
| Kategori : İKTİBAS / Muhtelif Mevzûlar, Yazarlar, Yazılar | Okunma Sayısı: 5446 |
Amundsen’in keÅŸfinden bu yana gezegenin manyetik kutbu 50 km kaydı. DoÄŸu’nun ne zaman Batı olacağı ise belli deÄŸil.
Bilim insanları dünyanın manyetik alanının sürekli deÄŸiÅŸtiÄŸini uzun zamandır biliyor. Ancak bu deÄŸiÅŸimin nedeni ve mekanizmaları hala tam anlaşılmış deÄŸil. 1904’te Ronald Amudsen’in keÅŸfinden bu yana gezegenin kuzey kutbu tam 50 km yer deÄŸiÅŸtirdi. Ortalama her sene 10 km yer deÄŸiÅŸtiren kutup noktasının son senelerdeki ivmesinin 40 km’ye ulaÅŸtığı bildirildi.
Kanada Jeoloji AraÅŸtırmaları’ndan Larry Newitt, NASA’ya yaptığı açıklamada, kuzey kutbu noktasının önümüzdeki birkaç on yılda Kuzey Amerika’ya ve Sibirya’ya ulaÅŸacağını söyledi. Kuzey kutbunun takip etmekle görevli Newitt, “Normalde her birkaç senede bir kutbun yerini buluyorduk. Ancak bu deÄŸiÅŸim hızı ile elimizi daha çabuk tutmalıyız” dedi.
Dünyanın manyetik alanının sadece konumu deÄŸil aynı zamanda gücü de azalıyor. Bir önceki yüzyıla göre gezegenin manyetik alanı yüzde 10 daha zayıfladı. Her 10 yılda bir Afrika’daki pusulaların iÄŸnesi bir derece sapıyor.
Kutup noktası sadece sapmakla kalmıyor aynı zamanda tamamen yer de deÄŸiÅŸtiriyor. Yani Kuzey Kutbu Güney Kutbu oluyor. Bunun baÅŸka bir anlamı da Batı’nın DoÄŸu olması. Ancak bu tam yer deÄŸiÅŸtirme tamamen rastlantısal ve hiçbir ÅŸekilde tahmin edilemiyor. Bir sabah uyandığımızda güneÅŸ aynı yerden doÄŸuyormuÅŸ gibi görünecek ancak gezegene göre artık Batı’dan doÄŸmuÅŸ olacak.
Bilim insanları eski kayaları inceleyerek gezegenin tarihinde bu tür yer deÄŸiÅŸtirmelerin izlerini de buluyor. Ortalama 300 bin yılda bir dünyanın DoÄŸu’su Batı haline geliyor. En son yer deÄŸiÅŸtirme üzerinden ise 780 bin yıl geçmiÅŸ. İstatistiklere göre bu, her an güneÅŸin Batı’dan doÄŸabileceÄŸi anlamına geliyor.
Dünyanın manyetik alanının nedeni çekirdeÄŸindeki demir kütlesi. Ayın büyüklüÄŸünden yüzde 30 daha az olan bu kütle üzerinde yine erimiÅŸ demir okyanusu bulunuyor. Manyetik alan da bu demir okyanusundan kaynaklanıyor.
Tam yer deÄŸiÅŸtirmeler yaklaşık bir-iki bin yıl sürüyor. Bu süreçte kutup noktaları rastgele ortaya çıkabiliyor. Dünyayı dış uzaydan gelen zararlı ışınımlardan korumayı sürdürse de, tam yer deÄŸiÅŸimler esnasında gezegenin birden fazla kuzey-güney kutup noktaları oluÅŸuyor. Yani DoÄŸular ve Batılar.
Yazar: OÄŸuz Eser |
20-02-11 |
||
| E mail: timeturk.com | Tweet | ||