Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / DÝL KALESÝ | Okunma Says: 766 |
Türkiye Yazarlar Birlii eref Bakan D. Mehmet Doan, Marmara Üniversitesi Mezun ve Mensuplar Dernei’nin düzenledii programa katlarak son eseri “Türkçenin Cenaze Töreni: 1. Türk Dil Kurultay”n anlatt.
04.01.2021tarihinde gerçekleen ve dernein YouTube hesabndan canl olarak yaynlanan söyleide konuan günümüzün önemli sözlük yazar Doan, Türkçenin Anadolu'daki geliiminden günümüze kadarki olan seyrine ilikin açklamalarda bulundu.
Dille ilgili ciddi krlmalar yaand
Dilin hepimizi ilgilendiren bir konu olduunu ve insanlarn küçük yalardan itibaren kendini konuulan bir dilin içerisinde bulduunu ifade eden Doan, “ Yaratl itibariyle insan dil örenmeye yatkndr, ftratnda dil, konuma ve örenmek vardr. Dolaysyla aile ortamnda annesinden, babasndan, ailede kim varsa onlardan ve elbette en çok annesinden örenir. nsan dili, yürümeyi örenir gibi elini kolunu hareket ettirmeyi örenir gibi, tabii bir ekilde örenir. Hayat boyunca da o çocukluk yllarnda örendii dili sürdürür, baka diller de örenebilir. Eitim öretim dili, edebiyat dili vardr. Bütün bunlar zamanla örenilir, süreç içerisinde örenilir. Aileden sonra okul gelir. Okul dilimizin zenginletirmesi gereken bir kurumdur. Bütün dünyada böyledir, mesela ailede bir kaç yüz kelimeyle konuuruz belki çok entelektüel bir ailedir de bunu bine çkartabilir, konuma dili çok fazla kelime gerektirmez. Okumaya baladktan sonra kelimeler çoalr, kelimelerin kullanlmasyla baz dikkatlerimiz artar, seçtiimiz alana göre de yine kelime art farkllaarak devam eder. Bütün dünyada dilin örenilmesi önemli bir mevzuudur. Bu önemli mevzuyu o ülkelerin eitim, maarif tekilatlar en iyi ekilde yapmaya çallar. Bizde ise dille ilgili ciddi krlmalar yaanmtr, maalesef öretim sistemi dilimizi öretmede baarl deildir” dedi.
Osmanl Türkçe konusunda büyük hassasiyet gösterdi
Konumasnda, Osmanlnn Türkçenin en büyük hamisi olduunu ve dünyay birkaç asr Türkçe yönettiini vurgulayan D. Mehmet Doan sözlerini öyle sürdürdü:
“Abdülhamit döneminde örnekler var devlet tarafndan da o dönemde yaynlanan bugün genelge dediimiz tamimler var. Dil kullanm srasnda Türkçeye arlk verilmesi Arapça Farsça kelimeleri yerli yersiz kullanmama konusunda tezkereler var. Ayrca, Türkçe kelimelerin derlenmesine yönelik genelgeler var, hatta bir dil akademisi gibi o zaman tabi Encümen-i Dani gibi bir kurulua vücut verme niyeti de var, bu tabii sonuçlanamamtr. 19. Yüzylda balayan sadeleme 20. yy banda Genç Kalemler dergisiyle yeni bir yöne girmitir. Genç kalemler sadeleme akmn güçlendirmitir. Bu arada tabi tasfiyeci denilen dilde bütün yabanc kelimeleri atma yönünde baz temayüllerde ortaya çkmtr. Yine de mutedillik yönünden yürüyen bir dil hareketi vardr. Bu dil hareketinin bugün motto deniyor ya iar belki Ziya Gökalp’in “Türkçelemi Türkçedir” cümlesidir. Bu cümle esasnda “Türkçelemi Türkçeyi” ifade ediyor. Çünkü, “Türkçelemi Türkçedir” dediinizde sadece Arapça Farsça kelimeleri kastetmiyorsunuz Türkçenin slâmiyet öncesindeki dil varln da kastediyorsunuz. Zannediliyor ki; Türkistan’dayken Müslümanla geçmemiken sadece Türkçe kelimelerle konuurduk, yazardk, bu mümkün deil hiçbir medeniyet dili sadece kendi kelimeleri ile konumaz, yazmaz dolaysyla o dönemin Türkçesine geçmi olan Moolcadan, Tunguzlardan, Çinceden, Sodcadan geçmi olan kelimeler vardr, dolaysyla o zamandan bu zamana bir dil mirasmz var. Ve bu slami dönemde daha öncesi kyaslanamayacak ekilde biz bunu gelitirdik. Yani, slamiyet öncesi yazl metinleri toplasak belki de bir raf tutar. slamiyet’ten sonraki dönemde hem edebiyat dili olarak dier alanlardaki dil varl olarak Türkçenin büyük gelime gösterdiini biliyoruz.”
Yunus Emre Anadolu’da Türkçeyi ayaa kaldrmtr
Anadolu’da Türkçenin geliimine deinen D. Mehmet Doan, “Kutadgu Bilig” ilk büyük eser, bu eserin yazl tarihi manidar; neredeyse Malazgirt Sava ile ayn tarihte yazlmtr. Malazgirt bizim için nasl bir zafer ise Kutadgu Bilig de Türkçenin bir zaferidir. Yine, Kagarl Mahmut’un “Dîvânu Lugâti't-Türk”ü, Malazgirt Sava’ndan birkaç yl sonra tamamlanm. Ama, unu da söyleyelim ki; bizin yazdmz konutuumuz bat Türkçesi, gerçek anlamda yazl hale bu topraklarda gelmitir. Yani, Ouz Türkçesi Anadolu’da yazl hale gelmitir. Bir balangç olarak Mevlâna’nn Türkçe msralarn söyleyebiliriz. Ama bizim büyük balangcmz Yunus Emre yapmtr. Yunus Emre Anadolu’da Türkçeyi ayaa kaldrmtr. Anadolu’da bizim çok güçlü bir edebiyatmz oldu. Yüzyllar boyunca ve 20 yy banda büyük airler, edipler yetitirdik.” ifadelerini kulland.
Konumasnda dil devriminin gerekçeleriyle uyumlu bir hareket olarak balayp gelimediini anlatan Doan, 2. Dil Kurultay’nda yaanan gelimeleri de öyle anlatt:
“Peki, dil devrimi nerden icap etmitir? Harf nklabndan dört yl sonra, 1932 ylnda, 1. Türk Dil Kurultay toplanmtr. 28 Eylül – 9 Ekim tarihleri arasnda devam etmitir. Bu kurultay devlet bakan olarak Atatürk ve devlet erkan batan sona takip etmilerdir. Kurultay bakanln da TBMM bakan yürütmütür. Bu toplant Türkiye’de kültürel anlamda zorlayc bir deiikliin balangç noktasdr. Kurultay, stanbul’da Osmanl’nn en ihtiaml saray olan Dolmabahçe’de yaplmtr. O zamann gazeteleri bunu açklamaya kendilerinde güç hissetmedikleri için nerdeyse sarayn ve salonun adn yazmak istememilerdir. Yaynlanan kurultay kitabndaki katlmclarn isimlerine bakyoruz, o günün, dilcileri, edebiyatçlarnn ve bu konularda çalanlarn çok az sayda olduklarn görüyoruz. Kurultay delegesi listesinde lise örencileri dahi var! öyle diyesimiz geliyor: Sarayn önünden geçenler bile listeye dahil edilmi!
Kurultayda konuan görevliler u tezi savunuyorlar; “Osmanllar, Osmanl Padiahlar Türkçeyi mahvettiler. Dilimize birçok Arapça ve Farsça kelime soktular böylece dilimizi bozdular. Aslnda bizim dilimiz Hind-Avrupa dil ailesindendi” Halbuki, biliyoruz ki; Türkçenin Hint-Avrupa ailesinin dil yapsyla yakndan uzaktan bir ilgisi yok. Aslnda unu söylemek istiyorlar; “Biz her bakmdan sizin gibiydik. Beyaz rktandk, yani rkmz bir, ikincisi bir din ayrl söz konusu oldu, Müslümanlk bizi bozdu, biz imdi bundan da uzaklayoruz; laik olduk. Tüm bunlar ifade ediliyor ve lidere yaclk yapyorlar; “dilimizi boyunduruktan kurtaracaz, ne muazzam bir i yapyoruz”
Dil devrimi kültürel bir felakete yol açt
Dil devriminin yanllna dikkat çekecek isimlerin kurultaya davet edilmediini, davet edilenler arasndan itirazc olanlarn ise çok dikkate alnmadn belirten Doan, kurultay annda ve sonunda yaananlar öyle anlatt:
“Kurultayda bulunan Hüseyin Cahit Yalçn bir konuma yapyor: Yapmayn efendiler, dil böyle gelimez, dil kendi ak içinde geliir. Baz kelimeler atlr bazlar dile girer ve böylece dil zenginleir. Zorla, baskyla olmaz!” Hüseyin Cahit Yalçn’n konumas pek ho karlanmyor. Hemen görevli elemanlar Hüseyin Cahid’e kar karalayc konumalar yapmaya balyorlar. Bu yetmiyor, o güne kadar Kurultay’da görünmeyen Edebiyat Fakültesi dekan Köprülüzade Fuat apar topar getirilip konuturuluyor. Daha önce ortaya koyduu fikirlerin tam tersini savunan bir konuma yapyor. Hemen akabinde milletvekillii ile ödüllendiriliyor!
Dil devriminin balangç safhasnda iki küçük, cep telefonu ebadnda klavuza dilimiz hapsedilmek istenmitir. 1935 ylnda baslan Türkçeden Osmanlcaya Osmanldan Türkçeye çevrilen Cep Klavuzlar. Yazarlarn eserlerini, gazetecilerin yazlarn bu klavuzlara göre yazmalar istenmitir. Cumhurbakannn bu istei Basn Yayn Genel Müdürlüü tarafndan gazetelere talimat olarak yaynlanmtr.”
Dil devriminde araç olarak kullanlan ahslar gerçek anlamda dilci deildir. Türkçeleri salam bir Türkçe olmaktan uzaktr. kisi “Giritli’dir. Dilleri Rumcaya çalar. Biri Selanikli biri de Ermeni. te dil devriminin esas kadrosu!
Söyleinin tamam için: https://www.youtube.com/watch?v=vLd25eVkW8E
Yazar: D. Mehmet Doðan |
06-01-21 |
||
| E mail: tyb.org.tr | Tweet | ||
 |
 |
||
