Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : DÜNYADA NELER OLUYOR / ÝSLÂM ÂLEMÝ | Okunma Says: 645 |
Bir imkan heba etmek
Msr’da 30 yldr yönetimi elinde tutan Hüsnü Mübarek, 2011’deki protesto gösterileri sonucu görevini brakmak zorunda kaldnda, dünya medyasnn mikrofon ve kameralar hep birlikte Kahire’ye dönmütü. Bilahare düzenlenen seçimler “demokrasi öleni” olarak sunulmu, Msr halknn “5 binden yldan bu yana ilk kez, kendi özgür iradesiyle sanda gittii ve ülkeyi kimin yöneteceini belirledii” vurgulanmt. “Firavunlardan beri, ilk defa…” deniliyordu.
Sandklardan Müslüman Kardeler Tekilât’nn (ksaca hvân) çkmas ise, hem Bat’da hem de Arap dünyasnda baz kalarn kalkmasna yol açt. Msr ordusuyla el ele veren Birleik Arap Emirlikleri (BAE) ve Suudi Arabistan, ksack hvân iktidarnn altn oymak için -medya kampanyalarndan fakir halk kitlelerine para ve erzak datmaya kadar- ellerinden geleni yapt. Nihayet 3 Temmuz 2013’te askerî darbe gerçekleti. Devamnda yaananlar zaten biliyoruz.
hvân iktidarnn baz Arap bakentlerinde meydana getirdii histeri ve ürküntünün en büyük sebebi, “yerli, Sünnî ve demokrat” bir hareketin, seçimler yoluyla yönetim deiikliine yol açma örneklii oluturmasyd. Türkiye veya ran gibi ülkelerin sahadaki tesirinden bu kadar korkmadlar, çünkü nihayetinde her iki ülke de “yabanc” idi ve biri Osmanllk, dieri de iîlik misyonlar üzerinden “vurulabilirdi”. Ancak hvân iktidarnn baar olmas durumunda, Arap dünyasnn geneli için bir numune tekil etmesi ve milyonlarn bu numuneyi benimseme yoluna gitmesi kaçnlmazd. Buradan hareketle hvân’ terörle özdeletirme kampanyalarna giritiler, yasa d ilân ettiler, daha belini dorultamadan bodular.
lginçtir, hvân’n ancak bir sene kadar süren iktidar, tekilâtn ABD ve dier Batl ülkelerle scak ilikiler gelitirmeye tene bir manta sahip olduunu göstermiti. Msr’n srail’le imzalad anlamalara sayg gösterilecei hatrlatlm, Washington’a scak mesajlar yollanmt. Msr Cumhurbakan Muhammed Mursi, ilk yurtd seyahatini -adet olduu üzere- Riyad’a gerçekletirmi, Suudilerle yakn çalmak istediini fiilen de göstermiti. Tüm bunlara ramen, hvân örnekliinin yeermesine müsaade etmediler.
“Siyasal slâm’la sava” adna hvân’ boan Arap aktörler, “hvân’n uzants” olarak gördükleri dier bölgesel hareketlere de ellerini uzattlar. Hamas, bunlarn banda geliyordu üphesiz. Yakn zamana kadar Riyad’da devlet misafiri olarak arlanan Hamas kadrolar böylece merdiven altna itilirken, Hamas “terör örgütü” ilân edilmek suretiyle, iler daha da karmak hale getirildi. Bunu, Hamas’ ID ve El Kaide ile bir tutan resmî açklamalar izledi. E zamanl olarak, srail’le scak bir flört balad.
Tüm bunlarn ardndan, yaanan süreci aknlkla izleyen Hamas için, zaten ilikide bulunduu ran’la irtibat derinletirmekten baka yol kalmam oldu. 2017’ye kadar Hamas’n liderliini yürüten Hâlid Meal, ran’la ilikilerini -Arap devletlerine hitap ederek- öyle anlatyor: “Bizim aramzda zaten bir ba vard, bunu hiçbir zaman inkâr etmedik. ‘ran Kudüs’ün ticaretini yapyor’ diyorlar. Bize siz yardm edin, aln bu ticareti siz yapn. Ama öyle yapmadnz. Kapnz teker teker çaldm, hiçbiri açlmad. ran ise kendisi gelip bizim kapmz çalyor. Bunca ihtiyacmz varken, kapy açmayalm m?” Bu açdan baknca, Hamas’a bir ey söylemek zor.
Mevzunun ran tarafna bakan yönünde ise, -mutlaka Hamas yöneticilerinin de bildii- bir baka manzara var:
Mezhepçi bir ulus devlet olarak, iîlii yaymay d politikasnn temeline yerletiren ran, Ortadou ve slâm dünyasnda irtibat kurduu hiçbir yaplanmay kendi haline brakmyor. Ekonomik yardmla balayan ilikiler, ksa sürede ideolojik tasalluta ve ardndan devlet içinde devlet yaplanmalarna evriliyor. Suriye, Lübnan, Yemen, Irak, hatta Nijerya bunun örnekleriyle dolu. Hamas’n “mecburen” ran’la kurduu yaknlama, ksa zaman içinde baka angajmanlar ve minnet temelli zorlamalar beraberinde getirecektir. Hamas yönetimine bu konuda getirilen eletirilerin çounun alt metninde de zaten bu kayg bulunuyor.
Tarih, hvân’n sistem dna itilmesini, hvân’la balantl dier hareketlerin de ayn ekilde eytanlatrlmasn, 2000’lerin Ortadou’sunda yaplm en büyük siyasî hatalardan biri olarak kaydedecek. Riyad’da, Abu Dabi’de, Kahire’de bu kararlar alanlar da bölgenin istikrar ve halk kitlelerinin tatmini için büyük bir imkân heba edenler sfatyla kaytlara geçecek.
Yazar: Taha Kýlýnç |
16-06-21 |
||
| E mail: yenisafak.com | Tweet | ||
 |
 |
||
