve daha da ötesi bu nüfusun elendirilmesi ihtiyac. Belirtmek gerekir ki, bu dalgann 1990’l yllarda ortaya çkmas, Dou Asya bölgesinde medya teknolojilerinin geliimi ve dolaysyla medya endüstrisinin küresel sermayesinin artyla paralellik göstermektedir. Yine Çin örneine baktmzda Çin’in küresel markalarnn devreye girmesi ya da Kore özelinde Samsung gibi global markalarnn olumas ve yaygnlamasnn tam da bu döneme denk geldii görülecektir. Kald ki yine ayn dönemde Japonya gerçeini de kaçrmamamz gerekiyor.
Tabi bu süreçte Hallyu kavramnn ardnda Güney Kore hükümetinin destekleyici politikalarnn varln es geçemeyiz. Güney Kore hükümetinin bu durumu sürdürülebilir bir gelir kayna olarak kullanma amacyla medya endüstrisinin üretimini geniletebilmek, içerik kalitesini düzenlemek ve arttrmak anlamnda destekte bulunmaktadr. Baka bir deyile, Güney Kore hükümeti, çada kapitalizmin özellikle medya sektöründe kazanç salayan araçlarnn banda gelen “gösteri” olgusunun öneminin farkna varmtr.
Hallyu; Avrupa, Kuzey Amerika ve Güney Amerika'da, Çin, Japonya ve Vietnam da dâhil olmak üzere Asya'y geçen "Kore Dalgas" adyla yaylmaya devam etmektedir. Bu küreselleen dünyada, Hallyu hemen hemen her sektöre yaylmtr ve önümüzdeki dönemlerde bu yaylmann hzla artaca beklenebilir. Nedenini anlamak için Çin’in bölge ülkeleriyle gerçekletirdii RCEP anlamasnn ekonomik etkilerinin önceden çok iyi bir ekilde analiz edilmesi gerekmektedir. Bu bölgedeki ülkelere baklrsa ortaya çkacak güç ve nüfusa dikkat çekicidir: Avustralya, Çin, Japonya, Yeni Zelanda ve Güney Kore gibi temel 5 ülkeye ek olarak Brunei, Kamboçya, Endonezya, Laos, Malezya, Myanmar, Filipinler, Singapur, Tayland ve Vietnam.
Image
Kitle iletiim araçlarnn yaygnlamas ve küresellemenin etkilerinin görülmeye baland dönemlerde Frankfurt Okulu’nun en önemli üyelerinden olan Adorno, kültürün günümüzde her eye benzerlik bulatrdn vurgular. Hatta ona göre, “geri kalm” gibi görünen ülkeler, aslnda özerkliin son kalntlarn tamaktadrlar, çünkü hâlâ kültür endüstrisinin hüküm sürdüü sisteme dâhil olmam ve aynlamamlardr.
Küreselleme, en basit tanmyla aynlama olarak ifade edilebilir. Küreselleme kavram üzerine tartlrken, doal olarak yerel ile küresel olan arasndaki etkileim biçimi ön plana çkar. Kimilerine göre küresel dünyada ekonomik gücü elinde bulunduran toplumlar, ekonomik olarak kendilerinden daha dezavantajl durumda olan toplumlarn yerelliklerini tahrip ederek, dünya üzerinde yeni bir tür koloniciliin olumasn salarlar. Tam da bu noktada kitle iletiim araçlar ve sosyal medyann çarpan etkisini göz ard etmemek gerekiyor. Günümüzdeki, Kore dalgas kavramnn olumasnn merkezinde tv dizileri var. Özellikle, 20. yüzyln sonlarnda balayan küresellemeyle, Kore dizisi "What is Love?" 90'l yllarn sonunda Çin'de popüler olmaya balad. Tam da bu dönemde Çin’de Hallyu olgusu için gerekli alt yap olutu. Ardndan Japonya'da Kore dizilerinin elde ettii baarlar Hallyu olgusunun dünyaya açlmasna sebep olmutur.
Ancak u yanlgya dümemek gerekiyor. Hallyu kendine özgü ya da sadece Kore kültürel ürünlerinin bir açlm deildir. E.Y.Jung’a göre de; bu ürünlerin özelliklerinin çou uluslararas ve melez olmakla birlikte; yerel ve yabanc olann çok katmanl ve çok boyutlu bir biçimde birbirine eklemlenmi halidir. Aslnda ironik bir biçimde, Seul yönetimi turist çekme amacyla Seul’un kuzeybatsnda “Hallyu-wood” adnda bir tema park kurmay planlamtr.
Bu vesileyle Hollywood’un temsil ettii Bat kültürüyle yarma düüncesi, yart eyi taklit etme açsndan incelenmeye deerdir. Ayrca, Amerikan kültürel ürünlerini kendi yerelliiyle harmanlayarak K-pop ürünleri olarak yine Amerikan tüketicisine gönderen Güney Kore, böylece ‘Amerikanlama’ olgusunu farkl bir boyuta tamaktadr. Kore Dalgas özgün deil, Bat modernitesini yeterli miktarda Asya duygusallyla harmanlam ‘Kore Melez Dalgas’dr diyebiliriz.
Aslnda bu basit ön okumayla birlikte Kore dalgas(Hallyu) ürünlerine bakmakta fayda var. Ülkemize özellikle 2005 ylnda TRT’nin Kore’den ithal ettii tarihi diziler ile giren Kore dizilerinin ilk etapta ilgi çektiklerini ve beeni aldklarn biliyoruz. Akabinde Kpop gruplarnn gençler arasnda, özellikle liseli gruplar arasnda yaylmasna ahit olduk. Son dönemde ise Netflix gibi izleme platformlarnda Kore dizi, film ve Kpop gruplarnn belgesellerine youn olarak rastlyoruz.
“Kore Dalgas” kavram, özünde Güney Kore popüler kültürünün, dier Asya ülkelerinde popülerlemesi anlamna gelir ve çk noktas, “Winter Sonata” gibi televizyon dizilerinin Dou ve Güneydou Asya’ya ihraç edilmesidir. Winter Sonata, genç ve çekici insanlarn kariyerleri ve aklaryla ilgili mücadeleleri ile aile meselelerini ele alan bir dizidir. Ayn zamanda iyi oyunculuk, iyi senaryo, Kore’nin tablo misali krsal bölge görüntüleri ile lüks ehir yaamndan sahneler, izleyicileri batan çkarmtr. Dahas bu dizi, Bat’nn kadn haklarn ön plana çkaran feminist yapmlarnn aksine; aka kadnn gözünden bakan ve özellikle ev hanmlarn hedefleyerek kadnlarn gündelik olarak yaad depresiflik, unutulmuluk ya da ilgi görememe gibi en sradan duygularn yanstt için izleyiciyi yakalama anlamnda büyük baar salamtr. Dier bir anlatmla bu dizi de öne çkan ilgi oda Kore dizilerinin temel okumas denilebilir. Hedef, etkilenen ilk kitle olarak kadnlardr. Özellikle Müslüman ülkelerde bu dizelerin etkin olmas bu balamda ayr bir aratrma konusu olarak deerlendirilebilir.
Kore dizileri en basit haliyle bir kadn ve erkek arasndaki ak anlatr. Kimi zaman hikayeler araba kazalar ya da kan kanseri gibi sebeplerle oluan ani ölümlerle bittiinden gerçekd gibi görünse bizdeki Yeilçam sinemasnn temel dramatik unsurlaryla benzerlikler gösterebilir. Bir dier husus, Kore dizilerinin ‘ar’ denebilecek ölçüde duygusal etkiyi arttran bir melodramatik estetii vardr. Bu dizilerde Kore erkekleri, kadnlarn kurtarcs gibi resmedilmektedir. Bu biraz bizdeki ‘zengin kz fakir erkek’ öykülerinin farkl bir versiyonu gibi alglana da bilir.
Dizilerde romantik estetik doku artrlarak, kadn bak açs ve anlats ön plana çkarlmaktadr. Kore dizilerinin yükselii ve küresel anlamda yaylmasnn sklkla göz ard edilen bir sebebi, birbirleriyle yaran Kore televizyon kanallarnn oluturduu bir üretim pazarnn ve iç rekabetin, bu kanallarn dizilere yapt yatrmn çokluu ve dahas dizilerin kalitesini arttrmasdr. Dier önemli sebep ise, ülkede bulunan otoriter rejimin izleyicileri televizyon haberleri yerine televizyon dizilerini izlemeye yönlendirmesidir. Sebebi ne olursa olsun, Kore Dalgas dizilerinin izleyicileri hem fanatik bir biçimde bu dizileri sahiplenmekte, hem de bu diziler, dizilerin çekildii yerleri görme amacyla gelen turistleri çekerek ulusal gelirine hatr saylr bir biçimde katk salamaktadr.
Kore Dalgas ile televizyon dizilerinin gücünü ve anlamn gösteren bir dier önemli gösterge; Asyallar tarafndan genellikle yoksulluk, siyasi istikrarszlk, milli bölünme gibi negatif özelliklerle bilinen Güney Kore’nin imajnda görülen dönüümdür. Dier bir deyile bu diziler Asya ülkelerine bir istikrar algs ve afyonu ihraç etmektedir. Kore Dalgas’ndan önce Japonlar Kore’yi fakir ve geri kalm olarak bilirken, Koreliler de Japonlarn barbar ve açgözlü olduklarn düünürken; Kore dizileri artk Japonya’daki bu algy deitirme baarsn göstermitir (Jung). Aralarndaki mesafe çok yakn olsa da, Tayvan bile Kore Dalgas’ndan önce Kore ile ilgili önyarglara sahip olan ülkeler arasndadr: Zihinlerdeki imaja göre Kore erkek-merkezli, siyasi huzursuzluun olduu, sert, iddete meyilli ve kültürel anlamda taklit edilmeye deer hiçbir eye sahip olmayan bir ülkedir. Ancak dizelerle birlikte bu imajn deitiini görebiliriz.
K-Pop’ta durum dizilerden çok farkl deil. Global pazara çkm 10’larca grubun öne çkt Kore pazarnda bölgesel olarak çok daha fazla etkin gruplardan bahsedebiliriz. Bat ülkeleri K-Pop müziini ilk kez YouTube’da, 'Gangnam Style' arksyla kefetti. Ama artk bugün Grammy Müzik ödülleri alan K-Pop gruplarnn olduunu bilmemiz bu alann hangi noktaya geldiini bir nebze anlamamza yardmc olabilir. K-Pop; pop, rock, hip hop, R&B ve elektronik müzii birletiren yepyeni bir tür olarak alglansa da aslnda melez bir oluum denilebilir. Türün ilk çk 90'lara, Güney Koreli pop müziin 'Gayo' olarak anld yllara kadar uzanyor. K-Pop kültüründe moda, koreografi ve hayranlar en az müzik kadar önemli bir olgu. Bu olgunun en önemli sebebi aslnda ayn zamanda hakim olduu ekonomik pazarla ilintili. Bu yüzden K-pop türünü tam olarak anlayabilmek için hareketli ksmlarn da tanmanz gerekiyor. K-Pop'un en büyük grubu unvann tayan BTS'yi incelemek bu türü anlamak için yeterli olacaktr.
BTS; Bangtan Boys olarak da biliniyor. Tarihin en popüler K-Pop grubu. Çok baarl birçok baka grup da var ama bunlarn hiçbiri, uluslararas düzeyde BTS seviyesine yaklaamad bile. Hayran kitlesi o kadar büyük ki, eskiden Taylor Swift ve Justin Bieber'n sahibi olduu çok sayda rekoru krmay baardlar. Mesela tarihin en fazla Twitter etkileimine sahipler. Özetle BTS, birçok yönden en iyi K-Pop erkek grubu saylabilir. O kadar popülerler ki, 'günümüzün The Beatles'' olarak adlandrlyorlar.
Image
Dier K-Pop gruplar gibi BTS’de müzik klipleri son derece önemli. Büyük prodüksiyonlar eliinde hazrlanyorlar. Sosyal Medya etkileimleri çok yüksek. Youtube da Dynamite adl parçalarnn 1 milyarn üzerinde tkland görülecektir. Merak edenlerin https://www.youtube.com/watch?v=gdZLi9oWNZg balantsn ziyaret etmelerini tavsiye ederim. Her ne kadar bir erkek grubu olmasna ramen grubun tüm üyelerinin imajlarnn cinsiyetsiz, unisex olduu söylenebilir. Hatta daha öte gidersek, farkl renklere boyanm saç renkleri, youn ve ar makyajlar, ki dudaklara sürülmü rujlar da dahildir buna. Bu 7 kiilik ergen grubun yakn plan çekimlerinde byklarnn bile terlemedii görülecektir. Aslnda hitap ettikleri temel hedef kitle çok nettir. Blackpink, Twice gibi kz gruplarnda ise bu durum biraz daha farkldr. Bu kz gruplarnda diil özelliklerin biraz daha ön plana çkt görülmekte. Neredeyse mükemmele yakn prodüksiyonlar, teknik imkanlarn zorland yapmlarla karmza çkmaktalar. Bir dier husus ise kliplerin dilidir. Ya ngilizce ya da ngilizce – Korece olarak söylenen bu parçalar tamamyla global pazarn gerekleri olan tüm hususlar bünyelerinde barndryorlar. Özellikle kostümlerin, kullanlan arabalarn yahut motorlarn, mekanlarn dikkatlice seçildiini söylemek ve bu alanlardan ciddi gelirler elde edildii ön görmek mümkündür. Bir nevi yüz milyonlar bulan hayran kitlelerinin tüm tercihlerini ve tüketim alkanlklarn da belirlemekteler. Dier bir deyile trendsetter olarak tarz belirleme güçleri de olumutur.
Peki, Türkiye’de kim müdavimidir bu gruplarn ve dizilerin. Büyük ölçüde Hallyu takipçilerinin çou, 16-24 ya aras lise ve üniversite örencileridir. Bu rüzgâra direnmek mümkün müdür? Açkças bu kültür politikalar ile direnmenin mümkün olduunu düünmek bile hayal ürünüdür. Çünkü zaten bir kültür politikamz olsayd dikkatimizi baka unsurlara çevirmemiz gerekmezdi. Müziimizden plastik sanatlarmza, seyirlik sanatlarmzdan sinemamza pek çok alanda yaadmz erozyon giderek daha da etkisini artracak gibi.
Birkaç arkadama ecel teri döktüren, 15- 16 yanda yeni yetme ergenlere gündüz düü gördüren bir Kore hayali daha uzunca bir süre zihinlerimizi kuatmaya devam edecek. Umudumuz gündüz düü gören bu yeni yetmelerin bu hayaller uruna hiç olmasa Korece örenmeleridir. lerde ie yarayabilir, belki.
Yazar: A. Baha Yýlmaz |
26-04-21 |
||
| E mail: fikircografyasi.com | Tweet | ||
 |
 |
||
