Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : ÝKTÝBAS / Muhtelif Mevzûlar, Yazarlar, Yazýlar | Okunma Says: 4746 |
Kampüsteki babakanlk!
Haberi gazetelerden okuyunca, yeni bir babakanlk binasnn yaplmasnn hangi kabuller çerçevesinde tasarlandn düünmeden edemedim.
Balkta, babakanln “Beyaz Saray” (ABD) modeline göre inaa edilecei belirtiliyor. (Herhalde mimarî olarak deil, fonksiyon olarak Beyaz Saray model alnacaktr.)
Türkiye’nin “en iyi korunan”, “en güvenli” kamu kurumlarndan biri olaca haberin banda yer alyor.
Haberde, yeni hizmet binasnn Selçuklu mimarisinin izlerini tayaca da ifade ediliyor.
Ve nihayet, yeni yaplar grubundan “kampüs” olarak söz ediliyor... Velhasl, bir alam, bir halita gözler önüne geliyor.
Sonundan balayalm: Kampüs, dilimize ehir dnda inaa edilen üniversitelerin bir hediyesi. Latince asll bu kelimenin “kamp”tan türetildiini söylersek, asl anlamna yaklaabiliriz. Kamp, yani “ordugâh”! Kampüs esasen garnizon veya açk arazide kurulan kla anlam tayor. 1950’lere kadar sadece askerî anlam ile kullanlan kelime, ABD’de Princeton üniversitesi tarafndan bugün bizde de câri olan mânas ile kullanlm ve zamanla yaygnlam.
Türkçenin “kampüs”e ihtiyac var m? Dil Kurumu da bir zamanlar böyle düünmü olmal ki, “yerleke” kelimesini icad etmi. Buna tam tabiriyle “uydurmu” dememiz gerekiyor. “Yer” köküne, -leke eki getirilerek yaplan bu kelimede, asl mesele ekte.
Türkçede böyle le-ke/la-ka eki tayan kelimeleri aryoruz, ama pek bulamyoruz. O zaman “türkçede ya böyle bir ek yok ya da ilek bir ek deil” diyoruz.
Dil Kurumu’nunki her zamanki “ben yaptm oldu” mant!
imdi Türkiye’de üniversiteler ikiye ayrlyor: Kampüsler ve yerlekeler! Üniversite binalarnn toplu adlandrmasn, tarihimizden aramak daha doru olmaz myd? En köklü üniversitemiz olan stanbul Üniversitesi kurulu yl olarak Fatih medresesini alyor. Dolaysyla, ad belli: Külliye!
Eitim-öretim amaçl yaplarn tamam, bu kelime ile ifade edilebilir. Esasen, külliyelere önce “imaret” denirdi. Mimarî yaplar topluluu böyle adlandrlr. Tabiî kelimenin “mamurluk, bayndrlk” anlam da var. maret kelimesi zamanla, imaret içinde yer alan ahaneyi, yoksul ahanelerini ifade eden bir anlam kazanm ve bu yüzden “külliye” tercih edilmeye balanmtr. Bu arada, “manzume” kelimesinin de ayn anlamda kullanlabileceini hatrlatalm. “Manzume”, bir bütün meydana getirmek üzere bir araya toplanan eylerin tamam, demek.
Bu isimlendirme meselesinden sonra “Ankara’da (80 yl içinde) bu kaçnc babakanlk binas” sorusunu sormak durumundayz. Hâlâ ayakta duran üç babakanlk binas var. Birincisi, tarihî vilayet binasnn karsnda, uzun zaman Maliye Bakanl olarak kullanlan bina. kincisi, yine uzun süre Saytay olarak kullanlan ve imdi Kültür Bakanl’na geçen Ulus’ta ilk Meclis’in altndaki yap.
Üçüncüsü de halen kullanlan Kzlay’daki yaplar topluluu... Bu arada, onun be yüz metre kadar batsnda bulunan DPT binasnn da ayn maksatla kullanldn hatrlatalm.
Bu yaplarn hiçbiri caddeden, sokaktan yaltlm binalar deil. Halkn yolu katedip, kaldrm çkp ulaabilecei cinsten yaplar. Bir aralar, Bülent Ecevit’in son babakanlnda, babakanln bulunduu sokak, yaya ve araç trafiine kapatlmt. AK-Parti iktidara geldikten sonra, yaplan ilk ilerden biri, ehrin sokan, halka ve araçlarna açmak oldu. Elbette kontrollü olarak.
Birleik Kralln, yani ngiltere’nin babakanlk binas, bir cadde üzerindedir ve yanlmyorsan, Downing Soka 10 numara olarak bilinir; kim bilir kaç yüzyldr. ngilizlerin parlamentosu da her halde 400 yllk filandr. Milletvekilleri bugün smamakla beraber, geniletilmesi veya yeni bir bina yaplmas düünülmemektedir.
Ya ABD’nin Beyaz Saray’ kaç yüz yllk? O da üç yüz yl bulan bir geçmie sahip.
Bunlara bakarak, habire meclis binalar, bakanlk binalar, babakanlk binalar yapmann ne anlama geldii üzerinde de düünmemiz gerekir.
ki Almanya birleince, Bakent Berlin’e tand ve orada yeni bir babakanlk binas yapld. Tarihî yaplar arasnda, “ben varm” demeyen, modern tarzda, sade fakat iddial bir babakanlk binas! Tabii ünlü mimarlarn elinden çkm.
i sadelie getirdik. “Yeni binann güvenlii yannda ihtiam da ihmal edilmemi olmaldr”, diye düündüümüzden. Bina için “Selçuklu mimarisinin izlerini tayaca” ifadesinden bunu çkarabiliriz.
Yazar: D. Mehmet Doðan |
11-01-12 |
||
| E mail: habervaktim.com | Tweet | ||
 |
 |
||
