Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : TÂRÝH / TÂRÝHÝN ARA SOKAKLARI | Okunma Says: 1080 |
Malum, CHP kuruluunu Sivas Kongresi’ne dayandrr. Bu epeyce su götürür bir iddia ama daha tehlikeli bir soruyu fsldar satr arasndan:
CHP neden Erzurum Kongresi’ne deil de Sivas Kongresi’ne balamak ister kuruluunu?
Öyle ya, ikisi de 1919 ylnda, hem de iki ay arayla yapld. Erzurum Kongresi’nin kabahati neydi de tarihinden onu silmek için gayretkelik gösteriyor?
Millilik ise ikisi de millî deil mi?
Yerlilik ise ikisi de yerli deil mi?
Neden Erzurum Kongresi es geçilir de, aksine Sivas Kongresi baarlarn merkez üssü yaplmaya çallr?
Sebebi u ki, Erzurum Kongresi’nin planlama ve hazrlklar Mustafa Kemal Paa’nn Samsun’a çkt 19 Mays 1919 tarihinden çok önce yaplmt. Mustafa Kemal Paa Erzurum’da ev sahibi deil, davetliydi ve aslnda kongrenin üyesi dahi deildi. Kâzm Karabekir’in zorlamasyla seçilmi üyelerden birisi istifa ettirilerek yerine atanm ve yine onun zorlamasyla bakan (reis) seçilmitir.
Oysa Sivas Kongresi M. Kemal Paa’nn tasarlayp gerçekletirdii bir kongreydi. Üye says daha dar ve daha mahdut bir mntkadan seçilmiti ve Erzurum’daki kararlar ufak tefek deiikliklerle kabul etmekten baka bir ey yapm deildi. Ancak arada çok mühim bir fark vard:
Sivas’ta Amerikan Mandas açkça tartlm ve dahi uzun müzakereler sonucunda artc bir karara varlmt: ABD Senatosu’na mektup yazlarak bir heyet gönderilmesi ve vaziyetimizin yerinde incelenmesi talep edilmiti. Nitekim kararlarn 7. maddesinde “milliyet ilkelerine saygl ve memleketimize kar istila amac tamayan herhangi devletin fenni, snai, iktisadi yardmn memnuniyetle karlarz” ifadesiyle ABD kastedilmiti.
Peki, ne oldu ABD Senatosu’na yazlan bu mektubun akbeti?
Tabii resmi tarihler unutturdu onu.
Hatta Nutuk’ta “mektubun yazldn hatrlyorsam da, gönderilip gönderilmediini pek iyi hatrlamyorum” denilerek önemsiz olduu yazld.
Oysa mektubun,
1) M. Kemal Paa, Rauf Bey ve dier üç kii tarafndan imzalanan slak imzal ngilizce asl Stanford Üniversitesi’ne bal Hoover Enstitüsü’nün arivinde bulundu.
2) ABD Senato tutanaklarnda mektubun metninin yaynland tespit edildi.
3) Sivas Belediyesi’nin eksiksiz olarak nerettii (çünkü önceki yaynlarda makaslanmt) Sivas Kongresi Tutanaklar’nda “Amerika A’yanna Yazlan Tahrirat” balyla Arap harfli müsveddesinin fotokopisi neredildi.
Demek ki mektup hem yazlm, hem de Amerikan Senatosuna ulamt ki, ksa bir süre sonra ABD’li general Harbord ve heyeti Sivas’a kadar gelmi ve Harbord hem Sivas’ta Mustafa Kemal, hem de Erzurum’da Kâzm Karabekir paalarla bizzat görümü, yerinde incelemeler yapmt.
Dahas var: Hulusi Akar Paa’nn Harbord Military Mission Report adyla TTK Yaynlarnca 2019 ylnda neredilen kitabnda Gen. Harbord ile M. Kemal Paa arasndaki yazmalara orijinalleriyle birlikte yer verilmi. Her ne kadar bir “Amerikan mandas” istenmiyor ise de Milli Mücadele liderlerinin ABD’nin misyon ve “muavenet”ine (yardmna) ne kadar scak baktklarn slak imzal bu 10 maddelik memorandumdan okuyabiliyoruz.
Memorandumun banda Sivas Kongresi’nin ABD Bakan Wilson’un milliyet prensibi esasna dayanarak sonuçland belirtildikten sonra “bizim kaderimizle ilgili kati kararlarn Amerikan Kongresi kararlar ve görülerine tabi olmas da, bizim için ükredilecek bir eydir” denilmek suretiyle 1. Dünya Savanda Amerikan milleti ve devleti sayesinde barn saland tespitinin ardndan bundan sonra da onun sayesinde salanacana olan güven ifade edilmitir. Ancak ngilizce nüshasnda Latin alfabesiyle “Mustapha Kemal Pascha” eklinde atlan imzann üst ksmnda u pasaj okumak ilginç:
“Hiç üphemiz yok ki, medeniyet, hak ve adaleti temsil eden Amerikan milleti ve Amerikan Kongresi, tertemiz kalpli Türk halk ve onun medeniyete ballk derecesi hakknda kâfi derecede aydnlanmtr ve kaderi üzerinde en tesirli, tarafsz ve tatbik edilebilir kararlar alacak ve bizi ükran duygular içinde brakacaktr.”
Son cümle ise udur:
“Milliyetçilik prensibini temsil eden Wilson doktrini ve Amerikan milleti tarafndan gösterilen ve bu doktrinin muvaffakiyetini garanti altna alan hakkaniyet ve insaniyet ruhu bize büyük ümitler veriyor.”
Öte yandan, Cemal Kutay yaraya öyle bçak sokuyor:
“Denilebilir ki, yüz ylmzda hiçbir gizli konuma 20-22 Eylül 1919 arasnda Sivas’ta, bir tarafta Mustafa Kemal ve Hüseyin Rauf ile öte tarafta Amerikan Generali James G. Harbord arasndaki gizli mülakat kadar olaylarn akn deitirmemitir. BR GÜN GELR DE, MLL MÜCADELEMZN LK GÜNLER KLERDEN ARINMI GERÇEK DEER LE YAZILIRSA BU OLAY, TÜRKYE CUMHURYETNE MKÂN VEREN OLAYLARDAN BRS OLARAK ANILACAKTIR.”
Virgül mü koyalm nokta m?
...........................
Ne okuyalm?
Öncelikle Sivas Valilii’nin 2019 ylnda “Sivas Vilayet Kitapl” bal altnda nerettii “Sivas “Kongresi Tutanaklar” ve “Sivas Kongresi Belgeleri” adl belge-kitaplar yakn tarih sahasnda çok büyük bir eksii gideren çalmalar olarak tarihe geçti (keza benzer yaynlar da ayn deerdi).
Milli Savunma Bakanmz Dr. Hulusi Akar’n Harbord Military Mission Report adl kitab ve Türkçe tercümesi Harbord Askeri Heyeti Raporu TTK tarafndan ayr ayr neredildi.
Mustafa Kemal Paa’nn General Harbord’a kendi imzasyla gönderdii Memorandum (muhtra) metni hem Atatürk’ün Tamim, Telgraf ve Beyannameleri IV’ten, hem de Atatürk’ün Bütün Eserleri’nin 4. cildinden okunabilir. Ancak görebildiim kadaryla Osmanlcasndan tam bir aktarm yaplmam durumda. ngilizcesiyle karlatrarak yaplsa faydal olur.
Kâzm Karabekir Paa da General Harbord ile aralarndaki konumalar stiklal Harbimiz adl bin küsur sayfalk eserinde tafsilatyla anlatmtr (st., 1960, s. 302 vd.)
Son alntmz u ilginç kitaptand: Cemal Kutay, Türk Milli Mücadelesinde Amerika, st.,
1979, s. 7.
Yaznn kaynana ulamak için tklaynz.
Yazar: Mustafa Armaðan |
20-06-21 |
||
| E mail: yeniakit.com | Tweet | ||
 |
 |
||
