Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : DÜNYADA NELER OLUYOR / ÝSLÂM ÂLEMÝ | Okunma Says: 689 |
Bu yazy geçtiimiz hafta yazsaydm, balk u ekilde olacakt: Fas’ta neler oluyor? Birkaç gün devam eden sokak protestolar, mikrofonlara konuan aktivistler, salk ve eitim alannda reform talepleri, baz ehirlerde ksmen atee verilen kamu binalar, tutuklamalar… Yaz sras Fas’a gelinceye kadar olaylar -polis zoruyla da olsa- duruldu bile. Bölgeyi dikkatle izleyenler, Fas gibi bir ülkede böylesi hadiselerin fazla büyümeden sönümleneceini zaten tahmin ediyordu.
Marib corafyasnn en bat ucunda, Atlas Okyanusu’yla Akdeniz arasnda uzanan, hem Afrika içleriyle hem de Avrupa’yla güçlü balantlar bulunan Fas, slâm dünyasnn en sra d ülkelerinden biri. Turistik açdan dikkat çekici ve otantik, sosyal açdan hareketli ve renkli, siyasî açdan da kendine has dengelerle ayakta duran bir ülkeden söz ediyoruz.
Soylar Hz. Hasan’a, dolaysyla da Hz. Peygamber’e dayanan Fas krallar, halk kitleleri üzerinde ciddi bir etkiye ve arla sahip. 1600’lü yllarn ilk yarsnda kurulan mevcut hanedan, yüz yllar içindeki dönüümlere ve modern zamann rüzgarlaryla tanan yeni düüncelere ramen, hâlâ halk tarafndan büyük sayg görüyor. Elbette, söz konusu saygnn tabana yaylmasnn arka plannda, dinî gruplarn devletle gelitirdii menfaat odakl ilikilerden camilerin mutlak biçimde kontrol altnda tutulmasna, ülke çapna yaylan muhbir andan polise tannan geni yetkilere kadar, devlet tarafndan ustalkla idare edilen bir dizi enstrüman bulunuyor.
Kraliyet yönetimi, halkla temas sk tutma adna, dindarlk gösterilerini de özellikle ihmal etmiyor. Bu balamda Fas’n her ehrine serpitirilmi durumdaki tekke, zaviye ve dergâhlarn cömert biçimde desteklenmesi, Mevlid-i Nebî gibi vesilelerle hanedan üyelerinin camilerde boy göstermesi, kameralar önünde eda edilen teravih ve bayram namazlar, Ramazan aynda kraln huzurunda icra edilen dinî dersler (mevcut Kral VI. Muhammed’in babas II. Hasan’a nispetle “Durûs-u Haseniyye” ad verilen bu oturumlar, Osmanl’daki huzur dersleriyle ayndr), kraln kurban bayramlarnda kurbann bizzat kesmesi türünden çok sayda seremoni, halk nezdinde hatr saylr bir tesir meydana getiriyor.
Kraln odanda yer ald yönetici elit “Mahzen” adyla biliniyor. Bir tür “derin devlet” olarak da tanmlanabilecek olan bu yaplanma, Fas’ta idareyi elinde tutan esas snf. Siyaset, ekonomi, d politika, ülke içindeki uygulamalar ve daha birçok konuda Mahzen, karar verici konumda. Sözde parlamento, siyasî partiler -hatta muhalefet-, seçimler ve bilumum “meruti monari” unsurlar görünürde mevcut. Ancak son söz kral ve Mahzen’de.
Fas krallar ülkeyi idare etmekte ve kitleyle iletiimde son derece ustalk kazandklar için, tepki çekecek “pis” ileri hükümete, babakanlara veya bakanlara yaptrmay tercih ediyor. Böylece bütün öfke hükümete ve üyelerine yönelirken, kral yine “âkil lider” ve “anlamazlklarda hakem” sfatyla sahnede kendisine kolaylkla yer açabiliyor. Örnein, 22 Aralk 2020 günü bakent Rabat’ta akdedilen, Fas’la srail arasnda tam normalleme ve diplomatik münasebetlerin tüm boyutlaryla tesisine dair anlamaya, Fas adna dönemin Babakan Saadeddîn Osmanî imza atmt. Berberî etnik kökene sahip Osmanî, “slâmc” Adalet ve Kalknma Partisi adna hükümete bakanlk ediyordu. Kral VI. Muhammed, srail’in Fas tarafndan resmen tannd anlamann imzalanmasn Osmanî’ye havale ederek, slâmc kanadn o zamana kadar yüksek sesle dile getirdii bütün iddialar tek kalemde etkisizletirmiti. Osmanî bilahare görevden ayrlmak durumunda kald; Kral da onun yerine Mahzen’in has üyelerinden, milyarder i adam Aziz Ahnu’u getirdi.
Fas politik arenasnn bu denklemleri içinde, Kral’n Paris’te çekilen birtakm videolar, Kraliyet ailesinin özel yaam veya sâbk Kraliçe Lalla Selmâ Bennânî’nin niçin kocasndan boanarak inzivaya çekildii gibi konular, sradan halkn gündemini ve hanedana duyduu güveni etkileyecek ciddi sarsntlara dönü(e)miyor.
Salnn hzla bozulmakta olduu bilinen Kral’n yerini olu Mûlay Hasan alacak ve veliaht prens “III. Hasan” namyla tahta oturacak. 2003 doumlu genç kraln, dedesinin ve babasnn salamlatrd sistemi ustalkla yönetip yönetemeyeceini ise zaman gösterecek.
Yazar: Taha Kýlýnç |
11-10-25 |
||
| E mail: yenisafak.com | Tweet | ||
 |
 |
||
