Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / EDEBÝYAT | Okunma Says: 839 |
Victor Hugo, hatralarnda öyle diyor: “Türklerin bizden fazla bir eyleri vard, güzellikleri vard; biz onlara kendi çirkinliklerimizi vermeyi baardk. Bizim medenîlik taslayan bilgiçliimize ilerlemek adn veriyorlar.” Doru söze ne denir!..
ki yüz yllk modernleme maceramz, hafzamz üzerinde menfi tesirler yapmasnn yan sra kime ve ne’ye deer vermemiz noktasnda telafisi imkânsz bir kafa karklyla ba baa brakt bizi. Sonuç, giderek artan bir tereddî. Popüler olann kymetli olan ezdii, hatta ölüme mahkûm ettii baka bir zaman yaand m bilmiyorum. Bildiimse -saylar az da olsa- bu milletin edebiyatn bugüne kadar hakkyla temsil etmi kymetlerimizin deerini bilen bir zümrenin varldr.
Bu yaznn yazld saatlerde büyük romancmz Emine Insu hanmefendi ahirete göç etti. Allah rahmetiyle karlasn. Geçenlerde gündem olmutu, Enes Batur’la Enis Batur isimlerinin kartrlmas… Benzer bir talihsizlik Emine Hanm için de geçerli. Çünkü onunla ayn soyadn tayan bir yazarmzn toplumdaki bilinirlii daha yüksek maalesef. Türkiye, deerlerini zamannda hatrlamak konusunda iyi bir karneye sahip deil. Uzun yllardr Yûnus Emre üzerinde çalmalar olan bir yazarmz, Mustafa Özçelik, yazlm Yûnus Emre romanlarnn en iyisi Emine Insu’nundur, diyor. (Bir Ben Vardr Bende Benden çeri) Emine Insu, Türk romannn en güzide isimlerinden biri, fakat birazdan farkl misallerini vereceim kymetli pek çok isim gibi o da dar bir çevrede bilinmekten öteye geçemedi.
Almanlar için Goethe, tarihlerindeki büyük devlet adamlarnn pek çoundan daha çok sevilir, anlr, hatrlanr. Shakespeare, ngilizler için devletin kendisinden bile büyük saylr desem mübalaa etmi olmam sanrm. Tarih, ancak ibret almayanlar için tekerrür eder. (ettii varsaylr) Alman ve ngiliz milletleri, bu isimlerin hiçbir dönemde unutulmalarna izin vermezler. Varlklaryla edeer tutuyorlar çünkü. Edebiyatn gücü diyelim buna! Tarih, pek çok sava ve sava kahramanlarn unutabilir, fakat o savalarn hikâyesini yazanlar unutmuyor ki varlk uuru ayakta durabilsin. Savatan kastm yalnzca ordularn muharebesi deil, ilim, teknik gibi her alanda kazanlan baarlar gelip edebiyata dayanr. Bir millet edebiyatnn büyüklüü nispetinde tannr, bilinir.
2021 yl Yûnus Emre ve Mehmet Akif’e hasredildi. Bu demektir ki yer yerinden oynamal. Türk edebiyatn temsil balamnda yalnzca bu iki edibimizi hakkyla kavrayabilsek, genç nesillere eserlerini okutabilsek, bu bile bizi ‘edebiyatszlk’tan kurtarr. Türk tarihinin geçirdii en zor asrlar hangileridir diye sorulsa hiç üphesiz 13. ve 20. yüzyllar akla gelir. lki 13. yüzyl, ikincisi 20. yüzyl bizim için yaanlr klanlar arasndadr. Öyle ki yazd iirlerle bu iki büyük adam, Türk milletinin hafzasnda ebediyen yaamay hak etmilerdir. Eer bir hafzamz varsa! Onlar Bizim Yûnus ve Bizim Akif olmaktan kim/kimler çkard da birini odun tayan bir meczup, dierini Abdülhamid aleyhtarlyla hatrlamak zorunda braklyoruz? Neden söylediklerine, yazdklarna dikkat kesilemedik. O Yûnus ki Türkçe söylemenin ayp sayld devirlerde bu büyük lisann diriliini hazrlayan adamd. Evet, bir dil milliyetçisiydi! O Akif ki stiklal Mar’n yazarak yalnzca Türk bayrann ve slâm sancann deil, Türk lisannn ve Türk edebiyatnn da yere dümeyeceini dosta dümana göstermiti. Evet, Akif de benim için lisan ve kültür milliyetçisidir. Tpk Fuzûlî, Karacaolan, Namk Kemal, Yahya Kemal, Peyami Safa, Tanpnar gibi. Burada politik deil, ‘poetik’ milliyetçilikten bahsediyorum. Yûnus yahut Âk Paa devrinde deiliz ama bugün de “sözlerim milliyetçilik sanlmasn” diyerek konumaya balayan yazarlar görüyorum. Marksist/Sosyalist, slamc, solcu, sac, laik/seküler, batllamac olmak ayp saylmazken –ki saylmamal zaten– neden milliyetçi olmak ayp saylr, anlamak mümkün deil. Kald ki yakn zamanlara kadar millî olanla dinî olan ayr eyler deildi, modern ve post modern dönemde bunlar da ayrld! Merhum Tark Bura, Yamur Beklerken romanyla Kültür Bakanl ödülü almt. Yl 1982. Edebiyatmzn önde gelen eletirmecilerinden Fethi Naci bu ödül üzerine bir yaz yazyor ve ödülü Tark Bura’nn hak ettiini fakat Atatürk’ün yüzüncü yldönümünde bakanlkça verilen resmi bir ödülün slâmi dünya görüüne sahip bir yazara verilmesini doru bulmadn yazyor. Burada ifade edilen ‘slâmî’ lafz ayn zamanda ‘millî’ demektir. Edebiyatn poetik alandan politik alana çekildiinin net bir resmidir. Bu tavr yeni olmad gibi bugün de cârîdir.
Günümüzde kültürel iktidar bal altnda yaplan tartmalarn odan Müslüman/milliyetçi ediplerin bir ekilde hep bir adm geride braklmalar yönündeki çabalar oluturur. Hâlihazrda baz edebiyat dergilerimizin, brakalm özel say yapmay, Akif’e ve Yûnus Emre’ye handiyse hiç deinmeden yayn yaptklar gerçei gün gibi ortadadr. O halde bu dergiler hangi edebiyatn dergileridir diye sormak hakkmz deil mi? On yllardr ayn anlay romandan hikâyeye, iirden tiyatroya kadar her nevide Türk edebiyatnn gerçek büyüklerini perdelemeyi baarm ve görece daha düük timsallerini büyük edebiyatç diye pazarlamay bilmitir. Maksadm hiçbir yazar/airi kötü göstermek deil, bilakis yaplann bu olduunu ve bu durumun yanlln gösterme çabas. Yabanc dillere çevrilen yazarlarmzn isimleri incelenirse söylemek istediim anlalr. Onlar, eer poetik durularyla bu baarlara imza atmlarsa –ki içlerinde böyle olanlar yok deildir – sözüm olamaz. Deil, politik tavrlar etkili olmusa bu Türkiye’nin edebiyatsz braklmas demektir.
Bu yaznn baln Tark Bura’nn 1982 ylnda Türk Edebiyat Dergisine verdii bir mülakattan aldm. Bura, ellili yllardaki Bab- Âlî’nin durumunu özetledikten sonra içinde bulunduklar zaman için unlar söylüyor: “Bugün ise bir kamp öteki kampn gerçek aheserlerine bile kapal. Okumuyor, bakmyor, diri diri gömüyor. Evet, ne düü! Ve kaybeden Türkiye… Türkiye edebiyatsz braklyor.”
Hani, u Boaziçi Üniversitesi tartmalar esnasnda ancak ad hatrlanan ( üniversitenin öretim görevlilerinden olan kz dolaysyla) Tark Bura’dan bahsediyorum. Küçük Aa, Osmanck, bi’in Rüyas, Dönemeçte, Firavun man gibi her biri aheser kvamnda romanlarn –slâmî görülü! – yazar… (Küçük Aa’nn TRT’de dizi olarak yaynlanabilmesi için üç genel müdür deimesi gerekmiti!)
Popüler olann zamana kar direnci ancak iyi ve kaliteli olmak kouluyla mümkündür. Er ya da geç iyi edebiyat hatrlanr, okunur, sevilir. Shakespeare, Goethe, Tolstoy, Hugo ve dierlerinin milliyetçilikleri ve inançlar onlarn önünde engel oluturmad. Aksine, kendi milletleri bu hasletleriyle benimsediler onlar. Türkiye’nin edebiyatsz braklmasn önlemek istiyorsak ediplerimizi politik deil, poetik cihetten deerlendirmek durumundayz. Bunu baardmzda bir rövan alm olmayacaz; haklya hakkn teslim etmi olacaz, o kadar.
Yazar: Mustafa Atikebaþ |
11-05-21 |
||
| E mail: tyb.org.tr | Tweet | ||
 |
 |
||
