Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / DÝL KALESÝ | Okunma Says: 561 |
Sosyal medyada Üsküdarl Hafz Ali Efendi’nin Baki Süha Edipolu’nun “Yedi Tepeden Yanklar” adl radyo programndaki röportajna denk geldim. 1963 ylna ait bir ses kayd bu.
Sonra Cemil Meriç’in 1975 tarihinde TRT kanalnda yapt bir konumay da ben yaynlamtm.
Bu iki videoyu kaç kez izledim saysn unuttum. Öyle ki çkan her kelimenin bir ahengi, ritmi ve tns var. Öylesine zengin bir dil ki, konuann azndan çkan her kelime sizi büyülüyor ve zihninizde snrlar fevkalade geni, muazzam büyüklükte bir dünya ina ediyor.
hsan Fazlolu bir ara öyle demiti; “Dil, sözcükler ve kavramlar bir mekân oluturur. Bu mekânn da kendine göre bir anlam deer dünyas olur.”
“Eer kelimeleri muhtevasndan kopartrsanz” diyor Fazlolu, “Bu mekân da tahrip edersiniz. Tahrip edilmi bir mekânda iir, sanat, mimari ve felsefe gelimez. Kavram karmaas yaanr ve birlik parçalanr dolaysyla ortak bir akl ina edilemez.”
Bugün ortalama iki yüz kelime ile konuulan bir ülkede nasl bir tahribatla kar karya olduumuz ortada deil mi?
2021 ylnda Yunus Emre’nin vefatnn 700. senesi vesilesiyle tertiplen “Türkçe ûras’nda konuan Necmettin Evci öyle demiti;
“Varln tökezledii durumda dil, dilin tökezledii durumda dima, diman tökezledii durumdaysa hayat tökezler. ‘Nutkun tutulmas’ diye ifade ettiimiz bu tkanklk, hangi açdan baklrsa baklsn anlamn yok olduu, anlamn neden yok edildiinin izahnn yaplamad, yaplsa da anlalamad durumlardr.” Bizim bamza gelen de budur.
Nihat Sami Banarl’nn “Türkçe’nin Srlar” adl kitabnda da ifade ettii gibi milletlerin olduu gibi kelimelerin de tarihi vardr. Bir milletin atalar asrlarca o kelimelerle duymu onlarla düünmü; birbirlerini ve evlatlarn o kelimelerle sevmi ve bu kelimeleri tamamyla milli bir sanatla ileyip Türk yapmsa, evlatlar artk o kelimelere düman kesilemezler.
Çünkü bu kelemeler bizim zafer ve eref hatrlarmzdr. Malumunuz her dil imparatorluk dili olamaz çünkü her millet imparatorluk kuramaz. Bizler koca bir imparatorluu dille büyüttük, genilettik ve ereflendirdik.
Açkças imdi o yitirdiimiz dili aryoruz. Çölde su arar gibi. Çünkü kelimelerle çok oynand bu ülkede. Ve bu, hala devam ediyor. Oysa kelimeler milletindir. Örnein son zamanlarda “sürdürülebilirlik” gibi mana ve muhteva bakmndan bombo bir kelimeyi srarla lügatimize sokmaya çalyorlar.
Sami Banarl’nn ifadesiyle, insann üzerinden düüyor ve dökülüyormu gibi tuhaf sesler veren kelimeler uyduruluyor. Bugün uydurulan kelimeler bu milletin sesi deildir. Bizim elimizden alnan ey aslnda iç dünyamz...
Ruhumuzun derinliine inip orada bozgunculuk yapmak niyetindeler. Artk kendi kelimelerimizin muhtevasn idrak edemez ve kendi kelimelerimizle düünemez hale geldik.
Baknz Türkçe’de sadece “dümek” kelimesinin yüz elliden fazla manas olduunu biliyor musunuz? Bu denli zengin ve Türkçeye tad veren kelimelerimizi her gün tek tek yitiriyoruz.
Kelimelerini yitiren bir toplum bir araya gelip konuamaz, ortak bir duygu ve düünce etrafnda bir araya gelemez. Çünkü dil düzensiz olursa sözler düünceyi iyi anlatamaz. Düünceyi anlatamazsanz ortada kültür ve tarih bilinci de kalmaz. Dolaysyla sanat, felsefe, mimari ve bilim de gelimez/geliemez.
Dil tesir gücünü maalesef yitirdi. Oysa Yunus Emre'nin de dedii gibi "Dil varln evidir, hikmetin yoludur." Düünce dile bal olarak geliir, dil de düünceye bal olarak zenginleir.
Toplumun sahip olduu dil ne kadar zenginse orada sanat, kültür, bilim ve felsefe üretimi de o oranda zenginleir.
Bugün kelime daarcmz gittikçe geriliyor. air smet Özel; "Böyle devam ederse 100-150 yl sonra Bat dilleri Türkçeyi yutacak ve dilimiz yok olacak" diyor. Özellikle bu alanda ciddi bir seferberlik ilan edilmelidir.
Yazar: Ufuk Coþkun |
25-02-25 |
||
| E mail: milatgazetesi.com | Tweet | ||
 |
 |
||
