Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / TÂRÝH | Okunma Says: 621 |
Osmanl Devleti tarihi muazzam bir yaanm olaylar laboratuvar. Aradnz ve aramadnz her türlü hadiseye kaplar ve pencereler açacak kabiliyetteki bu engin laboratuvar yeterince kullandmz söylenemez. Oysa en basit bir kaidedir: Büyük devletler ve milletler, tarihini kana kana içmi nesillerin güçlü omuzlarnda yükselecektir.
Öyleyse ngilizlerin mehur Babakan Sir Winston Churchill ile bu defalna da olsa sesimizi birletirebiliriz: “Study history, study history. In history lies all the secrets of statecraft.” Yani “Tarihi incele, tarihi incele. Çünkü devlet adamlnn bütün srlar tarihte yatar.”
Osmanl Devleti’nin henüz ilk asrn doldurmamken geçirdii en büyük kriz, 1389-1413 yllar arasnda yaand. Daha dorusu 24 yllk bu dönem iki büyük krize ev sahiplii yapt. Birincisi Kosova Meydan Sava henüz bitmeden Osmanl Devleti’nin lideri Murad Hüdavendigâr’n elim bir suikast giriiminde ehit dümesiydi. Düünün, sava henüz bitmemi ve bakomutan da olan devlet bakan harp meydannda öldürülmü. Panik an meselesi... Her ey bitebilir... Lakin “devlet akl” o tarihte bile o derece gelimi durumdaki Osmanl’da, hemen Yldrm Bayezid çadra çarlp kendisine biat edilir ve zafere kadar darya bilgi szdrlmaz. Baka herhangi bir devleti köklerinden sarsacak bu yaman kriz, yalnz Kosova’da ve Balkanlarda deil, Osmanl Devleti’nin Anadolu topraklarnda da yeni bir atlmn iaret fiei olur.
Hatta müteakip 13 yl yeni bir çiçeklenme dönemi olarak karmza çkar ve muhteem Nibolu Zaferi yaanr ki bir Haçl Ordusu’nun bu kadar kesin bir malubiyetine tarihte ender rastlanr.
Geliyoruz o meum 1402 ylna... Ankara’da yaanlan Osmanl-Timurlu sava sonunda yenilen taraf bu defa Osmanl olur. Öyle böyle deil, bütün devlet yapsn kökünden sarsacak çapta bir depremdir yaanan. Osmanl Devleti yok edilmez ama Padiah esir alnr, Anadolu’daki topraklar Türk Beylikleri arasnda bölütürülür, daha dorusu eski topraklar kendilerine iade edilir. Balkanlardaki Osmanl topraklar ise vassal devletlere paylatrlr. Alt ehzadenin her biri bir dan bana atlr...
Yalnz içlerinden biri, sonradan devleti ayaa kaldrd için ikinci kurucu (bâni-i sâni) ilan edilerek ba tac yaplacak, Bursa’daki türbesi bir istisna olarak hem d ve kubbesi yeil çinilerle donatlacak, hem de camiden yüksek bir kotta ina edilecek olan Çelebi Mehmed apayr bir istikamet tutturarak dalmakta olan devleti yenilemekle kalmayp stanbul’un fethine, feth-i mübine giden yolu da ustaca döeyecekti. Nitekim kendisinin vefatndan 12 yl sonra doacak olan torunu ve ada Sultan Mehmed-i Sani stanbul’u fethederek Fatih Sultan Mehmed unvann alacak ve daha 40 yl öncesine kadar akla zarar bir iç sava yaamakta olan bir devletin cihan imparatorluu tacn bana geçirdiini cümle âleme ilan edecekti. Merhum Halil nalck Hoca bize Çelebi Mehmed’in fetih ruhlu aleminden çarpc bir kesit aktarmaktadr ki, Fetretten Fethe hangi ruhla yüründüünü görebilmek için yakinen tanmamz gereken bir portreye uzanr.
Dağa çkan sultan
Halil İnalck Hoca’ya göre Çelebi Mehmed başka çare kalmaynca “Dağa Çkan Sultan”dr. Çelebi Mehmed’in iktidar yolu, asrlar sonra yine ayn beldelerde “Arkam sensin, kal’am sensin dağlar hey!” diyerek dağa çkan ve mücadelesini zalim beylerle oradan sürdüren Köroğlu gibi Bolu dağlarndan geçmiştir.
Timur, Yldrm Bayezid’i Ankara’da yendikten sonra Anadolu’daki Türkmen Beyliklerine “Yarlg” vererek kendi topraklar üzerindeki egemenliklerini tanmştr. Ne var ki devlet olmak kolay iş değildir. Dağlmş ama kendini dağtmamş olan Osmanl Hanedan’nn en atak şehzadesi olan Çelebi Mehmed, ağr itibar kaybna uğradğ, ordular dağldğ, ekonomisi yerle bir olduğu, devleti başsz/padişahsz kaldğ halde süreçten kârl ve sağlkl çkmş olan diğer Türkmen Beyliklerine kök söktürmekte, yllarn köklü beyliklerine karş her tarafta galebe çalmaktadr.
Bunun üzerine Türkmen beyleri çar naçar Timur’a başvurup derler ki: “Senin yerine gönderdügün beglerin birisi bunun elinden halâs olmamştr.” Yani bunlarn yerine kimi atadysan Çelebi Mehmed’in elinden kurtulamamtr. Bir çare buyurun!
Timur ise zmir’i fethettikten sonra Nasreddin Hoca’nn memleketi Akehir’e dönerken yolda Yldrm Bayezid’in öldüü haberini alr. Bunun üzerine bütün Osmanl ülkesinde egemenliini ilan eder.
Çelebi Mehmed’in hakikaten padiahl hak ettiini u net tavrndan anlyoruz ki, Timur’un güzel sözlerle ve kzm vereceim gibi tatl vaadlerle yanna çarmasna itibar etmeyecek ve bunun bir tuzak olduunu görecek, Osmanl uurunu bir süngü gibi dimdik tutarak yanndakilerle beraber “da tarafn” tutacak, yani “daa çkacaktr”. Onun “Dalar banda seyredüp” Timur’un Anadolu’dan uzaklamasn beklediini aktaran nalck Hoca, Çelebi Mehmed’in snd yerin Seben etrafndaki sarp dalardaki maaralar olduunu yazmaktadr (aktaran: Kenan Ziya Ta, “Fetret Devrinde Saltanat Mücadelesinde Bursa’nn Yeri ve Çelebi Mehmed’i Padiahla Götüren Önemli Bir Durak: Bolu”, Sultan Mehmed Çelebi ve Dönemi (Ed. F. D. Karakoç), Bursa, 2014, s. 117).
Ülkesi igal edilince daa çkan bir Osmanl ehzadesi 10 yllk kran krana bir mücadele sonunda babasnn kurduu düzeni ihya edecek ve Edirne’de 25 Haziran 1421’de olu ve Fatih’in babas 18 yandaki Sultan II. Murad’a bir büyük rüyay ve müjdeyi gerçekletirecei ortam salam olmann huzuru içinde son nefesini verecekti.
Ykla ve çöküe doru giden süreci tersine çeviren bu büyük ruhun cihan tututuracak esintisi, Bursa’da tahta çkan 18 yandaki olu Murad’, o da zaman gelince 12 yandaki olu Mehmed’i ateleyecek ve tarihin imanla, fikirle, mefkûreyle, akla, azimle ve gayretle yazldn bir kere daha kitabeletirecekti. nanan, kazanacakt. “nanyorsanz muhakkak üstünsünüz” hadis-i erifinin tlsmn çözenleri strateji tarihi kitaplarnda aramaya gerek yok: O tlsm, kendi laboratuvarmzda, önümüzde... Bakmamz kâfi...
Yeni bir diriliş
Türkiye’nin yeni bir yükseliş ve dirilişe başlayacağ ümidiyle 24 Haziran’da sandklara gittik ve sonuçta Üçüncü Cumhuriyet’in, cumhurbaşkanlğ sisteminin ilk başkann Recep Tayyip Erdoğan olarak belirledik. Bu, tarihe bir dönüm noktas olarak geçecek kratta büyük bir olay.
Türkiye 24 Haziran’la birlikte yeniden kurulacak. Nasl 1389’daki suikast krizinden ve nasl 1402’den sonra başlayan Fetret devrinden Çelebi Mehmed gibi bir fetih ruhlu kahraman eliyle çklmşsa bugün de “Geceler vardr, dirilişe gebedir” sözünü Türkiye’nin semasna asan bir Cumhurbaşkan’nn önderliğinde bir dirilişe yönelecektir.
Kâzm Karabekir Paşa’nn Mütareke devrinin henüz başnda, 1918 sonlarnda İstanbul’a dönerken Gülcemal vapurunda söylediği gibi “Tek dağ baş mezar oluncaya kadar mücadeleye devam” sloganyla harekete geçen millî enerji ile Çelebi Mehmed’in tehlike geçinceye kadar “dağa çkmas” ve ardndan vakti gelince harekete geçmesi arasndaki derin bağ, tarihin bize incelememiz için ne çok ders sunduğunu göstermiyor da neyi gösteriyor dersiniz?
Yazar: Mustafa Armaðan |
09-06-24 |
||
| E mail: yeniakit.com | Tweet | ||
 |
 |
||
