
| Kategori : ÝKTÝBAS / Muhtelif Mevzûlar, Yazarlar, Yazýlar | Okunma Says: 619 |
Sosyal medyada yer almak ve gezinmek, son 10 ylda giderek daha popüler bir etkinlik haline geldi. nsanlarn çounun sosyal medyay kullanm sorunlu olmasa da, sosyal a sitelerine baml hale gelen ve ar kullanmda bulunan kullanclarn küçük bir yüzdesi var… Aslnda, psikologlar Amerikallarn % 5 ila 10'unun bugün sosyal medya bamll kriterlerini karladn tahmin ediyor. Sosyal medya bamll, sosyal medyaya ar ilgi duyma, kontrol edilemeyen bir sosyal medyaya giri yapma istei veya kullanma dürtüsü ile sosyal medyaya dier önemli yaam alanlarn bozacak kadar çok zaman, çaba harcama olarak karakterize edilen davransal bir bamllktr.
Sosyal medya sanal bir uyuturucu mu?
Sosyal medya bamll olgusu, sosyal a sitelerinin salad dopamin ile dorudan ilintilidir. Facebook, Twitter ve Instagram gibi sosyal medya platformlar, tüketicilerin ürünlerini mümkün olduunca çok kullanmalarn salamak için kumar ve elence amaçl uyuturucularn neden olduu benzer sinir devrelerini üretir. Aratrmalar, bu sitelerden gelen sürekli retweet aknn, beenilerin ve paylamlarn, beynin ödül alann etkilediini ve uyuturucu gibi dier zararl maddelerle ayn tür kimyasal reaksiyonu tetiklediini göstermitir.
Sosyal medya beyne olan etkisinden dolay hem fiziksel hem de psikolojik olarak bamllk yapmaktadr. Harvard Üniversitesi tarafndan yaplan yeni bir aratrmaya göre, sosyal a sitelerinde kendini ifa etmek, beynin bamllk yapan bir madde almasn salamaktadr. Beyindeki ödül alan ve onun kimyasal haberci yollar, kararlar ve duyumlar etkiler. Birisi ödüllendirici bir ey deneyimlediinde veya bamllk yapan bir madde kullandnda, beyindeki temel dopamin üreten bölgelerdeki nöronlar aktive edilir ve dopamin seviyelerinin yükselmesine neden olur. Bu nedenle beyin bir "ödül" alr, ilaç veya aktiviteyi olumlu pekitirmeyle ilikilendirir.
Beeni eittir dopamin!
Bu durum, sosyal medya kullanmnda gözlemlenebilir. Bir kii beeni veya bahsetme gibi bir bildirim aldnda, beyin bir dopamin hücresi alr ve onu ödül yollar boyunca göndererek zevk hissetmesine neden olur. Sosyal medya bamllnn devam eden bir dier faktörü, beynin ödül merkezlerinin en çok insanlar kendileri hakknda konuurken aktif olduu gerçeidir. Gerçek hayatta insanlarn %30 ila %40'nda kendileri hakknda konutuklar tahmin edilmektedir; ancak, sosyal medya tamamen kiinin hayatn ve baarlarn göstermekle ilgilidir. Bu nedenle insanlar kendileri hakknda %80 orannda artc bir ekilde konuurlar. Bir kii bir fotoraf yaynladnda ve olumlu geri bildirim aldnda, beyni dopamin salglamas için uyarr, bu da davran ödüllendirir ve sosyal medya alkanln sürdürür.
Kullanclar sosyal a sitelerini stresi, yalnzl veya depresyonu hafifletmek için önemli bir baa çkma mekanizmas olarak gördüünde sosyal medya kullanm sorunlu hale gelir. Bu insanlar için sosyal medya kullanm, gerçek hayatta almadklar sürekli ödüller salar ve sonunda sosyal alara daha fazla katlmaya balarlar. Bu sürekli kullanm, nihayetinde gerçek yaam ilikilerini, i veya okul sorumluluklarn ve fiziksel sal görmezden gelmek gibi birçok kiileraras soruna yol açar. Bu durum bir bireyin istenmeyen ruh halini kötületirebilir. Daha sonra insanlarn disforik durumlarn hafifletmenin bir yolu olarak sosyal alara daha fazla katlmalarna neden olur. Sonuç olarak, sosyal a kullanclar, sosyal medya kullanmyla istenmeyen ruh hallerini gidermek için bu döngüsel modeli tekrarladklarnda, sosyal medyaya psikolojik bamllk seviyesi artmaktadr.
Netice itibariyle baml olan kiisel mutlaka dijital detoks yapmaldr. Dijital detoks bir kiinin, akll telefonlar veya bilgisayarlar gibi elektronik cihazlar kullanmaktan harcanan zaman önemli ölçüde azaltt veya kullanmaktan kaçnd süreyi ifade etmektedir. Bu, sesli bildirimlerin kapatlmas ve yalnzca saatte bir sosyal medya sitelerinin kontrol edilmesi gibi basit admlar da içerebilir. Balanacaz ama asla baml olmayacaz!
Yazar: Ali Murat Kýrýk |
19-09-20 |
||
| E mail: milatgazetesi.com | Tweet | ||