Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / DÝL KALESÝ | Okunma Says: 783 |
Öyle sanyorum ki Türkçe, bütün zamanlarn en hrpalanm dilidir. Uzun tarihi boyunca ehliyetsiz ellerin çekitirip durduu fakat bir türlü istenilen kvama ulaamam bir hamur gibidir. O hamurdan yaplm lezzetlerimiz her devirde vard elbette. Zaten onlarn mukavemeti sayesinde bugün hâlâ büyük dünya dillerinden biri olarak yayor.
Lisan sonraki nesillere edebiyat eserleri tar. Ne ders kitaplar, ne gramer kitaplar, ne de akademik makaleler/tezler edebî eserin gücüyle boy ölçüebilir. Hâl böyleyken çok defa dil meselelerinde en son baklann edebî eser olmas tam bir garabettir. Yazar, airi hayattayken kymeti bilinmeyen nice aheserimiz var. Biz farknda olmasak da Türkçenin tarihi süreklilii bu eserlerin sayfalar arasnda sakl. “Devam” fikri milletin tarihi gibi edebiyatnda da belki en mühim amildir. Bu sonradan hatrlay yüzünden gözümüzün önündekileri göremiyor, tekliflerine bigâne kalyoruz.
Ne vakit dille alakal bir konu gündeme gelse ilk akla gelen Türk Dil Kurumu oluyor. Bunda bir beis yok, çünkü kurulduu tarihten (1932) bugüne kurumun esasl vazifesi Türkçenin hayatiyetini korumaktr. (Kurumun bu hususta üzerine ald vazifeyi hakkyla yerine getirip getirmedii netameli bir konudur ve bu yaznn snrlarn aar. Merakls smail Habib Sevük, Peyami Safa, Necmettin Haceminolu, D. Mehmet Doan gibi ömrünü bu ie adam isimlere müracaat edebilir. ) Beis; kurumun, Türkçenin bütün meselelerinin yegâne çözüm kayna olarak görülmesindedir. Türkçe konuan, düünen ilim ve fikir adamlarnn bu kolayclktan vazgeçmesi ve tan altna ellerini koymalar gerekmektedir. Tabii, dil bilimi kaidelerine ve dilin estetiine uymak artyla. Geçtiimiz günlerde bir “deprem profesörü”, tsunami yerine süpürtü; fay yerine krk kelimelerinin kullanlmas gerektiinden bahsetti. Üstelik bunlar Atatürk’ün miras olarak göstermeye çalp uydurukçuluuna bir de klf eklemeye kalkt. Atatürk’ün emridir diyerek kelime uydurma hastal belli zamanlarda nüksediyor. Hâlbuki Atatürk, kendi balatt dil devriminin Türkçeye fayda getirmediini – kendi ifadesiyle dilin çkmaza girdiini – bir süre sonra fark etmi ve dil hususundaki iyi niyetinin nianesi olarak “uydurulmu Türkçe” den “tabiî Türkçe” ye kesin olarak döndüünü ispat eden metinler brakmtr. D. Mehmet Doan’n geçtiimiz ay yaynlanan Türkçenin Cenaze Töreni 1. Türk Dil Kurultay isimli kitabndan aldm aadaki kutlama mesajlar tek bana bu konudaki görüünü ifadeye yeter:
“Dil bayramndan ötürü, Türk Dili Aratrma Kurumu genel özeinden, ulusal kurumlarndan birçok kutun bitikler aldm, gösterilen güzel duygulardan kvanç duydum. Ben de kamuyu kutlarm” (26 Eylül 1934)
“Dil bayram münasebetiyle Türk Dil Kurumu’nun hakkmdaki duygularn bildiren telgraflarndan çok mütehassis oldum. Teekkür eder, deerli çalmalarnzda muvaffakiyetlerinizin temadisini dilerim”(27 Eylül 1937)
Atatürk’ün izinden gidilmedii açk.
Bütün büyük diller lazm olduunda yeni kelimeler türetir. Bunu kendi söz varlndan yapabilecei gibi bazen de milletleraras ortak kullanm olan kelimeleri aynen alr. Özellikle terim/stlah konusunda bu yola bavurulur. Türkçe bilim, sanat, felsefe terimleri uzun müddet Arapçadan -ya dorudan ya da Arapça köke Türkçe ekler getirilerek- alnd. Medeniyet dairemizin deimesiyle beraber Arapça terimlerin yerlerini Latinceleri ald. çtimaiyyat, sosyoloji; ruhiyyat, psikoloji oldu. lk ve en cezri deiim tp terimlerinde meydana geldi. Günümüzde yalnzca fen bilimlerinde deil, sosyal bilimlerde hatta ilahiyatta dahi hatr saylr miktarda Latince terim kullanmaktayz. Türkçenin terim meselesi bir asr geçen zamandr kemeke içindedir. Balangçta terimlerin Türkçeletirilmesi istenmi, bunda baarl olunamaynca geriye de dönülmemi ve Greko-Latin esasl terim sistemi yerlemitir.
Bata da ifade ettiim gibi dildeki deimeler vuku bulurken edebiyatçlar nedense hep geride durmulardr. En azndan akademisyenlerin gerisinde… Kelimeler hikâyede, romanda, iirde hayat bulur. Doal ortamndan koparlan bir kelebek misali kendi balarna kaldklarnda adeta canszlarlar. Dilde hangi kelimenin kullanlacana birileri karar veredursun, o kelimelerin ömrü yazld edebi eserin ömrüyle mukayyettir. Yani airin/yazarn dile katks derinden derine iler. Belki de bunun farknda olduklar için uzakta durmular, olan biteni izlemekle yetinmilerdir. Son sözü söyleyenin kendileri olacan bilmenin özgüveni de denilebilir. Nihad Sâmi Banarl Türkçenin Srlar’nda, Atatürk’ün dil inklâbna destek vermesi için Yahya Kemal’i davet ettiinden bahsediyor. Büyük air bunun üzerine “Benim dilde ilmim yok, yalnzca vehmim vardr” diyerek nazikçe daveti reddettiini bildirmi. lerleyen yllarda bu sefer Yahya Kemal’in de bulunduu bir toplantda Atatürk önce airden birkaç iirini okumasn istemi, iirleri zevkle dinleyen Atatürk yanndakilere :“Beyler! te hakîkî ve güzel Türkçe budur!” diyerek öyle devam etmi:
“Yahya Kemal Bey!... Hatrlyor musunuz? Sizi dil çalmalarna davet ettiim zaman, bana: “Benim dilde ilmim deil, sadece vehmim vardr, müsaade edin, ben bu vehimle ba baa kalaym, demitiniz. imdi hep birlikte anlyoruz ki dil davasnda siz hakl çktnz.”
Hakikat budur ki iirleriyle yirminci asra damgasn vurmu Yahya Kemal’le birlikte Türkçenin zarafetini yaatmay bilmi bir avuç edibin eserleri sayesinde tabii yolda ilerlemeye devam ediyoruz.
Yazar: Mustafa Atikebaþ |
09-11-20 |
||
| E mail: tyb.org.tr | Tweet | ||
 |
 |
||
