Medeniyet, hayata bütüncül bakıştır.
Hayatı hakikatin ışığında bir bütün olarak kavrayış ve yaÅŸayış.
Bizde bir medeniyet fikri yok.
Medeniyet’ten anladığımız ÅŸey, yalnızca sivilizasyon dolayısıyla Batı uygarlığı.
Bu, gerçekten büyük bir entelektüel körleÅŸme ve zihnî köleleÅŸme. Komediye dönüÅŸen ürpertici bir trajedi!
Özlü bir ÅŸekilde ÅŸöyle formüle ermek gerekirse: Mekke + Medine = Medeniyet’tir.
Ä°slâm'ın bütün ibadetleri, sanat türleri, ilimleri, hayat dünyası bu formülü hem yansıtır hem de yansıtıcısıdır.
Ä°ÅŸte bu anlamda Ramazan da bir medeniyettir; Ä°slâm’ın Mekke sürecinde hayat buluÅŸu’nun, Medine sürecinde hayat oluÅŸu’nun ve medeniyet sürecine ulaÅŸarak herkese, bütün varlığa ve tabiata hayat sunuÅŸu’nun gerçeÄŸe dönüÅŸtüÄŸü bir hakikat medeniyeti ve mevsimidir Ramazan medeniyeti.
Kur’ân’ın ışığında Sünnet-i Seniyye anahtarıyla çıkılan bir Fütûhât-ı Medeniyye yolculuÄŸunun yansıması olan Ramazan’a iliÅŸkin yazılarımı tozunu alarak paylaÅŸmaya devam ediyorum.
Ä°SLÂM’IN ÖZÜ, ÖZETÄ° VE ÖZETLENİŞİ
Ramazan, Ä°slâm’ın özü ve özeti bir mevsim. Ramazan’da Ä°slâm’ın Müslümanlardan talep ettiÄŸi bütün ilkeler hayat buluyor. Dolayısıyla Ramazan’da Ä°slâm’ın özetlenmesi, olaÄŸan bir iÅŸ’le, olaÄŸanüstü bir iÅŸleme dönüÅŸüyor.
Bu, özetlerken özü özümsemenin kazandırdığı bir özellik. Fenomenolojinin izah edebileceÄŸi olaÄŸanüstü bir durum: YaÅŸanan tecrübeyi olaÄŸanüstü kılan fenomen, doÄŸrudan oruç üzerinde yoÄŸunlaşılıyor olmasıdır: Bir ibadet üzerinden Ä°slâm’ın insandan talep ettiÄŸi bütün emirler, ilkeler, tasavvurlar, tahayyüller eÅŸ zamanlı olarak harekete ve hayata geçiriliyor.
Yani biz, oruç tutmakla sadece oruç tutmuÅŸ olmuyoruz; orucun bizi tutmasına, tutup kaldırmasına, baÅŸka bir düzleme taşımasına da tanıklık etmiÅŸ oluyoruz: Böylelikle varlığa, topluma, tabiata ve hakikate dâir bütünlüklü bir anlam haritasını ve anlamlandırma pratiklerini de aynı ânda hayata ve hareke geçirmiÅŸ oluyoruz.
ALELADE’DEN FEVKALADE’YE BÄ°R FETÄ°H VE BÜTÜNLEÅžME YOLCULUÄžU
Ramazan’ın en önemli özelliÄŸi insanı bütün tabiatlarla ve hakikatlerle buluÅŸturuyor olması. Yine fenomenolojinin izah edebileceÄŸi bir harikulâdelik de burada gizli.
Ä°nsan, Ramazan›da oruç tutarken bizzat tabiatı tecrübe ederek keÅŸfediyor; hava’nın, su’yun, gece’nin gündüzün rengini, kokusunu, dokusunu bilfiil soluyor.
Ramazan orucu, bir ay boyunca tabiatla kurduÄŸumuz iliÅŸkiyi altüst ediyor ve tabiatla doÄŸrudan, doÄŸrudan olduÄŸu için de doÄŸurgan, yaÅŸayarak, organik bir iliÅŸki kurmamıza imkân tanıyor.
Böylelikle hem tabiatın keÅŸfedilmemiÅŸ kıtalarını, bizzat hava’yı, eÅŸyayı bambaÅŸka bir hâlet-i ruhiye ile soluyarak keÅŸfedebilme imkânına kavuÅŸuyoruz; hem de bir yandan eÅŸyanın hakîkatini, öte yandan da insanın kendi hakîkatini -zaaflarını ve erdemlerini- keÅŸfetmesi sürecini bilfiil yaşıyoruz.
Özetle aç kalmak gibi olaÄŸan, sıradan, alelade bir iÅŸ’le; tabiatla, kâinât’la, Yaratıcı ile, diÄŸer varlıklarla ve bizzat eÅŸyanın kendisiyle topyekûn olaÄŸanüstü, fevkalade bir iliÅŸki kuruyoruz. Ramazanda insan, insan olarak kendisini keÅŸfediyor, dolayısıyla kâinât’la, Yaratıcı’yla, diÄŸer varlıklarla, tabiatla bütünleÅŸerek kendisini aÅŸabilmenin yollarını da fethediyor bizzat.
Fethin, bir açılma eylemi, kapıların, gönüllerin ve zihinlerin açılması fiili olduÄŸunu düÅŸünecek olursak, insan, Ramazan’da her ÅŸeyden önce bizzat kendisini tecrübe ediyor, varoluÅŸunu yaşıyor adım adım, an be ân, aç durarak pür dikkat tabiatın sesine kulak kesilerek: Tabiatı dinliyor, havasını suyunu, rengini, kokusunu, dokusunu baÅŸka türlü soluyarak, yaÅŸayarak, tecrübe ederek bütün yönleriyle tabiatı.
BÄ°LÄ°Åž MEVSÄ°MÄ°: MEKKE SÜRECÄ° VE Ä°LÂHΠŞİAR
Ramazan çok yönlü bir biliÅŸ, dolayısıyla oluÅŸ mevsimidir; insanın varlığın, hakîkatin, tabiatın ve Yaratıcı’nın varlığını bizzat tecrübe ederek hissettiÄŸi bir varoluÅŸ mevsimi.
Dinin insanla birlikte varolması süreci: Bu, mekke sürecine denk gelir: Bütün varlıkların ve hakîkatin ÅŸuuruna erme sürecine gir/diril/en insan tipi inÅŸa edilir bu süreçte.
Bu süreçte, insana müdahâle eden ve insanın özümsediÄŸi ÅŸuur, Ä°lâhî Åžiarlara baÄŸlanma, Ä°lâhî Åžiar›larla yola çıkma yolculuÄŸudur.
BULUÅž MEVSÄ°MÄ°: MEDÄ°NE SÜRECÄ° VE NEBEVÎ ÅžUUR
Ramazan, aynı zamanda bir buluş ve bulunuş mevsimidir.
Medîne sürecine denk gelir: Medine sürecini hayata geçiren ÅŸuur, Peygamberî Åžuur'dur.
Peygamberî Åžuur›la, önceden kendilerine her türlü iÅŸkence ve hakareti reva gören müÅŸrik, Yahudi ve Hıristiyan topluluklarla her ÅŸeye silbaÅŸtan baÅŸlanıldığını haber veren bir SözleÅŸme yapılır: Mekke süreci nasıl vücudu / varlığı (yani insanın hakikatini ve hakikatin insanını) harekete geçirmiÅŸse, Medîne süreci de vicdan’ı / kollektif ÅŸuuru harekete geçirir.
OLUÅž MEVSÄ°MÄ°: MEDENÄ°YET SÜRECÄ° VE BEÅžERΠŞİİR
Ve nihâyet Ramazan, bir oluÅŸ mevsimidir.
OluÅŸ mevsimi, Medeniyet süreci: Medeniyet sürecini hayata geçiren ÅŸuur, Ä°lâhî Åžuur'la Donanmış, Peygamberî Åžuur'la yoÄŸrulmuÅŸ BeÅŸerî Åžiir’dir. Ä°nsan, Hayat ve Tabiat iÅŸte bundan sonra vecd’e gelir, coÅŸar, taÅŸar ve kendini aÅŸar.
İŞTE ŞİİR BUDUR: HAKİKAT MEDENİYETİ ŞİİRİ
Ä°ÅŸte ÅŸiir budur; ilâhî olan’a kadar açılabilme imkânı sunan ÅŸuurun kazandırdığı bir fevkalade söz. Özün sözü’nün, söz’ün özünü özümsediÄŸi bir üst-ÅŸuur hâli.
Åžiarın ÅŸuura, ÅŸuurun ÅŸiire dönüÅŸtüÄŸü biliÅŸ, buluÅŸ ve oluÅŸ tecrübelerini aynı ânda yaÅŸadığımız; barışı, huzuru, keÅŸfi, fethi, dayanışmayı, kardeÅŸliÄŸi ve eÅŸyanın bütün hâllerini idrak ve bu hallere iÅŸtirak edebildiÄŸimiz; insanın kendisini, vicdanı, vecd’i keÅŸfettiÄŸi ve fethettiÄŸi tek mevsim olan Ramazan medeniyeti mevsimini bihakkın idrak edenlere ve ona iÅŸtirak edenlere selâm olsun.
