Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : TÂRÝH / TÂRÝHÝN ARA SOKAKLARI | Okunma Says: 571 |
Musul’un tapusunun elimizden resmen çknn 99. yldönümündeyiz. 5 Haziran yas günü ilan edilmeli.
O Musul ki hem Türkler ve Kürtlerin ortak topra ve Anadolu beerî corafyasnn tabii bir uzantsyd, hem de altndan petrol fkryordu (imdi buna doalgaz da dahil oldu).
Bilelim ki Cumhuriyet döneminde toprak kaybettik ve o vatan topra bizde olsayd 99 yldr petrolomüzün bete birini iç piyasaya satyor, kalann da ihraç ediyor olurduk.
Çorak bir araziden deil, günde 4 milyon varil petrol çkarlan bir ‘toprak’tan bahsediyoruz ey milletim.
Peki Musul elimizden nasl çkt?
Özetleyelim:
Lozan antlamas âkid taraflarca onaylanmasn müteakiben 9 ay içinde ngiltere ile Türkiye kendi aralarnda anlaamazlarsa Milletler Cemiyeti’nin hakemliine bavurulacakt. Musul bu artla Lozan paketinden çkarld. (Bu arada MC’nin hakemlik yetkisi yoktu. ngilizlerin bir baka oyununa gelmitik.)
Musul dosyas Mays-Haziran 1924’te Haliç Konferansna getirildi. Burada anlamaya varlamaynca Milletler Cemiyeti’nin hakemliinde Musul için anket ve raporlar yazld. eyh Said vakas tam bu srada patlak verdi.
Sonuçta 5 Haziran 1926’da Ankara’da imzalanan antlamayla Musul ngiltere mandas altndaki Irak’a verildi.
Türkiye bu yenilgiyi örtmek için ngilizlerin desteiyle çkan eyh Said isyan yüzünden Musul’u kaybettiimiz propagandasna giriti. Lakin ngiltere bu satamaya sert çkt. Büyükelçi Sir Ronald Lindsay, Babakan nönü’ye “syan desteklediimize dair deliliniz varsa gösterin, yoksa susun. Aksi halde ilikilerimiz bozulur” dedi. Bunun ne anlama geldiini bilen nönü geri adm atacakt.
Nitekim resmi çevreler eyh Said isyann ngilizlerin destekledii iddiasndan çark etti. Bir daha azlarna almadlar. Bunun üzerine ‘irtica’ söylemine dönüldü ve zmir suikast operasyonu tam da Musul’un kayb üzerine infial gösterecek muhalefetin sindirilmesi için bulunmaz bir frsat oldu. Terakkiperver Frka adl muhalefet partisini büyük gazetelerle beraber kapattran Takrir-i Sükûn Kanunu yüzünden Musul’un kayb konuulamad.
imdi size smet Paa’nn Lozan’da iki ay içerisinde Musul davasndan nasl döndüünü resmi yazmalar nda sunacam. Buyurun:
27 Kasm 1922: “Türkiye fakir bir ülke; Musul petrollerinden pay istiyoruz.” smet
3 Ocak 1923: smet Paa hazretlerine: Fevzi (Çakmak) Paa Musul’un hangi artla olursa olsun idaremiz altna geçmesi lazm geldii düüncesindedir. Babakan Rauf (Orbay)
11 Ocak 1923: Rauf kardeim,iler birçok noktalarda dolat, durdu. Ukde noktas, Musul’dur. Musul’u ngilizlerin ne olursa olsun bize vermesi lazmdr. urada burada blöf, gösteri para etmez.Dünyann kuvvetini bir araya getirseler Türkiye murahhaslar gözlerini dikerek Musul’u talep edeceklerdir. (…) Gerçekten de dünyann en hakls ve bu bak açsndan en kuvvetlisiyiz.smet
19 Ocak 1923: Babakanla: Müttefikler bize evet yahut hayr dedirtecek bir proje hazrlyorlar. Bu Pazartesi verecekler. smet
23 Ocak 1923: Mustafa Kemal Paa hazretlerine: Bugün büyük bir sava (mücadele) oldu. Curzon elindeki bütün imkânlar kulland. (…) Musul’u talep ettim. (…) ngilizi Musul yüzünden bar tehdit eder gösterdik. Dehetli propaganda ve mücadele [yapld].smet
30 Ocak 1923: imdi hallolunacak udur: Ara vererek Ankara’ya gelmek, durumu bir müddet askda brakmak yahut Musul’dan feragatle balayarak yeni bir bar imkân aramaktr.Ben Musul’dan feragat ederek bar imkân aramak fikrindeyim.smet
1922’de ‘Musul Türktür’ noktasndan 1926’da petrolden 500 bin sterline tav olma mevkiine gelinmitir ve smet Paa’nn Lozan telgraflarndan bu çark etme süreci net olarak anlalmaktadr.
hsan erif Kaymaz’n isabetle belirttii gibi, Musul meselesinde her eyi kazanmamza elbette imkân yoktu ama her eyi de kaybetmemiz gerekmiyordu. Maalesef kaybettik.
Dou Perinçek’in kurduu Kaynak Yaynlarndan çkan Musul Sorunu adl kitabnda Prof. Kaymaz’n u tezi Kemalist paradigmann örtbas etme çabasn çökertecek yetkinliktedir:
“Musul süreci yaklak 8 yl süren bir savamn sonunda Türkiye açsndan tam bir yenilgiyle sonuçland. (…) Antlama öylesine alelacele imzalanmtr ki, Türk taraf hiçbir konuda pazarlk yapmam, neredeyse ngilizlerin dikte ettii koullar aynen kabul etmitir.” (2014, s. 554)
99 yl önce alelacele kapattrlan “Musul dosyas” bir gün mutlaka yeniden açlacaktr.
Yazar: Mustafa Armaðan |
05-06-25 |
||
| E mail: yeniakit.com | Tweet | ||
 |
 |
||
