Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / DÝL KALESÝ | Okunma Says: 748 |
“Bizim kazadan geliyorum.”
“Biraz önce kaza ettim.”
“Kazayla saksy krd.”
“Feci bir kazayd, üç kii öldü.”
Kaza kelimesi sanki son yllarda “trafik kazalar” ile snrl kald. Kaza denilince sade o anlalyor.
Topran babas (Ebu Turab) Hz. Ali ile ilgili öyle bir kssa vardr: Hazret, yklmak üzere olan duvarn yanndan hzla uzaklar. Sorarlar: “Ey Ali, Allah’n kazasndan m kaçyorsun?” Cevap öyledir: “Allah’n kazasndan kaderine kaçyorum.”
Kaza için, “kaderin fiilen ortaya çkmas” denilir.
Biz bu anlamla ilgili olmadmz gibi, ibadetlerin kaza edilmesi ile de ilgili deiliz. Biz günlük hayatta geride kalm baz anlamlarla ilgiliyiz.
Bizim u an ilgilendiimiz, kaza “kad”nn “kaza”sdr!
“Kad” da kim yahu? Yahut: “Kad m kald?”
“Kad” hem er’e göre hüküm veren hem de bulunduu yerde baz devlet ilerini gören kimsedir.
“Kad”nn ii, “kaza”dr. Onun verdii karara, hükme de “kaza” denir.
Osmanl tekilatnda kad (kaad, kaaz قاضی)’nn hükmüne kaza denildii gibi, faaliyet sahas olan yere de kaza denir. Sonradan bu idarî bölgeyi yönetme ii kaymakamlara verilmitir (kad kalkt, kaymakam oturdu!) ve 1930’lardan sonra da kaza yerine ilçe denilmitir. Kaymakam, “kaim makam”, yani birinin yerine makama oturan!
Kad geriye çekilirken hukuk dilimiz hâkim, mahkeme (muhakeme), hüküm, mahkûm dörtlüsünü ezberledi. Bu güçlü bir bütünlük ifade ediyordu. Hâkim, yani hüküm verme yetkisi olan, muhakeme ediyor, hüküm veriyor, hüküm verdiini mahkûm ediyor…
Peki “kaza” ne oldu?
Kaza, “yarg” oldu!
Aklma takld: 50 küsur yllk “lmî ve Kazaî çtihatlar Dergisi”ne ne oldu?
nallah devam ediyordur, “kaza”y bugünün hukukçularna hatrlatan bir o kalmt!
Asrda yaam Deii Mehmed Efendi’nin farsçadan türkçeye sözlüünde öyle deniyor: “Harezm dilinde dava ve kaziyye derler ki kavm ortasnda vaki olur. Ol husumeti fasl eden kimesneye yargucu dirler.”
Ahmed Vefik Paa’mzn Lehçe-i Osmanî’sinde yargu/ “fasl dava, kat’i hüküm” olarak var. Yargç yoksa da, yargc “hakem” olarak var. Yarglamak da, “hasm (kesme, halletme) ve fasl etmek, dava kesmek.” eklinde açklanyor.
Bir kelime unutulurken, baka bir kelime yükseldi: Yarg. Maksat öztürkçe olsun!
Yarg artk yerli yersiz adalet sistem ile ilgili olarak birçok anlam karlayacak ekilde kullanlyor.
Nesimî’nin beyti dilimden dümüyor:
Gel, gel berû kim savm u salâtn kazas var
Sensiz geçen zaman u hayatn kazas yok.
Burada geçen “kaza” kelimesini mânasn bilmeyenlerin çokluu karsnda, ben de dilimden bir kaza çkacak diye endie ediyorum!
Yazar: D. Mehmet Doðan |
30-09-20 |
||
| E mail: sadeimge.com | Tweet | ||
 |
 |
||
