
| Kategori : TEFEKKÜR / ÝNSAN VE TEFEKKÜR | Okunma Says: 3554 |
yi anne-baba, iyi evlat, iyi e, iyi öretmen-örenci, iyi patron-içi, iyi esnaf, iyi karde, iyi komu, iyi dost, iyi bürokrat, iyi siyasetçi ve bütün benzerlerinin birinci art iyi insan olmaktr.
"yi insan" kavram böylesine geni bir kavramdr. Bence iyi insan, kendi çapnda, sorumluluk bilincine ve itidal hasletine sahip, sevgiye ve düünceye açk insandr. Bunun bir baka ifadesi "kalb-i selim-akl- selim-zevk-i selim" beraberliidir. Tekâmül, çaplarn büyümesi suretiyle olur; parça parça deil. Zaruri unsurlarn biri eksikse, daire tamamlanmamsa, netice hâsl olmaz, tekne deliklidir. Bir baka unsurun çok bilmii olmak anlaml deildir... Mekârim-i ahlâk kapsamnda bu var ama, biz çkaramyoruz.
Sonuç aynasna baktmz zaman iyi-güzel insan tablosu çkmyorsa normalleememiiz, normal gelime mihverine kavuamamz demektir. Yine de geliiriz ama bu bir tekâmül ifade etmez. "yi insan" demezler bize. Büyük ihtimalle, iyi anne-baba, iyi arkada, iyi öretmen, iyi hekim, iyi avukat, iyi bürokrat, iyi siyasetçi demezler. Önce iyi insan olacaksn; yeter art deil ama "gerek art"tr.
Çamzda çok dikkat çeken bir durum var: Bilgilerimiz de, manevî çalmalarmz da artyor; ama insanlmzda azalma var. Makul, âdil, anlayl, vefal, geçimli, itidalli, sevgi-sayg tavrl olamyoruz. Niçindir bu? Ciddi bir problemdir ve üzerinde derin derin düünmek gerekir.
Dier kimliklerimizle çok ilgileniyoruz, onlarn uruna mücadeleler de veriyoruz; fakat dönüp de insan kimliimize öyle bir bakmyoruz. Medeniyetin ölçüsü de insandr. Medeniyetin seviyesini insann durumu belirler. nsan kimliinin önde olduunu unutmak gafleti, cinsellikten spora, siyasete, mezhepçilie kadar her alanda görülüyor. nsan, kendini unutmu gibi.
Aile huzursuzluklar kadn-erkek meselesi deil ki, insan meselesi. Kadn da erkek de iyi insansa, iyi insan dengesine sahipseler bir yol bulurlar. "Erkekler böyledir, kadnlar öyledir." demek, çözüm deil mesele üretir. Cinsellik deil insanlk, cinsellik deil kiilik önde gelir; burada bir çarplma varsa, her ey ters gider.
çimizde olanlar dmzda aryoruz. Dmzda olmas gerekenleri içimize sokmaya çalyoruz. Özeletirimiz, özsaygmz, iç gözlemimiz yok. Bütünlüümüzün dengesini kuramamz. Bat'daki hümanizm insann iç zenginliini vurgulayan deil yok sayan bir anlaytr ve pozitivist-materyalist gidiin bir basamadr. Söylediklerimin onunla hiçbir ilgisi yok. Ben mekârim-i ahlâktaki iyi insandan söz ediyorum. Ve bu aslnda evrensel hitab olan bir uyardr. "yi insan" tabiri halkn basit görünümlü zengin bir alglandr, bir bütünlük bilekesinin ifadesidir.
yi insann sorumluluk bilinci, tekâmül yolu, kalb gözü, düünce penceresi, sevgi ufku açktr; istikameti dorudur, mizac mutedildir. artlara göre geliebildii kadar geliir ve hangi noktaya kadar çkarsa çksn, bütünlüü ve derinlii vardr. Ve bu hali vakarl, sempatik bir tevazu tavrna sahiptir.
Psikolog Güngör Özyiit bir dergide rahmetli Prof. ükran Geçgil hakknda unlar yazyor:
"Her birimiz dünyaya domakla birlikte, ölene dek birçok rolü üstleniyoruz. Evlat oluyoruz. Karde oluyoruz. Arkada oluyoruz. Örenci oluyoruz. Belli bir meslei yapyoruz. Evleniyoruz, e oluyoruz. Anne-baba oluyoruz. Bu rolleri, ne derece iyi yapp yapmadmz kendimize sormalyz. Cevap olumlu ise yaanmaya deer bir ömür yaadmz için kendimizi kutlamalyz. ükran Hanm iyi bir evlatt, iyi bir kardeti, iyi bir eti, iyi bir anneydi, örencilerinin sevdii baarl bir öretmendi. Gerisinde güzel anlar brakan candan bir dosttu."
Ben rahmetli ükran Geçgil hocay, Güngör Özyiit'ten daha eski tanrm. Tâ örencilik zamanlarndan... Ayn sokakta oturmutuk. Ailece görüürdük. Bütün mahallenin ükran Ablas'yd. Sfat "çok iyi, çok güzel insan"d. "yi insan" kavramnn müahhas örneiydi. yi insan kendi bütünlüünü bütün hayatna yanstr. Üstlendii her rolde farkldr, iyidir, güzeldir, duyarldr.
Yazar: Ahmet Selim |
20-05-12 |
||
| E mail: zaman. com.tr | Tweet | ||