Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / DÝL KALESÝ | Okunma Says: 742 |
2021 “Yûnus Emre ve Türkçe Yl” ilân edildi... Umulur ki hakk verilir, sözde kalmaz, beklenen fayda istihsal edilir.
Yûnus'un hakk Yûnus'a, türkçe'nin hakk türkçe'ye!
Yûnus Emre, bugün “ar türkçe” olduu iddia edilen uydurma dili anlamaz, bu dille yetienler de Yûnus Emre’yi anlamaz!
Bugün dilimizin en mühim meselesi budur! Çocuklarmza Yûnus Emre okutmak istiyoruz, bu sene ayn zamanda stiklâl Mar yl, Mehmed Âkif okutmak istiyoruz. “Bugünün türkçesi” 7 yüzyllk edebiyat dilimizden tamamen koparlm durumda. Çocuklar, gençler, öretim sistemi tarafndan bu edebiyatçlarmz anlayamayacak sentetik bir dille yetitiriliyorlar. Halis türkçenin mal olmu kelimeler bilinmeyince ne Yûnus, ne Âkif, ne Yahya Kemal, ne de Tanpnar vb. yazarlarmz doru dürüst okunabilir ve ne de onlarn eserlerinden lezzet alnabilir.
Çocuun zihnine “sözcük” yerletirilmise, “kelime”yi anlayamaz, kelime anlyamayan ne Yunus’u, ne Yahya Kemal’i ve ne de dier ismini saydmz, saymadmz büyük airleri, yazarlar anlayamaz.
Kelime-i tevhid/tevhid kelimesi ondan uzaklar. Kelime-i ehadet/ehadet kelimesinin mânasn kolayca idrak edemez!
“Yunus Emre ve Türkçe Yl”, ciddi bir dil slah (reformu) program için güzel bir vesile olabilir.
Dille en çok içli dl olan kesimler okuyan, yazan, aratran ve bunu kayda geçirenlerdir. Yazarlar, ilim ve fikir adamlar...
“lim” kelimesi üniversitelerimizden kovulduu için “bilim” mi demeliydik, acaba? Bilim adamlarmz (imdi “insanlarmz” deniliyor, hanmlar da iin içine katarak, yoksa kadnlar adamdan saymamaya m baladk!) takip eden, dinleme frsat bulanlar dilimizin hali pürmelâlini kavramakta zorlanmazlar. Görünen u: Yeni nesil “bilim insanlarmz” üç be yüz kelimelik bir sözlükle her eyi anlatmaya muvaffak oluyorlar! Artk “ne kadar ekmek o kadar köfte” diyecek halimiz yok. Çünkü “köfte”yi oluturacak dier unsurlar yok!
“Az kelime çok ey anlatma” dedik. Bu nasl oluyor, 1930’larda tahayyül bile edilemeyen dil arlatrlmas bugün üniversitelerde en kat haliyle yürürlükte. Osmanl türkçesinden devr aldmz kelimelerin yerine uydurmalarn koyduk, imdi onlar da itibara almyoruz, artk yenilerini ayak üzeri uyduruyoruz. Örnek: “Tedavül” vard, ona “dolam” dedik. (“Tedavül etmek”in yerine ne dedik, onu hatrlayamadm!) Geçenlerde bir yazda rastladm “dolanm”a! Neden dolanm? “Dolam” kurt mu kapt? Bir gün biri çkp “dolatm” derse ne yapacaz?
2017 “Türk dili yl” ilan edilmiti. Bu sene de “Türkçe Yl” ilan edildi. Neden o zaman “Türk Dili yl” demitik de imdi “Türkçe yl” diyoruz? Be sene önceki yln hayrn görmü müydük? Hatrmzda kalan tantanal Türk Dili Yl açl… Kapan yaplm myd? Hatrlamyorum, belki de yl uzatld! Yl uzatld, be yl oldu!
Yûnus Emre ile birlikte “Türkçe yl” ilan her eye ramen, müsbet bir hamle. Fakat bu hamleyi hayata geçirecek hiçbir unsur mevcut deil. Eer devlet içinde barndrlan köhne kurumlardan bu bekleniyorsa, boa emek demekten kendimi alamyorum.
Gelelim sadede: Türkçe ylnn muhatab kim? Elbette hepimiziz! Fakat hepimiz içinden baz kii veya kurumlar daha fazla muhatab.
lk akla gelen Türk Dil Kurumu’dur. 2020 ylnda en çok sorulan sorular “Türk Dil Kurumu nerede?” veya “Türk Dil Kurumu var m?” idi. Vatandan salkçlar tarafndan yabanc dil bombardmanna tutulduu bir zamanda bu soruyu sormas artc saylmamal. Asl artc olan, Dil Kurumu yetkililerinin bütün bu sorulara cevap vermek için kln dahi kprdatmamas idi.
Dil Kurum 1980 anayasasndan itibaren bir devlet teekkülü. Eer devlette böyle bir kurum varsa, onun bir vazifesi, fonksiyonu olmaldr. 1980 sonrasnda bu kurumun böyle bir rol üstlendiini gören-bilen var m? Aradan geçen 40 yl içinde türkçenin bat dilleri istilasna ne ölçüde maruz kaldn bilmek için çok fazla gayret göstermeye gerek yok. Dil Kurumu’nun Türkçe Sözlüüne bakmak yeterli. lk defa bu baskda bat dillerinden yeni giren kelimeler orijinal imlâlar ile sözlüü alnmtr: “Flashback.”
Erbabnn malûmu, “flabek” geri dönü anlamnda bir sinemaclk terimi. Daha önce Kurum dilimize imlâsyla musallat olmak isteyen kelimeleri Yabanc Kelimelere Karlklar (Sözlüü)ne alrd. Nitekim orada da var ve “ingilizcedeki imlâs ve telaffuzu ile dilimize sokulmaya çall”d belirtiliyor!
imdi kelime resmî sözlüümüze ingilizcedeki imlâsyla alnmsa, “düman içimizde, dilimizi yabanc dillerin boyunduruundan kurtarmak için kurulmu tekilatmzda” diyebilir miyiz?
Tabiî “flasback” Türkçe Sözlük’ün son basksna kaynak dildeki imlâsyla giren tek unsur deil. Srf “C” harfinden biraz örnek verelim: Change, chat, check-in, check-out, check-point, check-up, chip-card…
Bu yl dolaysyla TDK’nn müthi bir hamle yapmasn m bekliyorsunuz? Eer öyleyse siz bir “imge acunu”nda yayorsunuz!
kinci asl muhatap Millî Eitim Bakanl.
lk öretimde türkçe derslerinde geçen kelimelerle ilgili aratrmalar var. Birinci snf ders kitabnda çocuklara kaç kelime öretilmesi hedeflenmi, biliyor musunuz? Sakn bine varmayn, “yüzlerce” demeyin. Hatta yüz (100) bile deil! Hepi topu 63 kelime! 2. Snfta baya art var: 266 kelime. 3. Snfta düü var: 191. 4. Snfta art var ama her ne hikmetse 2. Snf geçemiyor: 225 Kelime!
Bir de bunlar “hedeflenen kelimeler”mi! Kitap metninde geçen kelimeler bu rakamlarn da altnda imi! Konuyla ilgili bir aratrmada öyle deniyor: “Uygar toplum esas alndnda” ilk öretimde 2 bin (Türkiye 500), orta okulda 4 bin (bizde 2 bin), lisede 5 bin (bizde bunun yars!). Yaasn yarm uygarlk!
Yarm bilgi dinden çkarr, yarm türkçe ne yapar?
ngilizceyi ana okuluna kadar sokan bizim Milli Eitimin bakanl m, yoksa “d mihraklar”, ngiliz-ABD makamlar m?
Yüksek öretimi hiç kurcalamayalm isterseniz!
YÖK özel üniversitelerde yabanc dille öretimi mecbur tutuyor! Malûm, baz devlet üniversiteleri de yabanc dillerde öretim veriyor. Dier devlet üniversiteleri de yarta geride kalmamak için habire ngilizce bölümleri çoaltyor ve YÖK yüzde yüz ngilizce öretim yapmayan fakülte veya bölüm istemiyor! Yani baz dersler ingilizce olsun, baz dersler türkçe. Böyle bir ruhsat yok. Olacaksa ingilizce olsun!
u sralar üniversitelerde ingilizce öretimden be beteri türkçe öretim! Daha dorusu türkçe olduu iddia edilen öretim. te “türkçe öretim”den baz tez balklar: “Rat testisinde tunikamisin ile oluturulan endoplazmik retikulum stresine kar melatonin kullanmnn etkisi.”
“Fruktozla beslenen ratlarda tsevia rebaudiana’nn serum irisin ve glukagon benzeri peptid 1 (gip 1) düzeyleri üzerine etkileri.”
“Okratoksin a toksikasyonunda folik asit ve ellajik asidin etkilerinin artrlmas.”
“Türkçe Sözlük’teki Olgusal ve Devinimsel Sfatlarn Dökümü.”
“Motor Afaziklerin Saaltmnda Dilbilimsel Bir Yöntem Denemesi.”
“Eylem Çatlar ve Çat Eklerinin Türetimsellii.”
Yûnus’un diliyle söyleyelim: Kastm budur âra varam/Feryad ü figan koparam!
Gerçek Hayat, say 1058
Yazar: D. Mehmet Doðan |
20-02-21 |
||
| E mail: tyb.org.tr | Tweet | ||
 |
 |
||
