Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : ÝKTÝBAS / Muhtelif Mevzûlar, Yazarlar, Yazýlar | Okunma Says: 686 |
Soru sormayan zihin, hakikatin peinde olamaz. Bu günlerde u soruyu sormalyz: Yln ilk günü mukaddes (kutsal) bir gün müdür?
Sâlim kafayla verilecek cevap: Hayr, günlerden bir gündür!
Ne lahî kitapta, ne de Peygamber sözlerinde böyle bir kudsiyettin bahsi geçmemektedir.
Öyleyse yl ban neden “kut”luyoruz?
Bayram, kültürümüzde dinî anlam ile yerlemi, 1908’den sonra, ttihatçlar kelimeyi dinî anlamnn dnda kullanmaya balamlar, bu Cumhuriyet’ten sonra da pekitirilerek devam ettirilmitir. Böylece dinî bayramlar yannda “millî” bayramlardan da söz edilir olmutur. Hatta TDK sözlüünün ilk basksnda (1945), bayram sadece “milli”ye hasredilmi ve “ulusça kutlu saylan gün veya günler” olarak tarif edilmitir. (“Ulusça kutlu saylan günler”i kimin tayin ettii de malûmdur!)
Türkiye’de laik zihin dinî arkaplan olan kelimelerden iddetle kaçnrken, bayram kelimesinde bunu yapacak gücü kendinde bulamamtr. Dorusu, imdi “bayram” denilen dinî bayramlar dndaki gün veya günlerin “millî gün” olarak tesmiyesidir. Bütün dünyada yaplan da budur. Millî günlere siyasî otorite karar verir. Koyar veya kaldrr. Bir zamanlar 27 Mays darbesinin yldönümleri bayram olarak kutlanrd!
Kut, kudsiyet, mukaddeslik, mübareklik… dinlere mahsus kavramlardr. Dinlerin bayramlar var, mukaddes günleri, kutlu günleri, geceleri var. Bu bayramlar kutlanr; bu günler, geceler tebrik edilir. Çünkü bu günlerin gecelerin mübarek olduuna, kudsî olduuna inanlr. Pozitivizmin, laikliin inancn alanna girmesi en bata bu ideolojilerin mantna aykrdr. Kut, kudsiyet, mukaddeslik, mübareklik tamamen dinin alanndadr.
u günlerde en çok kimler “kutlamak” fiilini kullanacak?
Elbette dünyeviler, laikçiler!
“Yeni ylnz kutlarm?”
Sahipleri kutlamyor, biz kutluyoruz!
Bu âdetin kayna bat dünyas, onlar da yeni yl “kut”lamyor, tebrik etmiyor. Onlarn kalb “happy new year.” Yani, mutlu yllar. Bu bir temennidir. Herkes herkese her vesile ile mutluluk dileyebilir. Franszlar “bonne année” der. “yi yllar” demektir. Bu durumda ya “mutlu yllar”, ya da “iyi yllar” demek gerekmez mi? Biz Franszlardan bu kalb almz: yi akamlar, iyi yolculuklar gibi. Hayrl akamlar, hayrl yolculuklar yerine bunlar kullanyoruz. Yolculuumuz iyi geçebilir, fakat hayrl olmayabilir!
Ylba, esasnda Hristiyan takvimi ile ilgili bir gün olduu için Müslümanlarn ilgi sahasnda deildir. Fakat laikçi kafa, dünyevî zihin “efendim onun Hristiyanlkla alâkas yok, yeni bir yl balyor, kutlamak gerekir”, der. Bir de “Christmas” olduunu, Hz. sa’nn doumunun ylbandan günlerce önce kutlandn söylerler. Bu takvim kaymas ile ilgili bir durumdur. Esasen, hz. sa’nn doumunu “milat” olarak kabul eden bir takvimdir onlarnki. Biz 20. Yüzyla kadar miladî takvimi kullanmazdk. Miladî takvime geçi dahi bize “devrim” olarak yutturulmutur.
Laik günlere kudsiyet vermek!
Bizim için kutlu günler, mukaddes günler bayramlardan ve sonradan kandil denilen gecelerden ibarettir. Tabiî 10 muharrem da hatrlanan günlerdendir. Dinî günlerin kudsiyetini laik günlere tamak, dünyeviletirmek yeni bir haldir ve tam mânasyla zihin karkldr.
Ylba kutlamas tek bana deildir. Peki, hangi günler kutlanyor? “Deliye her gün bayram” sözü günümüzde âdeta ete kemie bürünmütür. Hatta her güne birkaç bayram dütüü bile olmaktadr!
Hepsinin adna “bayram” denilmiyor belki, fakat bayram gibi “kut”lanyorlar!
Önümüzdeki üç aydan baz günler: Gazeteciler günü, ziraat mühendisleri günü, dünya hijyen günü, dünya sarlma günü, dünya cüzzam günü, dünya gümrük günü, dünya kanser günü, dünya radyo günü, dünya hikâye günü, sevgililer günü, sivil savunma günü, kadn günü, tüketiciler günü, uyku günü, su günü, çocuk iiirleri günü vs.vs.
Bu süre içinde iki de “bayram” var: Tp bayram ve Nevruz bayram!
Bütün bu günler geldiinde, kutlama mesajlar yaylyor. Kimse durup düünmüyor: Gazeteciler günü neden kutlu olsun? Hijyen gününün neresi mübarek? Sarlma günü, uyku günü neyin nesi ki biz onu kutluyoruz?
Bu günler içinde Hristiyan dünyasna ait bir gün var: Sevgililer günü! O da kutlanyor, tebrik ediliyor. Bu günün asl ne? “Saint Valentine's Day!” Yani “Aziz Valentin günü”. “Kökeni, Roma Katolik Kilisesi'nin inanna dayanan bu gün, Valentine ismindeki bir din adamnn adna ilan edilen bir bayram günü olarak ortaya çkmtr.” Yaygn elektronik ansiklopedide böyle deniliyor.
Hep söylüyoruz: Gittikçe derinleen kültür meselelerinin arkaplannda dil meselesi var.
Kuds ile kut
Kuds arapça, kut türkçe. ki kelime arasnda ses benzerlii var. Bu benzerlik 1930’lardan sonra dil devrimcilerinin iine yarayacaktr. lk yazya geçirilmi türkçe metinler olarak kabul edilen Orhun Kitabelerinde bu kelime geçer “Tanr yarlkadukn içün özüm kutum bar içün kaan olurtum.” Tanr buyurduu için, özümün kutu olduu için kaan olarak oturdum.
Burada “Kaanlk” için Tanr’nn buyruu ve yine onun verdii “kut”a sahip olmak gerekli görülüyor. Kut, “talih, baht ve ilahî lütuf”dur. slâmi Türk edebiyatnn ilk büyük eseri olan Kutadgubilig’deki “kut” da budur. Devlet, töre, kut, akl ve kanaat üzerine kurulursa insanlar mutlu olur.
Anadolu’ya “kut” kelimesini tamadmz anlalyor. Yûnus Emre’de “kut” yok “kuds” vardr.
Kutlu, kutlu demek. Kutlu bolmak, kutlu olmak. Sondaki “” düüyor, kutlu oluyor. Kutlamak “kutlulamak” ksaltlarak yaplan yeni bir fiil. Hzla kudsiyetin, mukaddesin, mübarekliin alanna yerlemi. Böylece son yllarn anlam alan belirsiz kelimelerinden biri haline gelmitir.
Kutlamak, tebrik etmek rastgele kullanlacak kelimeler deildir. Kelimelerin hakkn vermek, yerli yerine kullanmak zorundayz.
Gerçek Hayat
Yazar: D. Mehmet Doðan |
01-01-21 |
||
| E mail: tyb.org.tr | Tweet | ||
 |
 |
||
