Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / DÜNYADA NELER OLUYOR | Okunma Says: 350 |
Uluslararas ilikilerde sarf edilen baz ifadeler vardr; basit bir dil sürçmesinden ziyade, yüzyllardr saklanan genetik kodlarn ve uuraltnn da vurumudur.
Avrupa Komisyonu Bakan Ursula von der Leyen’in, Avrupa’y "Rus, Türk veya Çin etkisine" kar koruma çars yapmas tam olarak böyle bir and. Komisyon Basözcüsü Paula Pinho’nun ertesi gün konjonktürün ve reel politiin mecburiyetine snarak "Türkiye vazgeçilmez bir ortaktr" minvalinde vaziyeti toparlamaya çalmas, mzran çuvala smad gerçeini deitirmiyor.
Bu ifay doru okumak için, Türkiye'nin Avrupa ile olan o sancl geçmiine, adeta tek tarafl bir 'platonik ak' hikâyesine bakmak gerekir. Türkiye, yarm asr aan Avrupa Birlii serüveninde masada kalmak için elinden gelen her eyi yapt. Özellikle içimizdeki Batllama sevdals muhitler, bu entegrasyonu hastalkl bir aidiyet çabasyla, adeta bir varolu gayesi olarak kodladlar. 'Her türlü bedeli ödeme' pahasna, Avrupa'nn her art bir dogma gibi kabul edildi. Lakin kar tarafn ikiyüzlülüü, bu entegrasyon gayretini türlü bahanelerle karlksz brakt; atlan her adm Brüksel’in souk duvarlarnda yanksz eriyip gitti.
Çünkü Avrupa, kanaatlerini kolay deitiren bir kta deildir. Pragmatisttir, çifte standartldr, kibirlidir ve en önemlisi; hep dönütürmek, kendi kalbna sokmak, kültürel aidiyetinizi deitirmek ister. Her eye ramen tam bir itaat arz etseniz dahi size asla tam anlamyla güvenmez. Haçl Seferleri'nden Viyana kaplarna kadar uzanan o derin tarihsel tortu; skandinavya'dan Almanya ve Fransa'ya kadar Avrupa'nn genetik kodlarnda Türkiye'yi her zaman mutlak bir 'öteki' olarak konumlandrmtr. Esasen Rusya da bu ktann zihninde hep bir 'öteki' olmutur. Hatta bugün AB içinde yer alan Dou Avrupa ülkeleri bile 'Avrupall' temsil etmedikleri düünülmesine ramen entegrasyona dâhil edilmilerdir; zira onlar Avrupa'nn zihinsel hiyerarisinde kategorik olarak alt srada yer alan ve mecburen katlanlan zaruri bir 'tampon bölge'den ibarettir.
Muhafazakâr siyasi akln meseleye yaklam tam da bu noktada Bat hayranlndan ayrr. Muhafazakâr siyaset, AB’nin bu genetik kodlar sebebiyle Türkiye’yi mücbir bir jeopolitik zorunluluk olmadkça hiçbir zaman tam ve eit bir üye olarak kabul etmeyeceini en bandan beri biliyordu. Ancak bu ilikiyi, Türkiye’nin çkarlar için sürdürülmesi gereken stratejik bir gereklilik olarak deerlendirdi. Bat’y ana mihver ve tek eksen olarak görenlerin aksine, sadece bu kapda zaman kaybetmek yerine çok kutuplu, esnek ve bamsz bir d politika vizyonu gelitirdi. Bugün gelinen noktada; ne tam üye yaplan ne de kopulabilen o gri bölge, muhafazakâr siyasetin 'stratejik realizminin' ne kadar hakl olduunu ve zamann bu sarslmaz öngörüyü nasl tescillediini açkça göstermitir.
Fakat bugün tarih, o kibirli Avrupa'y kendi gururu içinde boulmakla yüz yüze brakyor.
Kuzeyde Ukrayna-Rusya savann oluturduu ykm, güneyde ve douda ise ran ile ABD/srail ekseni arasnda patlak veren sava, dünyann jeopolitik faylarn yerinden oynatt. Souk Sava'n ardndan ABD'nin güvenlik emsiyesi ve Rusya'nn ucuz enerjisiyle konforlu bir "refah imparatorluu" kuran Avrupa, imdi o illüzyonun çöküünü titreyerek izliyor. Özellikle ABD siyasetindeki radikal deiimler ve NATO’nun geleceine dair belirsizlikler, ktay kendi güvenliini salama konusunda derin bir panie sürüklemi durumda.
Avrupa, on yllardr "demokrasi ve insan haklar" ambalajyla pazarlad o normatif üstünlüünün, sahada patlayan bombalar ve deien snrlar karsnda hiçbir ie yaramadn ac bir ekilde tecrübe ediyor. Kendi snrlarn korumaktan aciz, savunma sanayisi hantal ve vizyonu felç olmu bir yapnn; bugün yerli savunma konsepti, HA'lar, SHA'lar ve muazzam operasyonel aklyla sahada denklem deitiren bir Türkiye'ye burun kvrmas ancak köhne bir oryantalizmin eseri olabilir.
Mesele sadece askeri güvenlik de deil. Çin ile sertleen rekabet, Hürmüz ve Kzldeniz'de tkanan lojistik damarlar, Avrupa'y ekonomik bir nefes darlna itiyor. Bugün Avrupa’nn sanayi çarklarn maliyet avantajyla döndürebilmesi için Asya’y Avrupa’ya balayan güvenli ticaret yollarna ihtiyac var. Zengezur’dan Kalknma Yolu’na, Orta Koridor'dan Hazar havzasna kadar uzanan ve Türkiye’nin "merkez ülke" vizyonuyla ekillenen bu yeni ah damarlar olmadan Avrupa'nn ayakta kalmas neredeyse imkânszdr. Brüksel bürokrasisi, jeopolitik miyopluu içinde aslnda kendi ah damarn kestiinin farknda deil. Çünkü yeni dünyada Türkiye'nin Avrupa pazarna duyduu ihtiyaçtan çok daha fazlas, Avrupa'nn Türkiye'nin lojistik, enerji ve güvenlik emsiyesine duyduu mecburiyettir.
Von der Leyen’in Türkiye’yi Rusya ve Çin ile ayn 'tehdit' parantezine alarak ülkemizi küresel oyun kurucularla bir tutmas; kapda bekleyen uysal bir adayn, artk bamsz bir güç merkezine dönütüünün bizzat Avrupa tarafndan tescil edilmesidir.
Avrupa, bir zamanlar platonik bir akla kendisine balanan bu ülkenin, bugün onsuz alamayacak bir kudrete ulamasn kabullenemiyor. Sözcülerin diplomatik 'vazgeçilmez ortak' manevralar ile o kaba dlama refleksi, aslnda ayn stratejik çaresizliin iki farkl yüzüdür.
Yazar: Refik Tuzcuoðlu |
28-04-26 |
||
| E mail: yeniakit.com | Tweet | ||
 |
 |
||
