Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / DÝL KALESÝ | Okunma Says: 761 |
Diline sahip çkmak
Edebiyatç, air ve gazeteci Attilâ lhan’a göre, dil devriminin Osmanlcayla ilikiyi “bçak gibi” kesmesi sonucunda Türkiye’de, kendi kültüründen uzak, Bat hayran, “devirme” ve “komprador” aydnlarn önü açlmt. Arap-Fars-Bizans taban üzerinde yükselen Osmanl kültür bileimi ve yaama biçimi ile Grek-Latin taban üzerinde yükselen Bat kültür bileimi ve yaama biçimi arasnda “benzemezlik” vard; biz yanl yolu tutmutuk...
Attilâ lhan Paris’te Türkolog Prof. Carlier’i ziyaretindeki bir hatrasn öyle dile getiriyor:
Üniversite örencisi Franszlarla "taktk". Kral 1. François’nn, urad Cermen yenilgisinden sonra, Kanûni Sultan Süleyman’dan yardm istediine inanmyorlar. Marsilya’ya iki kalyon gönderdiine filan! Hele Padiahn, krala yazd mektubu, aklmda kald kadaryla, nakledince, küplere bindiler o zaman. "Bir Türkolog bulun da, yüzleelim!" dedim.
te Prof. Carlier, bulduklar Türkolog... Sâkin, kendi hâlinde bir zat! Beni kibarca karlad, düzgün Türkçesiyle “safa geldiniz” dedi. Olay, Türkçe olarak benden dinledi, gülümsedi. Örencilere dönüp: “Demek inanmyorsunuz? Bu, tarihî bir gerçektir” dedi. Hayr inanmyorlard, o kadar ki, adamcaz kütüphaneden, ciltli kocaman bir kitap çkarp göstermek zorunda kald.
Ben tam çkacam, kolumdan tutuyor. Eilip, sr söyler gibi, alçak bir sesle; “Delikanl, Türkçeye ne yaptnz?” diye soruyor. Dilimin döndüünce ona, "Dil Devrimi’ni izâha çalyorum, Türkçenin Arapça ve Acemce’nin istilâsna uradn, vs. vs…”
Beni mütebessim dinlemiti. Susunca, ayn fsltya yakn sesle, söze balad. Bilmediim, o zamana kadar iitmediim eyler söylüyor:
“Ümmet toplumlarnda dil -dolaysyla kültür- dine göre deiirmi. Onca böyle büyük üç adet ümmet toplumu ve sentezi var; birisi, Bat/Hristiyan toplumu, ikincisi Dou/Müslüman toplumu; üçüncüsü, daha doudaki, semavi olmayan dinler topluluu! Ümmet toplumunda, baat dil, dinin kendini ifâde ettii dil: Bat’da bu, Yunanca/Latince olarak görünüyor; Osmanl’da, Arapça/Farsça olmas, son derece normal; zira Müslümanln ümmet dili, bu iki dil…”
“Bat ülkeleri, Fransa, talya ve spanya, nasl millet diline geçerken, Yunanca/Latince kökenli birçok kelime, hatta kural aldlar kullandlarsa; Türkler de, Selçuklu/Osmanl ümmet sentezinden, millet sentezine geçerken, dillerinde elbette Farsça/Arapça kelimeler bulunacaktr; ve bunda yadrganacak ey yok; ya da asl yadrganmas gereken, "özletirme" ad altnda dilin budanp kua çevrilmesi: Zira böyle yetitirilen genç kuaklarn, ecdadn dilini anlamas imkânszdr. Bu da, kendi kurduklar (Selçuklu/Osmanl) medeniyet sentezinden kopmalarna, bolukta kalmalarna yol açar!..”
Hayret -biraz da dehetle- dinliyordum; elimde olmakszn, belki de onu "madara etmek" maksadyla, sözünü keserek sordum:
”Peki, imdi siz Franszcadaki Yunan/Latin kökenli kelimeleri atsanz, ne olur?” Cevab unutulur gibi deildi; “Atamayz, çünkü geriye kalsa kalsa, yüz, bilemedin iki yüz kelime kalr. O da konumaya yetmez…”
Dönem, Cumhurbakanl sanat danman Nurullah Bey’in (Ataç) ‘alenen ve resmen’ "Yunanca ve Latinceye geçmeliyiz, onlar gibi olmalyz, onlara benzemeliyiz!" dedii dönem. Bunu söylediim zaman, Prof. Carlier'den aldm cevab, tahmin edebilirsiniz:
“Biz bunu sömürgelerde uyguladk. Kimliklerini, kiiliklerini yitirdiler!”
Yazar: Halime Gürbüz |
15-12-20 |
||
| E mail: turkiyegazetesi.com.tr | Tweet | ||
 |
 |
||
