Halep, 12 Aralık 2016'da Rus ve Ä°ran destekli Esed ordusu tarafından düÅŸürülmüÅŸtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasım 2024'te geri alındı.
| Kategori : / CEMİL MERİÇ'TEN SEÇMELER | Okunma Sayısı: 8966 |
Mehmed Rauf’un eserini takdim ediÅŸi çok daha ÅŸairane: “Bir kısm-ı mühimmi1 iklim-i câzibedârımızda2 doÄŸup büyüyen, icazkâr3 elleriyle eyvan-ı ÅŸiir4 ve edebiyatın esaslarını kuran ve nihayet ÅŸehrah-ı tefekkür5 ve tahassüste6 selasil-i âsâr’a7 piÅŸva8 olan Yunan Hükema9 ve ÅŸuarasının10 hayat ve meslekleriyle mahsulat-ı fikriyeleri11 hakkında az-çok iktisabı12 malumat iktiza eder13.”Yazarın büyük ızdırabı, Yunanca “enafis-i âsâr14”ın hâlâ dilimize çevrilmemiÅŸ olmasıdır.
Filhakika, “Eski Yunanlıların en hakiki ibdaları15 edebiyatlarıdır. Hususat-ı sairede16 Mısırlılarla milel-i ÅŸarkiyeden17 hayli iktisabatta18 bulundukları halde edebiyatta hiç bir milleti numune ittihaz etmemiÅŸlerdir.19” Bugünkü Batı edebiyatına “vukuf20 peyda etmek21 için” mutlaka Yunan ve Roma edebiyatını bilmek lazım. “Eski Yunanlar yalnız Yunan edebiyatının deÄŸil fakat edebiyatın mübdiidirler22”.
Hulasa edelim: 1912’ye kadar Türk intelijansiyansı Yunan-ı Kadime karşı hürmetkâr bir tecessüsü23 duymaktadır sadece.Yunan “hocalarımızın hocası”dır, edebiyatın kurucusudur; bu itibarla tanınması ÅŸarttır. 1912’de Paris’ten Ä°stanbul’a dönen genç bir kabiliyet bu hürmetkâr tecessüsü çılgın bir aÅŸk haline getirir. BaÅŸka bir tabirle, Yunanlı Papadiamantopulos (Jean Moréas24) ile Kübalı Heredia’nın25 coÅŸkun tilmizi26 Yahya Kemal, Paris kahvehanelerinde duyduklarını Peyam-ı Sabah27 okuyucularına ÅŸöyle aktarır: “Tarihte hayy28 ve muhyi29 bir insaniyet var: Bahr-ı Sefid30 havzası. Hayata susayanlar o havzanın sahiline doÄŸru koÅŸuyor. Tarihin bu karn’ını31 fena bulan insanlar, Athena Palas32 etrafında birleÅŸecek. Renan’ın altmış sene evvel Suriye’den dönerken Atina Akropolisi33 üstünden yükselen münacaatı, beÅŸ asr-ı tefekkürün34 son sözü idi.” “Yunan esatiri35 her kavmindir” genç ÅŸaire göre, “medeni insanların ebedi kitabıdır”. Bir baÅŸka yazısında büsbütün coÅŸar ÅŸair; “güneÅŸ, denizden ÅŸarkılarla yükseliyor, ÅŸarkılarla batıyor. Hayat, gündüz coÅŸkun, gece seyyah36 bir musiki halinde. Erkekler uryan37 kahramanlar, kadınlar da ince tüllerle örtülü uzun sebular38 gibi... Zevce ve zevçleri gördüm, kollarını birbirlerinin omuzlarına atmış yürüyorlardı... Beni bu beldenin saadeti ürküttü... Burada aÅŸk, din, san’at; hayat halinde mütecelli.39 Bu alem bir sebûtraşın40 eseridir; bu eseri de eski bir sebudan nümune41 alarak yaptı”.
Paris’ten gelen ÅŸairin sesi, Mısır’dan gelen genç bir ikbalperestte42, (Yakup Kadri43) tannân44 akisler buldu. Biraz da onu dinleyelim: “Bütün kitaplarımı yaktım... KaybettiÄŸim zamana aÄŸlıyorum... nihayet menbaı45 buldum. Fakat, heyhat, neden sonra... Åžimdi kendimi genç, kavi,46 yüksek ve geniÅŸ buluyorum”. Sayfalarca sürüp giden bu mensur kaside beklenmedik bir ifÅŸa47 ile sona erer. Üstat “cihan-ı bedayiin48 bütün usaresini49 sanki bir bardak suda” içmiÅŸ, yani Homeros50’u okumuÅŸtur. “O Homeros ki... tarihi, tarih-i medeniyeti tek başına yaptı... Homeros’tur ki, Atina’yı, Roma’yı, Paris’i doÄŸurdu... hatta diyebilirim ki, tayyarenin mucidi de Homeros’tur... Homeros, yalnız beÅŸeriyeti ibda51 ile kalmadı, beÅŸeriyete beÅŸeriyet muhabbetini öÄŸretti...”
Hasan Ali52: “Edebiyatımızda en eski medeniyetlere beÅŸik olmuÅŸ Anadolu’nun eski sakinlerine ilk akrabalık duyan ve duyuran, Yakup Kadri oldu. Åžimdi Sabahattin EyyuboÄŸlu53’nda ve onunla beraber pek çok gençlerimizde gördüÄŸümüz Anayurt Anadolu’yu payen54 geçmiÅŸiyle beraber yaÅŸayarak benimseme fikri, köklerini burada bulur” diyor.
Kısaca: Gönülleri çaÄŸdışı kalmaya razı olmayan garpperest55 aydınlarımız Yunan’dan fazla yunancı kesilirler, hocalarına parmak ısırtacak kadar yunancı. Ama, Balkan Savaşı56 kopmak üzereymiÅŸ, Avrupalı dostları hasta adamın mirasını bölüÅŸmek için sabırsızlanıyorlarmış, onlara ne! Dâvâ: ne pahasına olursa olsun Osmanlıyı yıkmak. Medeniyet bunu icap ettirmiyor mu? Efendileri yalan mı söyleyecek? Kendine yeni cedler arayan kibar inteliyajansiyamız, elbette ki Yunan’ı MoÄŸol veya Hun’a tercih edecekti.
1 Kısm-ı mühim: Ehemmiyetli kısım, önemli ölçü.
2 Ä°klim-i cazibedâr: Cazibe iklimi, celbeden, kendine çeken bir hal.
3 Ä°cazkar: Herkesin yapamayacağı surette eser ortaya koyan, söz söyleyen.
4 Eyvan: Büyük divan solon, köÅŸk. Eyvan-ı ÅŸiir: Åžiirin köÅŸkü.
5 Åžahrah-ı tefekkür: DüÅŸüncenin ana yolu.
6 Tahassüs: Hislenme, duygulanma.
7 Selasil-i âsâr: Ard arda gelen eserler.
8 PiÅŸvâ: Reis, baÅŸkan.
9 Hükemâ: Hakimler, alimler, bilginler.
10 Åžuara: Åžairler.
11 Mahsulat-ı fikriye: Fikirlerin ürünleri.
12 Ä°ktisab: Kazanma, edinme.
13 Ä°ktiza etmek: Gerektirmek.
14 Enafis-i âsâr: Enfes eserler.
15 Ä°bdâ: Yaratma, yoktan var etme, icat etme.
16 Hususât-ı sâire: DeÄŸiÅŸen hususlarda.
17 Milel-i ÅŸarkiye: Åžark milletleri.
18 Ä°ktisâbât: Kazanmalar, elde etmeler.
19 Ä°ttihaz etmek: Saymak, tutmak, ... olarak görmek.
20 Vukuf: Anlama, bilme, haberi olma.
21 Peyda etmek: Ortaya çıkarmak, oluÅŸturmak, yapmak.
22 Mübdii: Ä°cad eden, yeni ÅŸeyler bulan.
23 Tecessüs: Belli etmeden kendini ilgilendirmeyen ÅŸeyleri öÄŸrenmeye çalışma. Merakını gidermeye çalışma, görme, anlama merakı.
24 Jean Moréas: (1856-1910) asıl adı Pannis Papadiamantopulos Fransız simgeciliÄŸinin geliÅŸmesinde öncü rol oynamış Yunanlı ÅŸair.
25 Kübalı Heredia: Jose Maria De Heredia (22 Kasım 1942 Küba- 2 Ekim 1905 Fransa) soneleriyle tanınan Küba asıllı Fransız parnasyen ÅŸair. Parnasizmim önde gelen ÅŸairlerindendir.
26 Tilmiz: ÖÄŸrenci
27 Peyâm-ı Sabah : Ali Kemal’in BaÅŸmuharrirliÄŸini yaptığı gazetenin adı. Ali Kemâl, II. MeÅŸrutiyet’ten sonra istanbul’da Peyam adında günlük bir siyasi gazete çıkardı. Gazete sonraları Peyam-ı Edebî, Peyam-i Sabah Edebî Nüshası ve Peyam-ı Sabah adlarıyla yayınlandı. 1919 yılında Damat Ferit Hükümeti’nde Maarif Nazırlığı olunca gazetesini Mihran Efendi’nin Sabah gazetesiyle birleÅŸtirdi ve adı Payam-ı Sabah olarak kaldı.
28 Hayy: Canlı, diri.
29 Muhyi: İhya eden, canlandıran, hayat veren.
30 Bahr-ı Sefid: Akdeniz.
31 Karn: Boynuz.
32 Athena: Bir adı Athena, bir adı da Palas’tır. Yunan mitolojisinde akıl, sanat, strateji, barış ve savaÅŸ tanrıçası olduÄŸuna inanılır.
33 Akropolis: Eski Yunan kentlerinin en yüksek noktasında yer alan, ÅŸehir yönetimi ve dinle ilgili baÅŸlıca yapıların bulunduÄŸu savunmaya yönelik merkez.
34 Asr-ı tefekkür: DüÅŸünme asrı, zihin yorma zamanı.
35 Esatir: Mitoloji, uydurma hikâyeler, masal nevinden ÅŸeyler.
36 Seyyah: Gezgin, turist.
37 Uryan: Çıplak.
38 Sebu: Testi, şarap kabı.
39 Mütecelli: Tecelli eden, görünen, meydana çıkan.
40 SebutraÅŸ: Testi yapan.
41 Numune: Misal.
42 Ikbalperest: Ä°kbale çok düÅŸkün, gözü yükseklerde olan, dalkavuk.
43 Yakup Kadri KaraosmanoÄŸlu: (1889-1974), Millî Mücadele dönemi ve Cumhuriyet sonrası hikâye ve roman yazarı.
44 Tannân: Tınlayan, çınlayan.
45 Menba‘: Kaynak, pınar.
46 Kavi: Dayanıklı, güçlü, zorlu.
47 Ä°fÅŸâ Gizli bir ÅŸeyi açığa çıkarma, yayma.
48 Cihan-ı bedâyiin: Cihanın güzellikleri.
49 Usare: Öz su.
50 Homeros: Ä°lyada ve Odysia destanını yazdığı sanılan Yunanlı ÅŸair. M.Ö. 9. asırda yaÅŸadığı sanılır.
51 Ä°bdâ‘: EÅŸi olmayan bir ÅŸey maydana getirmek.
52 Hasan Ali Yücel: (1897-1961) 1938 Celal Bayar hükümetinin Milli EÄŸitim Bakanı ve köy enstitülerinin kurucusu.
53 Sabahattin EyüboÄŸlu: (1908-1973) EÄŸitimci, mütercim ve yazar.
54 Payen: Çok tanrılı dinden olan (kimse), pagan.
55 Garpperest: Batıya düÅŸkün.
56 Balkan SavaÅŸları: Osmanlı Ä°mparatorluÄŸu'nun Balkanlardaki dört devlete karşı 1912 - 1913'te yaptığı savaÅŸlar (8 Ekim 1912 - 29 Eylül 1913).
Yazar: Harun ÅžAHÄ°N |
26-04-14 |
||
|
E mail: Yazar Hakkında Bilgi ve Diğer Yazıları |
Tweet | ||
 |
 |
||
