Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / DÜNYADA NELER OLUYOR | Okunma Says: 285 |
ABD’de yazlan Stratejik Rapor Türkiye’ye nasl bir rol biçiyor? Bu yazda biraz bunu ele almak istiyorum.
Dikkat etmemiz gereken ilk husus, raporda Türkiye’nin ismi çok silik olarak geçmesidir. Trump’n açklamalarnda yeri geldii zaman Türkiye’yi çok fazla vurgulamas ile mukayese edildiinde bu durum hayli artc gelebilir. Ama manzara en az bir açdan mâkul saylmaldr. Çünkü rapor ABD’nin tâkip edecei balamn küresel olduunu unutmamak gerekiyor. Daha çok kt’alar seviyesinde makro deerlendirmelere yer veriliyor. Dikkat edilecek olursa kullanlan dilde Amerikalar, Avrupa, Avrasya ve Pasifik gibi çok hacimli kategoriler kullanlyor. Burada küresel-bölgesel ayrmn yapmak zorundayz. Mesele bu küresel plânn bölgesel açlmlarnda hangi devletin öncelendiini anlamakla alâkaldr.
u çok açk olarak anlalyor ki rapor, pek çok devlet gibi Türkiye’ye küresel balamda hiçbir rol vermiyor. Zâten bunu fazlaca beklememek gerekiyor. Daha iyi anlalsn diye unu ifâde edebiliriz: Makro seviyede Türkiye Trump’n aklna bile gelmiyor. Türkiye’nin ismi ancak bu küresel plânn bölgesel açlmlara gelindiinde devreye giriyor.
Barrack ,müteaddit defâlar Dou Akdeniz’i sal sollu olarak Hazar havzas ile birletirmekten bahsediyor. Evvela Karadeniz’e bir bakmak gerekiyor. ABD ,Rusya-Ukrayna savandan berî durarak, bir bakma Kuzey Karadeniz’de artan Rusya varln ve kontrolünü tanm olduunu ortaya koyuyor. Bat Karadeniz’de ise zâten kendisi açsndan yaplacak fazla bir ey yok. Romanya, Bulgaristan hanidir NATO’nun emsiyesi altnda varlk gösteriyor. Gözünü bilhassa Güneydou Kafkasya’ya dikmi durumda. Güney Kafkasya’da üç devlet dikkat çekiyor: Âzerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan. Hem Âzerbaycan hem de Ermenistan hzla Rusya’dan kopuyor. Gürcistan ise tercihini Rusya’dan yapm görünüyor. ABD bir daha Gürcistan’ zorlar m? Zannetmiyorum. ABD açsndan yaplmas evvelemirde gereken i , en azndan dier ikisi üzerindeki arln arttrmaktr. Bunun için iki devlet arasndaki kalc barn en ksa zamanda salanmasdr. Çok açktr ki, buna Türkiye’nin dâhil olmasn da isteyecektir. u çok berrak bir ekilde ortaya çkyor: Artk ,bir zamanlar Türkiye’nin ortaya koyduu , hâricî güçlerin devre d braklarak bölgesel inisyatifler dorultusunda bir Kafkasya barnn salanmas teklifi gündemden dümütür. Bunda maalesef Rusya ve ran’n küçük hesaplar ve ihmalleri baat rolü oynamtr. Artk bunun için çok geç. Artk herey ABD’nin orkestrasyonu dâhilinde seyredecektir. Gerçekten yazk.
ABD,baka kimseyi dâhil etmeden Painyan ve Aliyev’i Washington’da biraraya getirerek dev bir adm att. Gazze için Türkiye’yi dâvet ederken çok cömert davranan ABD’nin aklna , niçin Türkiye gelmedi acaba? Anlalyor ki ABD, Kafkasya iinde, srâil hâricinde ortak istemiyor. Zengezur Koridoruna tek bana el koydu. Koridorun ismi bir çrpda Trump Koridoru oluverdi. Hâsl Türkiye’yi devreden çkarverdi. imdi buradaki ana mesele Rusya’nn bu durumu nasl karla-yacanda düümleniyor. Rusya’nn imdilik fazla bir ses çkarmadn görüyoruz. Ama bu durumu kabûl etmi olduunu düünmüyorum. Sâdece zamanlamay yapmaya çalyorlar. Ukrayna meselesini tamamladktan sonra buraya döneceklerini ve tepkilerini vereceklerini düünüyorum. Duruma vaziyet etmeye Ermenistan balayacaklarn düünüyorum. Nasl bilemem; ama Türkiye’nin burada devreye girip ,havzadaki arln arttracak bir inisyatif almas en dorusu olacaktir.
Dier taraftan, Türkiye’nin Türkistan havzasnda da eksilten bir sürecin ilemekte olduunu düünüyorum. Orta Asya Türk devletlerinin bakanlarnn Washington’a dâvet edilerek ABD çizgisine çekilmek istendiini ve bunda da hayli yol alndn gördük. Burada da Türkiye hiç akla gelmedi. Çok artc deil mi? ABD açsndan bakldnda bunu kötücül, kastl düüncelerle yaptklarn düünmüyorum. Sâdece Türkiye’yi ilevsiz gördükleri kanaatindeyim. Ama Kafkasya’daki orta srâil için ayn eyi söylemem tabiî ki mümkün deil. Türkiye’nin burada da devreye girip ,birebir markajla Türk devletleriyle, lojistik balantlar üzerinden olan irtibatlarn kuvvetlendirmesi gerekiyor.
Nihâyette Orta Dou’ya ve bilhassa Dou Akdeniz’e bakalm. Evet burada Türkiye’ye biçilen bir rol var. Trump ve Barrack’n en akortlu olduklar mevzû bu. Havzann ilk bacanda, yâni Dou Akdeniz’de Türkiye’nin varlk göstermesi istenmiyor. srâil’in istedii tam da bu. GKRY ve Yunanistan üzerinden tam bir srâil ablukasna mâruz braklmak istendiimizi görmek gerekiyor. Türkiye’nin proaktif düzlemde bunu krmas çok ,ama çok mühim. Dier bacakta, çok berrak görülüyor ki ABD, Türkiye’yi Körfez Arapl ile egüdüm içinde srâil merkezli bir yaplanmaya balamak istiyor. Burada kullanabileceimiz çatlak, bizzat bir Pax Trumpa peinde olan ABD ile istikrarsz bir Ortadou’da srar eden maksimalist srâil’in arasndaki çatlaktan bakas deil. srâil ile Türkiye, hem Sûriye’de hem Gazze’de tam bir kutuplama içinde. Dier taraftan Türkiye’nin itirak olmadan Pax Trumpa hedefinin ilemesi pek de mümkün görünmüyor. Trump’n en fazla zorland yerlerden birisi de buras. ABD, bir anda hereyden vazgeçecek derecede esnek olan Trump’n pragmatizmi ile Pentagon/Centcom tarafndan tâkip edilen srâil arlkl katl arasnda skm görünüyor. Pentagon/Cenrcom taraf kazanrsa iimizin hayli zora gireceini görmek zor olmasa gerekir. Türkiye gibi iknâ edilemeyen dier bir güç de Suudî Arabistan. Dolaysyla srâil’e kar bu iki devletin müterek bir hat oluturmas son derecede mühim görünüyor.
Hâsl bu stratejik metin Türkiye açsndan hayli sorunlu görünüyor. Çok ciddî bir muhasara altna alnmak istendiimizi görmemiz lâzm. En nihâyetinde belki de i dramatik bir hurûc icâp ettiriyor. naallah buna lüzum kalmaz..
Yazar: Süleyman Seyfi Öðün |
11-12-25 |
||
| E mail: yenisafak.com | Tweet | ||
 |
 |
||
