Halep, 12 Aralık 2016'da Rus ve Ä°ran destekli Esed ordusu tarafından düÅŸürülmüÅŸtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasım 2024'te geri alındı.
| Kategori : DÜNYADA NELER OLUYOR / İSLÂM ÂLEMİ | Okunma Sayısı: 2409 |
Maley dünyada deÄŸiÅŸen tarihî dinî yapı
Tarihsel olarak Müslüman Maley takımadalarında yerleÅŸik Ä°slâm yapısı genelde üç saç ayağı üzerine kuruludur: Akidede EÅŸarî, fıkıhta Åžafiî ve sülûkta da NakÅŸibendî.
Bu ülkeler Müslüman coÄŸrafyanın periferisinde olduklarından OrtadoÄŸu'nun çok mezhepli yapısından yüzyıllarca etkilenmemiÅŸtir. Ancak bu dinî homojen yapı özellikle de son otuz yılda deÄŸiÅŸime zorlanmaktadır.
Maley takımadalarından kastedilen Malezya, Endonezya, Güney Filipin, Güney Tayland, Singapor ve Bruney'dir. Ä°slâm bu bölgeye akidede EÅŸarî, fıkıhta da Åžafi mezhebine müntesip Yemenli Arap tâcir sufiler vasıtasıyla gelmiÅŸ ve istikrar bulmuÅŸtur.
Gezme imkânı bulduÄŸum yerel medreselerde bu tarihsel Ä°slâmî yapının hâlâ devam ettirildiÄŸini görmüÅŸtüm. Ä°mam Gazali'nin kitaplarının özel bir yere sahip olduÄŸu ise çok âÅŸikâr.
Bu üçlü yapı yüzyıllarca medrese hocalarının önderliÄŸinde halka nüfuz etmiÅŸ, camilerde de halka öÄŸretilen hâkim anlayış olmuÅŸtur. Bu bölgeye göç etmiÅŸ Hindistan asıllı Müslümanlar ise Hanefi mezhebine müntesiptirler. Anayapı içerisinde Hanefiler azınlığı oluÅŸturmaktalar.
EÅŸarî ve Åžafî olan toplumsal dinî yapı 80'lerden sonra ağır ağır deÄŸiÅŸmeye baÅŸlamıştır. Bir taraftan Suud menÅŸeyli Selefi / Vahabi hareketi (bölge halkı Vahabi olarak tanımlar) diÄŸer taraftan da yayılmacı Åžiîlik oturmuÅŸ dinî yapıyı paranteze almaktadır. Bunu ifade ederken Åžiîlik ve Suud selefiliÄŸini aynı kefeye koyduÄŸum anlaşılmasın.
Suud selefiliÄŸi yukarıda deÄŸindiÄŸimiz geleneksel yapıyı bidat ve kimi radikal unsurları ÅŸirk olarak gördüÄŸünden kendi çizgilerini gerçek Ä°slâm diye yaymaya çalışmaktalar. Bu çalışmalar iki koldan devam ediyor.
Ä°lki, S. Arabistan'a dinî eÄŸitim almak üzere gitmiÅŸ ve orada selefileÅŸmiÅŸ hocalar üzerinden. Bunların bir kısmının halkın üzerinde hatırı sayılır etkisi var.
Ä°kincisi ise, Avrupa ve Amerika'da örgütlenmiÅŸ davet eksenli selefi hareketleri üzerinden. Mesela Al MaÄŸrib ve El Kevser hareketleri. Malezya'da eÄŸitimli kesim Ä°ngilizce bilir. Özellikle de Ä°ngiltere'deki selefi davet hareketlerinin Ä°ngilizce konuÅŸan kesimde etkisi azımsanamaz. Bu corafyada sık sık kurslar, seminerler düzenleyerek itikattan fıkıha selefi öÄŸretileri muhatap kitlelerine anlatmaktalar.
Ä°nternet dünyasında da aktif olan bu yapılar interneti hayatlarının bir parçası hâline getirmiÅŸ Ä°ngilizce konuÅŸabilen eÄŸitimli genç kesime günlük olarak ulaşıp yönlendirebilmektedir.
Batı'da örgütlenmiÅŸ selefiler Ä°ngilizce eÄŸitim almış Maleyler üzerinde etkili olurken Arapça ve yerel dille konuÅŸan S. Arabistan çıkışlı hocalar da avam üzerinde etkili olmaktadır.
Tarihî dini yapıyı göreceli olarak ilk sarsan aslında Cemaleddin Afgani ve Muhammed Abduh öÄŸretileri olmuÅŸtur. Afganî ve Abduh çizgisi yüzyıldır Türkiye'de de en çok konuÅŸulan meselelerden birisidir. Afganî ve Abduh rasyonel selefi anlaşıyı, Maley dünyasında, 1957 bağımsızlık dönemi ve sonrasında göreceli olarak etkili olmuÅŸtur. Daha çok Ezher mezunlarının temsil ettiÄŸi bu rasyonel çizgiyle Suud selefiliÄŸi arasındaki farkı da görmek gerek.
Süreç içerisinde Afganî / Abduh çizgisi akademik dünyada modernist / geliÅŸmeci bir çizgiye evrilmiÅŸtir. S. Arabistan menÅŸeyli selefilikle beraber tarihsel dinî idraki hedef aldığından sonuç olarak bölge ülkelerinde tarihî EÅŸarî / Åžafî yapıyı çözülmeye zorlamaktalar. Bu da taraflar arasında bir kutuplaÅŸma meydana getirmektedir.
Gelecek yazıda ise ÅžiîliÄŸin bu meyandaki etkisi üzerinde duracağız.
Yazar: Serdar Demirel |
06-12-12 |
||
| E mail: habervaktim.com | Tweet | ||
 |
 |
||
