Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : TÂRÝH / TÂRÝHÝN ARA SOKAKLARI | Okunma Says: 648 |
(…..) Bütün ülkenin ef’in korosu olarak kabul edildii bu siyãsî konjonktürde basn yayn hürriyeti CHP’nin ve bürokratlarnn iki dudann ucunda varlk yokluk mücadelesi veriyordu.
CHP Devri basn hayat bu mânâda saysz örneklerle doludur. Milli ef bir gazetenin yaynn beenmedi mi ‘Kapatn u gazeteyi’ diyor ayn gün gazete telefon emriyle kapatlyordu. Sava yllar boyunca gazeteler Matbuat Umum Müdürlüü’nün verdii emir ve direktiflerle yönetilmiti. Basn, idarenin denetimi ve güdümü altna sokulmutu. “Savan devam ettii alt yl boyunca verilen gazete kapatma kararlar, ülkede ilk gazete çkndan beri verilen toplam kapatma kararlarndan daha fazlayd” (Akandere,1998:218).
Dönemin ünlü gazetecilerinden Emin Karaku’un naklettiine göre;“Sava yllarnn atmosferi içersinde sabun fiyatlarnn yüksekliinden bahsetmek gazetecinin Matbuat Umum Müdürü tarafndan aranlp ‘Kanatlarn kopartrm’ ikazna uramasna sebep olabiliyordu” (Karaku,1977:25).
Gazete sahiplerinin, yazar ve muhabirlerinin azarlanmas, tehdit edilmesi günlük hadiselerdi. “Bir daha böyle bir ey yazarsanz kemiklerinizi krarm’ gibi sözler o yllarda gazete sahiplerinin ve gazetecilerin skça duyduklar sözlerdi” (Akandere,1998:218).
Ankara Valisi Nevzat Tandoan o devrin önemli bürokratlarndand. Ankara adeta onun yönettii bir krallktan ibaretti. “O da beenmedii yaynlarla ilgili gazetecileri makamna çararak ikaz ediyor, çekmecedeki tabancasn göstererek bu tür haberler yazlmasnn mukadder neticesini imdiden hatrlatyordu” (Karaku,1977:19).
Uygulanan bu bask ve devlet terörü tabiî olarak gerisinde çok sayda madur brakyordu. Devrin istibdat politikasndan nasibini almayan basn mensubu neredeyse yok gibiydi. “Bir çok ünlü gazeteci ve yazar hükümetçe çizilen istikamette yaz yazmadklar için cezalandrlmlar ya da yazmaktan men edilmilerdi” (Akandere,1998:222).
Bu devrin önemli madur gazetecilerinin banda Zekeriya Sertel geliyordu. “Sertel’in arkadalar Cami Baykurt, M. Ali Aybar, Milli ef’e hakaretten yok yere 4 yl ceza almlard” (Uyar,1999:216). Bütün imekler muhalif gazetecilerin üstündeydi. “stanbul’da, Ankara’da, zmir’de uzaktan yakndan biraz dili sürçen gazeteci kendisini cezaevinde buluyordu” (Karaku,1977:261).
Görülen lüzum üzerine kapatlan gazetelerin banda ise Tan ve Vatan gazeteleri geliyordu. “Vatan ve Tan gazeteleri 10 Mart 1944’te bir ay süre ile kapatlmaktan kendilerini kurtaramamlard” (Ekinci,1997:273).
Vatan Gazetesi’nin bana gelen sansür basn tãrihine geçecek boyuttayd. “Gazete bir dönem tam alt ay boyunca kapatldndan 26 Austos 1944 ve 23 Mart 1945 tãrihleri arasndaki nüshalar gazete koleksiyonlarnda bulunamyor, arayanlar akna çeviriyordu” (Toker,1970:33).
Sol ve liberal basn kadar ‘Türkçü basn da bilhassa Almanya’nn yenilgilerinin balamasndan sonra ar müeyyidelere uratlmt. Küllük Dergisi’nin kapatlma emrini gösteren vesika ise devrin hesap defterine düülmü manidar bir kayttr. “1940’ta gerçekleen kapatlma hãdisesinde üzerinde ne mühür, ne bir adres, ne de bir resmî say bulunan bir evrakla dergi kapatlmt.
Evraktaki kapatma iradesi u ksa cümleden ibaretti: Sahibi bulunduunuz Küllük Mecmuas’nn Dahiliye Vekaletinin emirleriyle bugünden itibaren kapatlm olduu tebli olunur. Emniyet Müdürü Muzaffer Akaln” (Aaolu Samet,1993:104).
4 Aralk 1945 tarihinde devrin iktidar tarafndan Tan Gazetesi’ne kar organize edilen linç teebbüsü eflik Devri’nin adeta yüz karasdr. CHP Parti müfettileri ve gençlik kollar tarafndan organize edilen, lhan Selçuk, Ali hsan Göü gibi mehurlarn da katld Tan saldrs bugün de hafzalarda tazeliini koruyan kara bir lekedir. Dönemin gazete basknlar sadece Tan Gazetesi ile snrl deildi. ktidarn emrinde hazr kta gibi bekleyen üniversite örencileri yukardan aldklar iaretle baka gazeteleri de basarak tahrip etmektedirler.“ 1947 ylnda stanbul’da çkmaya balayan Zincirli Hürriyet isimli gazetenin yönetimi, skyönetimden kurtulmak için zmir’e tanmt. Gazete zmir’de de rahat braklmam ve baz örenciler tarafndan matbaas baslarak tahrip edilmiti” (Karpat,2008:198).
CHP'nin Milli efi smet nönü'nün tek bana iktidar olduu yllarda 108 gazeteyi muhalif yaynlar yapt gerekçesiyle kapattrmt.
Tarihçi-Yazar Mustafa Armaan, “Tek Parti Devri” balkl kitabnda Milli ef Dönemi Basn hayatnn karnesini öyle çkartr: nönü, snrl imkanlarla yayn yapan 108 gazetenin kapsna kilit vurdu. nönü'nün ilk kapattrd gazetenin banda ise bugün CHP'nin yayn organ gibi davranan Cumhuriyet gazetesi geliyordu.
Yazmza en bata yaptmz tesbitle son verelim: Dikkatli bir tarih okurunun ülkemizle ilgili u tesbiti yapmas zor deil: Türkiye bundan yüzyl önce aslnda igalden kurtulmad, igalci deitirdi. Fransz, ngiliz ve Yunanllardan sonra CHP'nin igaline urad. Türkiye'yi yaklak 100 yldr gittikleri söylenen igalcilerin kayym olarak CHP yönetiyor. 100 yldr gün be gün, an be an yaadmz bütün aclar bu igalin bir tezahüründen baka bir ey deil.
KAYNAKÇA
Aaolu Samet, (1993), Siyãsî Günlük,stanbul:letiim Yay
Akandere Osman, (1998),Milli ef Devri, stanbul:z Yay
Akyol Taha, (2006) Milliyet, 26.12.2006
Akyol Taha, (2010), Milliyet, 29.12.2010
Altkulaç Tayyar,(2011) Zorluklar Aarken I,stanbul:Ufuk Yaynlar
Aymal Ömer,(2012), Dünya Bülteni,28.12.2012
Cebeci M.Cemal (2014), Doksanüç Yln Ardndan,Hatralarm,Ankara:Kimder Yay
Çaparolu Bülent,(1999),Meclis Hatralar,stanbul:ule Yay
Düzda M.Erturul,(1990),Safahat stanbul :nklap ve Aka Yaynevi
Düzda M.Erturul,(2016),Yakn Tarihin çinden, stanbul :Gonca Yaynevi
Efe Ahmet,(2013), Bir Müftünün Hatralar, Ankara: Boaziçi Yaynlar
Ekinci Necdet, (1997),Çok Partili Hay. Geçite D Etkenler, stanbul:T.D. Yay.
Ergin Ali akir, (2016),Bir eyh Bir ehzâde, stanbul: Seçil Ofset
Gololu Mahmut, (1972), Devrimler ve Tepkileri,Ankara:Banur Matb
Gololu Mahmut, (1974), Tek Partili Cumhuriyet, Ankara:Kalite Matb.
Kabakl Ahmet,(1989),Temellerin Durumas, stanbul: Türk Edebiyat Vakf Yay
Karaçam smail, (2009),Hatralar, stanbul:Çamlca Yaynevi
Karaku Emin, (1977), te Ankara,stanbul:Hürriyet Yay
Karpat Kemal, (2007), Osmanldan Günümüze Elitler ve Din, stanbul: Tima Yay
Karpat Kemal, (2008),Da Delen Irmak, stanbul: mge Kitabevi
Krknc Mehmet, (2004), Hayatm ve Hatralarm, stanbul: Zafer Yaynlar
Kökçe Halime,(2017), Star, 25.02.2017
Msrolu Kadir,(1995), Geçmi Günü Elerken, stanbul:Sebil Yay
Ouz Orhan, (2004), Cumhuriyete Yat Bir Hayat, stanbul: Doan Kita
Our Yldray,(2017) karar.com,11.11.2017
Özdemir Hikmet, (1995),Türkiye Cumhuriyeti,stanbul: z Yay
Serdengeçti O. Yüksel, (2000),Mabetsiz ehir,stanbul:T.E.V. Yay
Toker Metin,(1970),Tek Partiden Çok Partiye,stanbul:Milliyet Yay.
Yeni Akit (2012),27.4.2012
Zentürk Ardan, (2009), Star, 8.10.2009
Yazar: Hüseyin Yaðmur |
19-05-21 |
||
| E mail: yenisoz.com.tr | Tweet | ||
 |
 |
||
