Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / CEMÝL MERÝÇ'TEN SEÇMELER | Okunma Says: 4459 |
Bat dillerinde karl olmayan bir mefhum, çadalama. Bu habis2 kelimeyi, lügat hazinemizden tart etmedikçe3 düünce selâmetine ulaamayz. Gerçi Avrupa da uurumuzu bulandrmak için, nice lafzlar icat etmi. Ama hiçbir emperyalizm4, ça tek bana temsil etmek gibi abes bir iddiaya kalkmamtr. Hristiyan dünyann son kefi azgelimilik. Asrlk hezimetlerin önünü almak için uydurulmua benzeyen bu sefil kelime müstariplerimiz5 tarafndan hararetle benimsendi. Ne'de azgelimi, niçin azgelimi, kime göre azgelimi? Tarih sahnesine çkan büyük medeniyetler birbirine eit deerdedir ve Türk-slâm medeniyeti bu medeniyetler içinde en parlak, en uzun ömürlü, en zinde medeniyetlerden biridir. Medeniyetin tek ölçüsü vardr: nsana verdii deer. Türk-slâm dünya görüünde, insan, Tanr'nn bir nusha-y sura'sdr6, tabiatn dnda imtiyazl bir yeri vardr, bu itibarla mukaddestir. Türk-slâm dünya görüü, insan haysiyetine büyük deer veren, bu haysiyeti inancn ve düüncenin bütün belirtilerinde görmesini bilen bir idraktir. Vazgeçilmez icaplar: Adalet, eitlik, hürriyet ve müsamahadr7. Türk-slâm medeniyeti bu idealleri gerçekletirdikten sonra, her medeniyet için mukadder olan bir çökü ve çözülü merhalesine ulamtr. Zaten Dou'nun ve Bat'nn bütün büyük tarih felsefecileri medeniyetlerin, kavimlerin tarihinde böyle çk ve ini merhaleleri olduunu kabul ederler. Demek ki, bizim için bir geri kalmlk söz konusu deildir. Zirveye vardktan sonra yükselecek baka irtifalar8 olmad için, yürüyüe devam etmek, ister istemez alçalmakt. Bat'nn abeslerine itibar etmek bu alçal büsbütün hzlandrd.
Rodinson9, çada dünyay sanayilemi ve sanayilememi diye ikiye ayryor. Daha aydnlk yani daha ilmî bir snflandr. Deer yargs belirtmiyor, sanayilemek iyi de olabilir kötü de. Daha dorusu, saysz mahzurlar10 olan bir mecburiyet-i elime11. Azgelimilik yalan ise sömürgecilerin kendilerine vesayet12 hakk kazandrmak için uydurduklar bir mahkumiyet karar. Ah bu Avrupa! ngilizler dünyann en büyük medeniyetlerinden birini yok ederler; Hint'te kasrga gibi eser, tezgâhlar söker, mabet talarn müzelerine aktarr, insanln yüzünü kzartacak zulümler icat ederler.
Bu habasetler13 insansever Marx'a14 latifeler ilham eder: "Douda içtimai deiiklikler ancak Avrupa’nn istilas sayesinde gerçekleebilir... Aferin ngilizlere, istikbalin büyük Hindistan'n yaratmak, yani Hindistan' çada medeniyete ulatrmak için bu skntlara katlandlar" der. Yine Marx'a göre "sanayi bakmndan gelimi ülke, azgelimi ülkeye geleceinin imajn sunar sadece".
Marx bunlar niçin söylemi? ngiltere'de kapitalizm15 gelimi, sanayi inklâb16 bütün ihtiam ve sefaletiyle ferman ferma17, Almanya ise millî birliini bile kuramam henüz, sanayi alannda da geri mi geri. Yazar Alman okuyucusunun dikkatini çekmek istiyor konuya, sana anlattm, kendi hikâyendir diyor, çünkü her toplum ayn merhalelerden geçecektir, yarn sen de ngiltere gibi olacaksn.
Bu hüküm çada düünceye Vico'nun18 armaan, Vico'nun ve Auguste Comte'un19. Her ülkenin tarihi ayn istasyonlardan geçmek zorunda.
1 Krk Ambar c.II. letiimYaynlar.stanbul 2006. s. 29.
2 Habis: Kötü, alçak, soysuz (kimse).
3 Tart etmek: Tardetmek: Uzaklatrmak, salmak.
4 Emperyalizm: Lugat manas u: Bir devletin, baka bir devlet ya da devletler topluluu üstündeki iktisadi, askeri, kültürel vb. egemenlii. Kelime ilk olarak 1860’larda Fransa’da III. Napoleon’un siyasi ve askeri egemenliini karlamak amacyla kullanlmtr. Daha sonra genelde büyük devletlerin rekabetini( askerî üstünlük calama çabalar, Afrika ve Asya’da yeni sömürge topraklarn ele geçirme yar gibi) anlatmak için kullanlan bir terim. Emperyalizm terimi günümüzde gelimi ülkelerin sömürge ülkeler üzerindeki hakimiyetini ifade etmek için kullanlmaktadr. Bir anlamda sömürgeciliin e anlamls haline gelmitir.
5 Müstarip: Sözlükler, "garibine giden, aakalan, akn" diyor. Ancak, Cemil Meriç bu yaygn kullanmn dnda daha özel bir anlam yüklüyor kelimeye. Bilindii gibi Dou milletlerinin dil, kültür ve tarihi ile uraan Batl kiilere "müsterik" diyoruz. Cemil Meriç, "Garp" kökünden Bat milletlerinin dil, kültür ve tarihi ile uraan doulu kiileri "müstarip" kelimesi ile niteler. Cemil Meriç'in müstarip kelimesini "Batc, içinde tad aalk duygusu ve çeitli alanlardaki kifayetsizliinden dolay körü körüne Bat’ya hayran, Bat taklitçisi kii" olarak kullandn söyleyebiliriz. Tpk u satrlarda olduu gibi: "Tanzimat sonras Türk aydnna en çok yakan sfat müstarip. Edebiyatmz bir gölge-edebiyat; düüncemiz bir gölge-düünce. Üç edebî nev’i itibardadr: Taklit, intihâl, tercüme."
6 Nusha-y Sura: Görüntünün aksetmesi.
7 Müsamaha: Çömertlik, el açkl, iyilikseverlik gibi manasna gelen Arapça “semâhat” kelimesinden türeme gözyumma, tahammül etme, katlanma vb. manalar karlamak için kullandmz bir kelime. Hogörü diye bir kelime uydurmular müsamahay karlamak için. Bu uyduruk kelime lügatlerin en bahtsz kelimelerinden biri. Uyduruk kelimeye uyduruk bir anlam da yükledik. Siyasî ve dinî bir anlam.
8 rtifa: Yükseklik.
9 Rodinson: Maxine Rodinson. (1914-2004). Fransz Marksist tarihçi ve sosyolog. srail ve Araplar, Marksizm ve slam Dünyas gibi çok sayda eseri mevcuttur. “Baty Büyüleyen slâm” isimli eserini Cemil Meriç Türkçe’ye tercüme etmitir.
10 Mahzur: Saknca, engel.
11 Mecburiyet-i elime: Ac mecbûriyet
12 Vesayet: Vasilik, tavsiye. Bir ölünün vasiyetini yerine getirmek. Bir yetimin veya aklca zayf, hasta olan bir kimsenin maln idare etmek. Sosyoloji alannda: Paternalizm. Çounlukla hakim durumda olan tarafn, kendi astlaryla arasnda ihtiyatl ve gözetici bir iliki kurmasn ifade eden bir terim.
14 Marx: Karl Marks (1818 – 1883). Alman filozof ve kuramc. Komünizmin kurucusu.
15 Kapitalizm: Sermayenin ve servetin belli ellerde toplanarak,sermayedar ile sermayeyi arttrmay hedefleyen içilerin ayr olduu ve dolaysyla içinin sömürüldüü snaî, ticârî ve mâlî merkezilemeyi esas kabul eden iktisâdî ve içtimâi doktrinin ad.
16 Sanayi nklâb: ngiltere’de 18. Asrn ikinci yarsndan 19.asrn ilk yarsna kadar olan dönemde gerçekleen hzl içtimaî, iktisadî ve teknolojik gelimeleri anlatmak için kullanlan bir terim.
17 Ferman Ferma: Hüküm süren, emir buyuran, emreden.
18 Vico: Giambattista Vico: (1668-1744). Ünlü talyan düünürü.
19 Auguste Comte: (1798-1857) Sosyoloji terimini türeten Fransz kuramc. Dier bir ifadeyle sosyolojinin kurucusu olarak kabul ediliyor. Saint Simonun örencisi. Hocasnn çalmalarn ard ve onlar yaynlayarak öhreti bulduu yaygn bir görütür. Daha geni bilgi için bkz. Cemil Meriç, Saint Simon lk Sosyalist lk Sosyolog, letiim Yaynlar.
Yazar: Harun ÞAHÝN |
07-12-11 |
||
| E mail: harunsahin75@gmail.com | Tweet | ||
 |
 |
||
