Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : TÂRÝH / DÜNDEN BUGÜNE | Okunma Says: 3692 |
Osmanl tecrübesi pek çok bakmdan alamamtr. Sadece alamam deil, anlalamamtr da. Anlalamad için alamad da anlalamamtr.
Dahas, dünya tarihinin yaplmasnda belirleyici roller oynad hâlde kendi elitleri, entelijansiyas, medyas tarafndan aalanan tek cihanümûl insanlk tecrübesi Osmanl tecrübesidir. Ne kadar traji-komik, deil mi?
ngilizler, Franszlar, Almanlar, talyanlar, spanyollar, kendi tarihî tecrübelerini kyasya eletirirler, tartrlar ama hiçbir zaman yok saymazlar; çoklukla "sömürgecilik ve emperyalizm" tarihinden ibaret olan tarihleriyle övünürler, bizim gibi yok saymazlar, aalamazlar!
O yüzden ngilizlerin, Franszlarn, Almanlarn 25 yllk, 50 yllk, 100 yllk gelecek tasarmlar, iddialar, planlar vardr. Ama bizim yoktur! Tarihini yok sayan, tarih bilinci olmayan, tarihle ilikisi ya büsbütün hamasî, ya da büsbütün aalayc bir görünüm arzeden, aalk kompleksleriyle malul bir ülkenin gelecek tasavvurlar, iddialar, dolaysyla gelecei olabilir mi?
Burada körkütük bir tarih kutsamas yapyor deilim: Tarihi kutsayan insanlarn, bugünle de, kendileriyle de sorunlar olduunu düünürüm. Ama tarihi yok sayan insanlarn, kendilerini, geleceklerini yoksaym olduklarn söylemem gerekiyor. Büyük tarihçi Braudel, "bugünü anlayabilmek için, geçmii seferber etmek zorundayz" diyor çünkü.
* * *
Osmanl tarihi konusundaki otorite isimlerden biri Peter Mansell, 1939 ylnda yaymlanan Byzantium adl derginin kapanda aynen u baln yer aldn hatrlatr: "Unutturulan Osmanl."
Ama Osmanl'nn ne olduu, ne yapt, zaaflar ve bugün bize ne söyleyebilecei gibi sorular hâlâ cevaplandrlmay bekliyor.
Her eyden önce, Osmanl, insanlk tarihinin yaplmasnda kilit roller oynayan bütün medeniyetlerin üzerine oturmu tek dünya tecrübesinin addr. Bu medeniyetlere hâkim olmasndan sözetmiyorum Osmanl'nn: Hem karlat medeniyetlere hayat ve varolu hakk tanyan, hem de bunlardan kendi paradigmatik ilkeleri dorultusunda yararlanmasn bilen tek çok-kültürlü insanlk tecrübesi olmasndan sözediyorum. Avrupa'da böylesi bir tecrübe yaanmamtr.
kincisi, eski Roma ve yeni-Roma tecrübeleri ile Osmanl tecrübesi karlatrlabilir pek çok ortak özelliklere sahiptir. Ama eski ve yeni Roma tecrübeleri, önce asimilasyon, sonra eliminasyon ilkeleriyle gerçekletirilen -yine Braudel'in deyiiyle- "askerî zorbalk düzeni"ne dayanrken, Osmanl tecrübesi öncelikli olarak adalet, ahlâk ve "estetik" sütunlar üzerinde yükselmitir.
Üçüncüsü, Osmanl medeniyet tecrübesi, Tanr, kâinât ve insan'dan oluan ontolojik hiyerarik denge üzerinden yükseldii için, üç ktaya yaylmasna ramen Batllarn bütün dünyay sömürgeletirdikleri bir zaman diliminde Osmanl böyle bir eye kalkmamtr.
* * *
Bugün sadece bölgemizin deil dünyann temel sorunlar, Osmanlnn bitirilememesinden kaynaklanan sorunlardr: Bölgemizin temel sorunlar, hâlâ sömürgecilerin icat ettikleri sorunlar, snrlar da sömürgecilerin çizdikleri snrlardr.
Seküler-kapitalist Bat uygarlnn insanla ve bize söyledii iki ey var: Ya "bize itiraz etmeyeceksiniz, (sekülerleerek asimile olacaksnz)" ya da "itiraz ederseniz, elimine / yok edilirsiniz"dir.
Bizim Osmanl medeniyet tecrübesi üzerinden insanla söyleyeceimiz eyse udur: Yeniden adaletin, hakkaniyetin, farkllklarn, Tanr-Tabiat-nsan dengesinin, insanlk kardeliinin tesis edilmesini salayacak kurucu kodlar, formüller, anahtarlar bizdedir. Sömürgecilerin çizdii snrlar, yapaydr ve kaldrlmaldr; Batllar, bölgemizden defolup gitmeli; uzaktan-kumandal diktatör, otokrat rejimleri sona ermelidir.
Bölgenin en temel sorunu, entelektüel, kültürel, siyasî ve askerî bamszlk sorunudur.
Bu bölge gerçek bamszlna kavumas ancak müterek bir medeniyet fikri etrafnda bütün kaynaklarn ve imkânlarn harekete geçirebilmesiyle mümkündür.
Yazar: Yusuf Kaplan |
13-09-11 |
||
| E mail: yenisafak.com.tr | Tweet | ||
 |
 |
||
