Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : ÝKTÝBAS / Muhtelif Mevzûlar, Yazarlar, Yazýlar | Okunma Says: 675 |
Yunus’u air katndan öteye geçirmeliyiz
Konuan: Saliha Sultan
UNESCO vefatnn 700’üncü yldönümü nedeniyle 2021’i ‘Yunus Emre Yl’ ilan etti. ‘Dünyaya nasl anlatmalyz?’n cevabn ‘Bizim Yunus’ kitabnn yazar Mustafa Özçelik verdi: 1991’deki gibi hümanist bir Yunus anlatlacaksa yanl olur.
Yunus’u air katndan öteye geçirmeliyiz
UNESCO 2021 yln vefatnn 700’üncü yldönümü nedeniyle ‘Yunus Emre Yl’ ilan etti. Yunus Emre denilince Türkiye’de akla ilk gelen isimlerden air Mustafa Özçelik’le Yunus Emre’yi bütün dünyaya nasl anlatmalyz sorusunun cevabn KARAR okuyucular için konutuk. Özçelik “1991’deki gibi hümanist bir Yunus anlatlacaksa yanl olur. Hümanizmi batllarn Yunus’u kabullenmesi için öne çkardk ama kendi kültür corafyamzda da yanllar yapyoruz. Yunus’u air katndan öteye geçiremedik” dedi.
UNESCO’nun ölümünün 700’üncü ylnda 2021’yi bütün dünyada ‘Yunus Emre Yl’ ilan etmesinin ardndan bata Kültür ve Turizm Bakanl olmak üzere ulusal ve uluslararas çalmalara imza atan birçok kurum büyük bir sorumluluun altna girdi. 1991’de dünyaya hakkyla anlatamadmz, geçmite Cumhuriyet aydnlar tarafndan oratoryolara varan çalmalar eliinde bir ‘hümanist air’ olarak dünyaya lanse edilen Yunus Emre’yi acaba 2021’de nasl anlatmalyz? Bu önemli frsat bu kez laykyla deerlendirebilir, ilahileri, münacat ve naatlar ile mehur, didaktik iirleriyle halk ihyaya çalan bir dervi air olan Yunus Emre’nin hakiki portesini çizebilir miyiz? Bu sorularn cevabn ‘Yunus Emre’, ‘Bizim Yunus’, ‘Risalet’ün Nushiye’, ‘Dilimiz Yunus Söyler’, ‘Bursa’nn Yunus’u Ak Yunus’, ‘Yunus Emre’nin Dostlar’, ‘Yunus Emre Menkbeleri’, ‘Anadolu’nun Manevi Irma Yunus Emre’, ‘Bana Seni Gerek Seni’ kitaplaryla Yunus Emre külliyatmza ve kavraymza çok deerli katklar salayan air Mustafa Özçelik’le konutum.
Ülkemizde Yunus Emre aratrmalar Fuat Köprülü ve Abdülbaki Gölpnarl ile balad. Son yllarda siz de bu konuyla ilgili çalmalarnzla öne çkyorsunuz. Yunus Emre ilginiz nasl balad?
Bunun hikâyesi çocukluk yllarma dayanr. Bütün Anadolu kadnlar gibi babaannem de Yunus Emre ilahileri söylerdi. Bunlar uuraltmda derin bir iz brakm olmal ki kitaplarla tannca elime aldm ilk kitaplar Yunus Emre konulu kitaplar oldu. lk okuduklarm Nezihe Araz’n ‘Dertli Dolap’ roman ile Sezai Karakoç’un ‘Yunus Emre’ kitabdr. Türkçe öretmenimiz ne zaman iire dair bir ödev verse ben bunu istisnasz her zaman bir Yunus Emre iiri üzerine yapardm. Lise 2’ye geldiimde Eskiehir’de Yunus Emre’ye dair liseler aras bir kompozisyon yarmas düzenlenmiti. Okulum adna bu yarmaya ben katldm. ‘Yunus Emre’nin Türk Edebiyatndaki Yeri’ balkl kompozisyonum il birincisi seçildi. Yerel gazetelerde yaymland. Düzenlenen ödül töreninde kompozisyonumu davetliler huzurunda okudum. Bunlar arasnda Abdülbaki Gölpnarl da vard, ödülümü o verdi. O ödül ise kendisinin hazrlad Yunus Emre Divan idi. Ardndan da kompozisyonumu beendiini ve bu konuda çalmam tavsiye etti. Onun bu sözleri dua niyetine geçmi olmal ki o günden sonra Yunus Emre çalmalarm daha da artrdm.
iir üretiminizin yan sra, Yunus Emre ile ilgili birçok esere imza attnz. Bunlardan söz eder misiniz?
iire balamam da Yunus Emre etkisiyle oldu. Ama baka türlerde de çalmalar yaptm. 1984’te bir yaynevi bir biyografi serisi balatt. Liseden arkadam akir Kurtulmu da yaynevine benim Yunus Emre ilgimden söz etmi. Onlar da arayp görütüler ve benim ilk ‘Yunus Emre’ kitabm böylece yaymlanm oldu.
Bildiiniz gibi UNESCO 2021 yln doumunun 700’üncü yldönümü vesilesiyle ‘Yunus Emre Yl’ ilan etti. Nasl karlyorsunuz bunu?
1991 ylnda da edilmiti. Hem ülkemizde hem de dünyann pek çok ülkesinde Yunus’a dair epeyce etkinlikler yapld. Kitaplar yaynland, konserler, toplantlar düzenlendi. Ne var ki o zaman biz ‘Bizim Yunus’umuzu doru bir fotorafla tantmadk yahut tantamadk. Batllarn houna gidecek bir ‘hümanist air’ portresini öne çkardk. Ama daha vahimi onu içinde olduu din, tasavvuf balamndan kopararak anlattk. O yl yaplan seminerlere dair kitaplar okuyanlar bu tür yazlar göreceklerdir. Yeni gelimeyi elbette sevindirici buluyorum ama endiem de yok diyemem. 1991’deki gibi yine hümanist bir Yunus portresi anlatlacaksa ayn yanl tekrarlanm olur. Biz hadi diyelim hümanizmi batllarn Yunus’u kabullenmesi açsndan öne çkardk ama kendi kültür corafyamzda da büyük yanllar yapyoruz. Yunus’u air katndan öteye geçiremedik. Oysa hiçbir mutasavvf air iiri söylemek için iir söylemez. Onu bir vasta olarak görür. Asl olan düünceleridir. Yunus da airliinden önce bir mutasavvf, bir tefekkür ve hikmet insan hatta o dönem Anadolu’sunda siyasi-dini kültürel birliin yeniden inasnda rolü olan bir aksiyonerdir. Bunlarn üzerini örtüp ‘Yunus büyük airdi. Türkçe’nin aheserlerini yazd’ gibi deerlendirmeler doru olmakla birlikte eksik ifadelerdir.
NE HÜMANST NE PANETST, TAM MANASIYLA TÜRK-SLAM SUFS
Batllarn anlad Yunus Emre ile bu topraklarn idrakindeki Yunus Emre ayn kii deil yani size göre?
Onun insan sevgisi batda anlalan insancllktan çok farkldr. O, insan ‘Yaratlm severiz Yaradan’dan ötürü’ der. Yani insan sevgisinin temelinde Allah sevgisi vardr. Batda ise Tanr fikri bu sevgide yok saylr. Oysa hiçbir komplekse gerek yok. Yunus, kendi inanç sistemindeki insan anlayyla batda da kabul görecek bir isimdir. Onda beeri hassasiyet çok yüksek olduu için dini, dili ne olursa olsun herkese hitap eder. Bize gelince; bizdeki portrede de tek bir renk yok. Halk nezdinde asrlar boyunca bir veli-air olarak bilinen Yunus, Merutiyetten itibaren aydnlarn ilgi alanna girince sorunlar balad. Kimiler, onu sadece Türkçe iirler söyleyen bir ozan olarak gördüler. Kimileri onun tefekkür sistemini tam olarak anlayamadklar için Batni, Hurufi, Kalenderi anlaya sahip Hetoredoks bir isim olarak ele aldlar. Ksacas herkesin kendine göre bir Yunus’u oldu. Oysa o, Mehmet Kaplan’n da dedii gibi “Ne bugün anlalan manada hümanist, ne batllarn anlad manada bir panetistitir.” Tam manasyla bir Türk-slam sufisidir. Bu yerelliinin yanndan ayn zamanda evrensel bir isimdir.
2021 için hazrlklar balam olmal. Türkiye’de yaplacak çalmalar hakknda bilginiz var m? Size danan oldu mu?
Hazrlklarn balam olacan ümit etmek istiyorum. Zira bu önemli bir frsattr. Ne var ki salgn günleri kurumlarn ilim, kültür, sanat faaliyetlerini askya almalarna sebep oldu. Bana birkaç belediyeden ve baka kurululardan konu ile ilgili ulaanlar oldu. Kendilerine kendi açmdan yaplmas gerekenleri raporladm. Ama neyi ne kadar yaparlar bilemiyorum. Fakat bu yln iyi deerlendirilmesi gerekir. Zira bütün dünyann varlk, bilgi, deer, ahlak konusunda bunalm yaad bir zamandan geçiyoruz. Bat’da ve Amerika’da slam’la ilgili olumsuz bir imajn üretildii günleri yayoruz. Böylesi artlarda hem milliyetimizi hem dinimizi hem de epeyce istismara urayan tasavvuf düüncesini en iyi, en doru ekilde kendi üzerinden anlatabileceimiz isim Yunus Emre’dir.
Bu süreç için sizin yeni bir hazrlnz var m? Bugüne kadar eksik kald, Yunus Emre külliyatna artk eklemeliyim diye düündüünüz…
Yunus, hiç bitmeyecek bir kaynaktr. Henüz tamamen kefedilmi, anlalm da deildir. Ben kendi ilgi ve bilgi alanm çerçevesinde bugüne kadar yaptklarma ek olarak bu yl dergilerde yaymladm Yunus Emre yazlarn, Yunus Emre röportajlarn kitaplatrmak niyetindeyim. Bir de tematik divan çalmas yapyorum. Ama Yunus’un daha iyi anlalmas ve anlatlmas manasnda herkese düen görevler var. Onu bugüne kadar daha çok edebiyatçlar inceledi. O yüzden airlik kimliinin ötesinde anlatamadk. Oysa onu felsefeciler, sosyologlar özellikle psikiyatrisiler ve ilahiyatçlar da kendi ilmi disiplinleri içinde incelemelidir. Ancak o zaman bütünlüklü bir Yunus portresi ile karlama imkanmz olur.
DVANINDAN ÖZEL BR SEÇK YABANCI DLLERE ÇEVRLMEL
Sizce bu frsat nasl deerlendirmeli Türkiye? Yunus Emre’yi nasl anlatmalyz bütün dünyaya?
Bu anlamda hem yurt içinde hem de yurt dn konu alan çalmalar yaplmaldr. Mesela Yunus divanndan yaplacak çok iyi bir seçki belli bal dillere çevrilmeli yine onun hem air hem sufi anlayn kapsaml ve doru ekilde anlatacak biyografik-monografik, ilmi çalmalar gerçekletirilmelidir. Bu manada Kültür, Milli Eitim, Gençlik ve Spor bakanlklarmza, üniversitelerimize ve yurt dnda da Yunus Emre Enstitülerine büyük görevler dümektedir. Fakat bunu yapacaklarsa resmi çevrelerle ilikileri iyi olan kiilerle kendilerini snrlamamallar. Bu konuda çok iyi iler yapan isimler var. Yaplacaklar kolektif çalmalar eklinde olmaldr.
Yazar: Mustafa Özçelik ile mülakat |
15-10-20 |
||
| E mail: tyb.org.tr | Tweet | ||
 |
 |
||
