Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : ÝKTÝBAS / Muhtelif Mevzûlar, Yazarlar, Yazýlar | Okunma Says: 439 |
ABD'de çok yaygn olan okul saldrlaryla ilgili Amerikan enstitülerinin kaleme ald çalmalar unu söylüyor: Bu tür saldrlar tek bir nedenden domaz; çoklu risklerin bir araya gelmesiyle vuku bulur. Bu yüzden katile deil, katilin çkt zemine bakmak gerekir. Çünkü katil neden deil, sonuçtur. Bu katilin yetitii zemine de bakmamz gerekiyor.
Türkiye olarak, tüm ülke olarak, toplum olarak iliklerimize kadar derin bir yasn içinden geçiyoruz. 14 Nisan 2026'da anlurfa'nn Siverek ilçesinde eski bir örencinin lisede pompal tüfekle ate açmas sonucu 16 kii yaraland; saldrgan daha sonra yaamna son verdi. Henüz bu olayn oku dinmemiken, 15 Nisan 2026'da Kahramanmara'n Onikiubat ilçesindeki Ayser Çalk Ortaokulu'nda 14 yandaki bir çocuk 9'u örenci, 1'i öretmen olmak üzere 10 kiiyi öldürdü, 13 kiiyi yaralad ve ardndan hayatn kaybetti. Türkiye'de okul saldrlarnn son derece nadir görülmesi, bu iki olay sradan bir asayi vakasnn çok ötesine tad. Bu artk sadece bir güvenlik meselesi deildir; çocuklarn dünyasn, eitim sistemini, dijital çevreyi, aileyi ve toplumun gidiatn birlikte sorgulamay zorunlu klan çok daha büyük bir alarmdr. Bugün asl mesele, sadece "bu çocuklar bunu neden yapt?" sorusunu sormak deildir. Elbette bu soru önemlidir. Ama ondan daha büyük soru udur: Dünya nereye gidiyor, Türkiye nereye gidiyor, çocukluk neye dönüüyor ve biz buna ne kadar hazrlklyz?
Çünkü karmzdaki tablo, iki çocuk failin psikolojisinden ibaret deildir. Bu tablo; çocuklarn büyüdüü sosyal çevrenin, eitim sisteminin, okul yapsnn, dijital dünyann, kültürel iklimin, akran ilikilerinin, aile içi denetimin ve koruma mekanizmalarnn ayn anda andn, yozlatn ve yapay zekâ ile birlikte ba döndürücü bir hzla deitiini gösteren daha büyük bir krize iaret etmektedir. ABD'de çok yaygn olan bu okul saldrlaryla ilgili Amerikal enstitülerin kaleme ald çalmalar da bunu söylüyor: Bu tür saldrlar tek bir nedenden domaz; çoklu risklerin bir araya gelmesiyle vuku bulur. Bu yüzden katile deil, katilin çkt zemine bakmak gerekir. Çünkü katil neden deil, sonuçtur. Bu katilin yetitii zemine de bakmamz gerekiyor.
Nefret ideolojisi
Evet, bugün iki olay da ülke olarak bizi derinden sarst. Ama Kahramanmara'taki olay daha derinlikli okumak zorundayz. Bu olayn en çarpc ayrntlarndan biri, Emniyet Genel Müdürlüü'nün ortaya koyduu dijital izlerdir. Emniyet'in 16 Nisan 2026 tarihli açklamasna göre fail sa Aras Mersinli'nin WhatsApp profil fotoraf, 2014 ylnda Amerika Birleik Devletleri'nde büyük bir saldr gerçekletiren Elliot Rodger'a aitti. Bu ayrnt son derece önemlidir. Çünkü Rodger, sadece geçmite cinayet ilemi bir fail deildir. 23 Mays 2014'te Kaliforniya'nn Isla Vista bölgesinde alt kiiyi öldürmü, on dört kiiyi yaralam; saldrdan önce manifesto ve videolar brakarak nefretini açkça ideolojik bir söyleme dönütürmütür. Sonraki yllarda da baz çevrim içi platformlarda, erkekliin modern krizleri ve ergenliin dönüümü ekseninde sembolik bir figüre dönümütür. Elliot Rodger, "incel" olarak adlandrlan, kadnlar tarafndan beenilmediini ve dlandn düünen; buna tepki olarak öfkesini, nefretini ve intikam arzusunu iddet yoluyla da vuran çevrelerde bir tür rol model olarak sunulmaktadr. Bu nedenle Kahramanmara saldrsnn faili sa Aras Mersinli'nin Rodger' profil fotoraf yapmas, rastgele seçilmi bir görsel deil; belirli bir nefret anlatsna, belirli bir ergenlik krizine ve iddeti merulatran dijital bir rol model alanna açlan son derece kritik bir iarettir.
sa Aras Mersinli, profil fotorafn bu katil yaparak aslnda idealize edilmi bir hayranln, rol modelini de aça çkarmaktadr. Ayn açklamada, olayn ilk bulgulara göre terör balantl deil bireysel saldr olarak deerlendirildii; failin babasnn tutukland ve dijital materyallerin incelemeye alnd belirtildi. Medyada da saldrgann bilgisayarnda 11 Nisan tarihli saldr plan niteliinde bir yazl belge bulunduu, saldrda babasna ait be tabancann kullanld ve olaydan sonra suçu ve suçluyu öven yüzlerce hesap ile baz Telegram gruplarna eriim engeli getirildii aktarld. Bu tablo, olayn örgütlü bir terör saldrs olmadn gösteriyor; ama ayn zamanda onun yalnzca snrl ve anlk bir öfke patlamas diye okunamayacan da açkça önümüze seriyor. Burada karmzda yalnzca öfkeli bir çocuk deil; eylemini önceden tasarlam, ilgisiz, yalnz ve krlgan bir çocuk olarak bu katliama bir anlam yüklemi ve dijital alanda iaretlerini vermi bir fail vardr. Katil çocuk aslnda adm adm profiliyle kendini hem dijital ortamda ifa etmi hem de sosyal hayatnda bunun izlerini aça çkarmtr.
Gerçek kimlii ile ba zayf
sa Aras Mersinli'nin 11 Nisan tarihli metni de, bu saldrnn anlk bir öfke patlamas deil, önceden zihinde kurulmu ve planlanm bir iddet eylemi olduunu ortaya koymaktadr. Mersinli cümleye öyle balyor: "yi akamlar, ben Konata'ym ve Konata benim. Onu çok ama çok seviyorum. Bunu yazarken tarih 11 Nisan 2026. Sen bunu okuduunda ya bir ey planlyor olacam, yapm olacam ya da yapmak üzere olacam. Hayatm boyunca hep yalnz kaldm." Ardndan "nsanlarn beni tanmas, fark etmesi houma gidiyor. Bu dünyadaki varlm ve verdiim zarar hissetsinler istiyorum ki sonunda beni fark etsinler. Bunun nasl olacan bilmiyorum ama yapacam. Ben bir dahiyim. Herkesten daha iyiyim. En üstün insanm. Kendime sadm. Ben daha iyiyim. Ortalama zekânn çok üstündeyim. 130 IQ testim vard." Diyor.
Failin manifesto niteliindeki metninde yer alan "Konata benim" ifadesi de, onun ruhsal ve psikolojik durumunu anlamak açsndan son derece önemli bir ayrntdr. Konata, bir anime karakteridir; ancak burada mesele karakterin kendisi deil, failin kendisini bu kurgu figür üzerinden tanmlamasdr. Çünkü karmzda animeye baml, sürekli oyun oynayan, sava oyunlaryla vakit geçiren, d dünya ile salkl iletiim kurmayan, sosyallemeyen, dijital alarn içine kapanan bir çocuk profili bulunmaktadr. Telegram ve Discord gibi mecralarda uzun zaman geçirdii, Discord'da katliam yapacan yazd, 11 Nisan tarihli metninde de açk biçimde büyük bir iddet eyleminden söz ettii düünüldüünde, burada artk sradan bir ergenlik bunalmndan deil; dijital dünyann içinde derinleen, kurgu ile gerçeklik arasndaki snrlar andran çok daha ar bir ruhsal savrulmadan söz etmek gerekir. Üstelik bu çocuk, "incel" çevrelerinde sembollemi bir katili kendisine rol model yapmakta, onu profil fotoraf olarak kullanmakta, silah talimi yapmakta ve katliamdan iki gün önce prova gerçekletirmektedir. Bütün bu tablo birlikte okunduunda, "Konata benim" cümlesi basit bir popüler kültür göndermesi olmaktan çkmakta; failin kendi gerçek kimliiyle bann zayfladn, dijital ve kurgusal personayla özdeletiini, yalnzlk, dlanmlk, görünmezlik hissi ve üstünlük fantezisiyle birleen ar bir psikolojik krlma yaadn gösteren kritik bir iarete dönümektedir. Bu nedenle bu ifade, failin iç dünyasndaki çözülmeyi, gerçeklikten kopu eilimini ve kendisini baka bir kimlik üzerinden yeniden kurma çabasn aça vuran son derece önemli bir ayrnt olarak okunmaldr.
Söz konusu ifadeler, failin katliam kendisini görünür klmann bir yolu olarak düündüünü, yalnzln bir gösteriye dönütürdüünü ve kendisini "üstün", "zeki" ve "dahi" bir figür olarak konumlandrdn da göstermektedir. Bu yönüyle metin, iddetin yalnzca fiziksel bir saldr deil, ayn zamanda dikkat çekme, kendini kantlama ve görünür olma arzusuyla örülmü bir gösteri biçimine dönütürüldüünü açkça yanstmaktadr.
Dijital dünyann dehlizleri
Katilin Telegram gruplarnda iddeti öven ve iddet yanls içeriklerle temas kurduu; Discord adl, Türkiye'de eriime kapatlm platformda ngilizce içerikler paylaarak öfkesini bir gösteriye dönütürdüü; ayrca Elliot Rodger gibi intihar edip manifesto brakaca yönünde ifadeler kulland yönündeki deliller, bu olayn dijital boyutunu daha da önemli hale getiriyor. Bu dijital izler, karmzda dijital dünyann dehlizlerinde, karanlk emellerin ve iddet övgüsünün içinde sürüklenen bir çocuk bulunduunu bize göstermektedir. Bundan dolay bu vaka tüm Türkiye için bir milat olarak ele alnmaldr. Dijital dünyann karanlk dehlizlerinin masum bir çocuu bir katile dönütürebileceini bize göstermelidir. Eer önlem alnmazsa, bu olay ilk olmayacaktr. Ayrca, bu tür kapal dijital alanlarn; bata MOSSAD ve dier yabanc istihbarat servisleri olmak üzere çeitli karanlk alar, gizli yaplar ve manipülasyon odaklar tarafndan istismar edilebilecek zeminler hâline gelme ihtimali de tamamen göz ard edilmemelidir.
Tam da bu nedenle mesele sadece failin psikolojisi ile snrl deildir; failin iddeti nasl tasavvur ettii, iddetin kanl bir ayna üzerinden nasl göründüü, nasl sahneledii ve kendisini hangi dijital semboller üzerinden kurduu da meseledir. Bugünün baz genç özneleri yalnzca öldürmek istemiyor; ayn zamanda görülmek, konuulmak, hatrlanmak ve ardnda bir iz brakmak istiyor. iddet, sadece bir saldr biçimi deil; kimi zaman görünürlük üretmenin, dünyaya "buradaydm" demenin, hatta kendince bir manifesto brakmann dili hâline geliyor. Bugünün en karanlk eii tam da burasdr: Fail yalnzca cinayet ilemiyor, ayn zamanda kendi iddetini bir anlatya dönütürüyor. Bu yüzden okul saldrsn sadece suç deil, ayn zamanda performatif bir görünürlük aray olarak da okumak zorundayz. Çocuk, var olmak için katliam bir gösteriye, kendisini de bir katile dönütürmek istemi olabilir. Bu senaryonun dijital platformlardaki en büyük anlat çerçevesi olduunu da unutmamalyz.
Burada hem Discord, hem Telegram, hem benzeri kapal dijital alanlar, hem de algoritmik öneri sistemleri artk tali deil, meselenin merkezindeki unsurlardr. Aratrmalar açkça gösteriyor ki çocuklar iddet içeriklerine, iddetin oyunlatrlmasna ve elenceye dönütürülmesine daha ilkokul çalarnda maruz kalyor; zamanla bunu da "çevrimiçi olmann sradan bir parças" gibi içselletiriyor. Üstelik bu içeriklere çou kez kendi tercihlerinden çok sosyal medya aklar, mesajlama uygulamalar ve algoritmalarn dayatt görünürlük düzeni üzerinden ulayorlar. Sorun yalnzca zararl içeriin varl deil; o içeriin çocuklarn önüne tekrar tekrar, sistematik biçimde ve dikkat çekmenin yolu gibi sunularak sürülmesidir. Böylece baz çocuklar, var olmann yolunu daha sert, daha uç ve daha sarsc olmaktan geçtiine inandrlyor; ok ederek, korkutarak ve ürküterek görünür olabileceklerini sanyorlar.
Bu noktada ilk büyük mesele, kültürel iklimdir. Kültürel üretim araçlarnn iddeti, iddet olaylarn estetikletirerek görsel bir ov hâline getirebilmesidir. Algoritmalarn iddeti, hzla ve görünürlükle ina ederek deerli klmas da bu iklimi güçlendirmektedir. Kültürel hegemonya yalnzca bir fikri yaymak deil; içeriklerin, imgelerin, karakterlerin, tekrar eden hikâyelerin ve rol modellerin zamanla bir anlam dünyas ina etmesi, normallemesidir. iddetin sürekli dolamda olduu, mafyatik erkekliin karizma gibi sunulduu, kaba gücün itibar ürettii, öfkenin meru bir kimlik biçimine dönütüü bir medya evreni; özellikle ergen çocuklar için çok tehlikeli bir rol model alan yaratr. Medya tek bana katil üretmez; ama iddetin dilini, jestlerini, estetiini ve çözüm biçimini hayatn normali hâline getirip sradanlatrabilir. Hatta bu iddeti bir "deer" ve "baar" durumu olarak da sunabilir. Sorun yalnzca çocuklarn iddet içeren bir ey izlemesi deildir. Asl sorun, iddetin karizma, güç, görünürlük ve hatta "erkeklik" üretmenin dili gibi sunulmasdr. Böyle bir kültürel iklimde yalnz, dlanm ve öfkeli bir çocuk için saldrganlk bazen bir çökü deil, yanl kurulmu bir çk gibi görünmeye balayabilir. letiim çalmalar, çocuklarn kavga videolarn ve iddet içeriklerini izleyerek zaman zaman sosyal ortama uyum salamay sembolik olarak göstermek durumunda kaldklarn göstermektedir; tehlike tam da buradadr.
Tam burada Adolescence dizisinin neden dünya çapnda bu kadar tartldn daha iyi anlayabiliyoruz. Dizideki çocuk karakter kendisini "incel" olarak tanmlamaktadr. Yani kadnlarn beenmedii, kendisini çirkin ve dlanm gören, asosyal olan ve bunun içinde intikam duygusu büyüten bir çocukluk krizinin temsilidir. Bu dizi, Kahramanmara'taki okul saldrgannn profiline koyduu Rodger figürünün temsil ettii ideolojik hatt, yani kadnlar tarafndan beenilmeyen, reddedilen çevrim içi altkültürlerin ruh hâlini görünür klan bir yapm olarak karmzda durmaktadr. Fakat Türkiye olarak "incel" meselesini, bizim çocuklarmzda da karl olabilecek bir kriz alan olarak neredeyse hiç görmedik. Çocukluk krizlerinin dönüümünü maalesef biz tartmadk. Bu noktada medyamzda özellikle çocuklarn ruh dünyasn anlayan, onu sorunlatran içeriklerin eksikliini de görmekteyiz.
Burada ayrca u soruyu sormak zorundayz: Neden Türkiye'de çocuklarn bu ruhsal krlmalarn, psikolojik ikilemlerini, modern dünyann kavgas içindeki yalnzln, sevgisizliini ve merhametsizleen dijital ortamda kayboluunu merkeze alan güçlü anlatlar çok az? Neden çocuklar kendi hikâyelerini ailede, okulda, öretmende, kamusal kültürde deil de dijital karanlkta, algoritmalarda, gruplarda ve anonim sitelerde aryor? Merkez medya bu konuda çocuklar için içerik üretmek zorundadr. Ama bu içerik mafyavari bir gösteri diliyle deil; çocuun yarasn, krlmasn, yalnzln ve yardm çarsn anlayan bir dille üretilmelidir.
"Beni görün"
Bu vaka özelinde, çocuun bir katile dönüüp katliam yapmasnn ardnda, bilimsel raporlarn da iaret ettii gibi psikolojik krlganlk, var olabilmeyi bilememe ve görünürlük krizi bulunmaktadr. ABD düünce kurulularnn okul saldrlarna ilikin raporu, bu tür faillerin olay öncesinde youn stres, çatma, duygusal kriz ve uyar iaretleri verdiini gösteriyor. Yani bu çocuklar bir anda caniye dönümüyor; içlerinde uzun süredir büyüyen krlma, öfke, aalanma ve deersizlik hissi tayorlar. iddet de kimi zaman "beni görün, beni duyun" deme biçimine dönüüyor. Kahramanmara'taki çocukta da hem arkada anlatmlar hem babasnn ifadeleri, bu potansiyelin uzun süredir iaret verdiini düündürüyor.
kinci büyük neden akran zorbal ve sosyal dlanmadr. Çocuk artk yalnz snfta deil, telefonda ve çevrim içi ortamda da aalanyor; bask sürekliletikçe utanç, yalnzlk ve intikam duygusu derinleiyor. Üçüncü neden dijital dünya ve algoritmik maruziyettir; mesele yalnzca çocuun ne izledii deil, ona neyin tekrar tekrar gösterildiidir. Dördüncü neden aile ve okul denetimindeki zayflktr. Çünkü bu tür saldrlar çou zaman saldr günü balamaz; öncesinde davran deiiklikleri, tehditler, dijital iaretler ve ruhsal krlmalar vardr. Bu yüzden asl soru yalnzca "neden yapt?" deil, "neden daha önce fark edilmedi?" sorusudur.
Beinci ve en kritik neden ise silaha eriimdir. Çünkü psikolojik çökü, dijital etkilenme, dlanma ya da kiisel bunalm tek bana toplu ölüme yol açmaz; ölümcül eii geçen ey, çocuun gerçek silaha ulaabilmesidir. Bu nedenle okul saldrlarn yalnzca failin psikolojisi üzerinden deil; sosyal dlanma, dijital maruziyet, aile-okul zafiyeti ve silah güvenlii birlikte düünülerek okumak zorundayz. ki katil de silaha ulamtr.
Anne babalarn iyi çocuk yetitirmeyi yalnzca baarya indirgememesi gerekir. yi çocuk, sadece baarl deil; merhamet, sayg ve ahlaki deerleri içselletirmi çocuktur. Ailelerin çocuklarnn iç dünyasna dönmesi, evin bir yuvaya dönerek yeniden huzur, sekinet, muhabbet ve güven alan hâline gelmesi arttr. Çünkü babann anlattklar da gösteriyor ki çocuklarn dijital dünyas çou zaman ailelerin gözünden kaçyor; oyun, ekran ve çevrim içi çevre içinde büyüyen yalnzlk, toplumsal bir krize dönüüyor. Odasnda oyunlarla savaan çocuk bir dijital platform araclyla oyundaki kiiliini, kimliini sokakta arayabilir? Bir katil sosyopatn sapknlnn müridi olabilir! MOSSAD gibi istihbarat servislerinin yönlendirmesiyle, tevikiyle, manipülasyonuyla bir katliam dahi yapabilir!
Bugün ebeveynlerin sosyal medyann bir bilisel sava alan olduunu kavramas, akran zorbalnn dijital dünyada büyüdüünü görmesi ve çocuklarnn dünyasna yeniden yaklamas gerekiyor. Medyann da çocuklarn iç dünyasn anlayan daha güçlü anlatlar üretmesi, sosyal medya ve benzeri platformlarda ise daha sert çocuk güvenlii düzenlemelerinin hayata geçirilmesi arttr. Çünkü çocuk ve ergenlerin maruz kald iddet içerikleri, kontrolsüz dijital ortamlar üzerinden iddet eilimini besleyen bir iklim üretmektedir.
Doan Cücelolu'nun dedii gibi:
"Mükemmel deil, merhametli çocuklar yetitirin. Karncalar ezmeyen, aaç dallarn krmayan, çiçekleri ezip geçmeyen, sevgiyi hissetmeyi ve hissettirmeyi bilen çocuklar."
Ve en önemlisi:
Çocuunuzu odasnda tek bana, baka bir galaksideki kara delie teslim etmeyin.
Çünkü o katil, hepimizin çocuu olabilirdi.
Yazar: Muhammed Ersin Toy |
21-04-26 |
||
| E mail: star.com.tr | Tweet | ||
 |
 |
||
