Halep, 12 Aralık 2016'da Rus ve Ä°ran destekli Esed ordusu tarafından düÅŸürülmüÅŸtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasım 2024'te geri alındı.
| Kategori : İKTİBAS / Muhtelif Mevzûlar, Yazarlar, Yazılar | Okunma Sayısı: 592 |
2021 yılı, Ä°stiklâl Marşı’nın yazılışının 100. yılı. Tam bir asırdır bu milletin ruh kökünü temsil eden bu marşı, gönlünden kalemine kan çekerek yazan Mehmet Âkif’e çok ÅŸey borçluyuz; çünkü Âkif millettir, millet Âkif’tir.
Osmanlı’nın, Ä°ttihat Terakki zihniyetine kurban gitmesinden sonra, yeni bir oluÅŸum gündeme gelmiÅŸti. Bunun için de Ankara merkez olarak alındı. Ä°lk zamanlar herkeste bir tereddüt oluÅŸmasına raÄŸmen, Âkif bu tereddüdü yenerek ve bizzat Ankara’dan davet alarak, Ankara’ya hareket eder. Âkif’in önemli bir kanaat önderi olarak Ankara’ya gelmesi, milletin baÄŸrında çok büyük bir heyecan yaratır; çünkü Âkif, halkın içinde uzanıp gelen tarihi bir gelenektir.
1908’de Ä°kinci Abdülhamid tahttan indirilerek, Ä°ttihat Terakki’nin 1908-1918 yılları arasındaki iktidar döneminde Osmanlı tasfiye edilir. Balkan Harbi, Çanakkale Savaşı, Sarıkamış, Birinci Dünya Savaşı… 4 milyon km. kare topraktan, ÅŸimdi elimizde bulunan 780 bin km. kareye zor ulaşılır. Aynı dönemde bir dolar da seksen kuruÅŸtur.
Olan oldu, Ankara’da TBMM kuruldu ve daha savaÅŸlar devam ederken, bağımsızlık adına bir marÅŸ yazma iÅŸi gündeme gelir. Bu iÅŸi yapacak olan en önemli ÅŸair ve aynı zamanda düÅŸünür Mehmet Âkif’tir. Ne var ki, marÅŸ için 500 lira ödül konması, Âkif’i bundan uzaklaÅŸtırır. Milli Hükümet’in ikinci Maarif Vekili Hamdullah Suphi (Tanrıöver)’in deyimiyle “ Ä°stiklal Savaşı’nda duyulan heyecanı bir sanatkârın kelimeler haline sokması, yalnız sonraki nesiller için deÄŸil, Ä°stiklâl Savaşı devresinde yaÅŸayanlar için de kuvvet kaynağı olacaktı.” (1)
Bir köÅŸe yazısında konunun detaylarına giremeyecek olduÄŸumuz için kısa kısa MarÅŸ’ın yazılışına deÄŸinmek istiyorum:
MarÅŸ için 724 ÅŸiir katılır. Bunların içerisinden altı tanesi seçilir ama pek beÄŸenilmez. (Bu altı ÅŸiir, o dönem Meclis kâtipliÄŸi yapan ve durumu çok yakından izleyen Mahir Ä°z’in “ Yılların Ä°zi” adlı kitabında mevcuttur.) Bu iÅŸi Âkif’ten baÅŸka yapacak kiÅŸi de yoktur; kanaat bu yöndedir.
Ä°lk elemeye giren bu altı ÅŸiirden birisinin bir dörtlüÄŸü ÅŸöyledir:
“Yeter ey Kâbe’mizi / Elimizden alanlar,
Döndüremez bizi yolumuzdan yalanlar.” (Kemalettin Kamu)
Aynı ÅŸair daha sonra atanmış Rize milletvekilidir ve Rize’yi hiç görmemiÅŸtir. Birkaç yıl sonra aynı ÅŸair ÅŸöyle diyecektir:
“Ne örümcek, ne yosun / Ne mucize, ne füsun (büyü)
Kâbe Arap’ın olsun / Çankaya bize yeter.”
Ä°nsanın aklına gelmiyor deÄŸil, memlekette birçok ÅŸair vardır ve fakat bu ÅŸairlerin hiçbiri marÅŸ için ÅŸiir yazmamışlardır. 724 ÅŸiirin ÅŸairinin(birkaçı hariç) hiçbirini tanımıyoruz; çünkü bunlar Anadolu’nun bilinmeyen çocuklarıdır. “Abdülhak Hamid, Yahya kemal, Faruk Nafiz, Süleyman Nazif, Cenap Åžahabettin, Yusuf Ziya, Orhan Seyfi, Enis Behiç, Behçet Kemal ÇaÄŸlar… hepsi hepsi, Ankara’dan ve Anadolu’dan uzakta, Ä°stanbul’da bulunuyorlardı. (2) Sonra ne oldu? SavaÅŸ kazanılır kazanılmaz, Mehmet Âkif sürgüne gitti, bu efendiler gelip koltuÄŸa oturdular! Kanlarıyla, canlarıyla Ä°stiklal mücadelesi verenler “hain” oldu, mirasyediler “kahraman” olarak arz-ı endam ettiler. Ve arkasından “Onuncu Yıl Marşı”nı yazdılar, Faruk Nafiz ile Behçet Kemal.
Âkif, çok yakın arkadaşı Hasan Basri (Çantay) tarafından, Ä°stiklâl Marşı’nı yazmaya ikna edilir. O da Taceddin Dergâhı’na kapanarak ÅŸiirini yazmaya koyulur. Çantay’ın hatıralarında, “Aradan iki gün geçti, sabahleyin erken Üstad bizim evde, marşı yazmış, bitirmiÅŸ."(3) demesi, marşın iki günde yazıldığı sonucuna ulaşılır. MarÅŸ’ı ilk olarak 17 Åžubat’ta SebilürreÅŸad dergisinde yayımlar ve orduya ithaf eder.
Mehmet Âkif, ÅŸiirini bitirince Meclis’e imzasız olarak göndermiÅŸtir. “Âkif’in jüriye verilen manzumesi imzasızdı; ama bütün âza, seçtiÄŸimiz eser onundur, diyorlardı. Bu manzumenin vezninden, kafiyelerinden tutun, mısralara yerleÅŸtirdiÄŸi kelimelerin mânası, sesi, kısacası her ÅŸeyi “beni Âkif yazdı” der gibiydi. DoÄŸrusu da aynı eda ile aynı mânâ ile istiklâl Marşı’nı kim yazabilirdi?”(4-)
MarÅŸla ilgili Meclis’te üç oturum yapılır. Sonunda 12 Mart 1337/1921’deki son oturumda meclise sunulan altı takrir arasında “Kastamonu Mebusu Doktor Suad, Ankara Mebusu Åžemseddin, Bitlis mebusu Yusuf Ziya, Isparta Mebusu Ä°brahim, KırÅŸehir Mebusu Yahya Galip ve Hasan Basri’nin “Mehmet Âkif Bey’in ÅŸiirinin tercihan kabulü” teklifi oylanarak büyük çoÄŸunlukla kabul edilir.(5-)
Meclis’in bu esnadaki coÅŸkusunu EÅŸref Edib ÅŸöyle anlatır: “ Maarif Vekili (Hamdullah Suphi) bu marşı Büyük Millet meclisi kürsüsünden okuduÄŸu zaman mebusların alkışlarından Meclis’in tavanları sarsılıyordu. Ruhları o kadar heyecan kaplamıştı ki bütün Meclis yekpare bir kalp halinde dalgalanıyordu. Üstad ise mahcubiyetinden, başını kollarının arasına sokmuÅŸ, sıranın üstüne yumulmuÅŸtu.”(6-)
MarÅŸ’ın yazıldığı bu günlerde yurt baÅŸtanbaÅŸa düÅŸman istilasına uÄŸramış, bu ölüm ve dirim savaşının en kanlı gününde birçok “büyük zevat(!)” yan gelmiÅŸ pusuda yatarken, Âkif merhum istiklâl Marşı’nı yazarak orduları adeta cephede de coÅŸturmuÅŸtur, çünkü marÅŸ, bazı cephelere götürülerek askerlere de okunmuÅŸtur.
Ödül için Mahir Ä°z ÅŸunları söyler: “ Âkif Bey, parayı alıp Sarıkışla hastanesindeki yaralı gazilere hibe etmiÅŸtir.” (7-)
Milleti, memleketi için varını yoÄŸunu harcayan ve bu millete Ä°stiklal Marşı’nı armaÄŸan eden Âkif, hayatının son 12 yılını Mısır’da sürgünde geçirmiÅŸtir. Gitmeseydi öldürüleceÄŸini biliyordu. Her yerde izlendi, hatta Mısır’da bile. MilletvekilliÄŸi maaşı bile baÄŸlanmadı; Mısır’da adeta fakr u zaruret içinde yaÅŸadı. En acı olanı, TC Ä°ç Ä°ÅŸleri Bakanlığı tarafından, Ä°skenderiye BaÅŸkonsolosluÄŸu’na soruÅŸturma açıldı; Mehmet Âkif’e Türkiye’ye giriÅŸ vizesini kim verdi, diye! 1986 yılına kadar da Âkif resmen anılmadı. Tam elli yıl nisyana terk edildi.
Çocuklarına hâkim olamadı ve en büyük derdi de buydu. Kızının oÄŸlu (yani torunu), Türkiye Komünist partisi genel sekreteri bile oldu. Âkif’in oÄŸlu Emin, BeÅŸiktaÅŸ’taki bir çöp bidonunda ölü olarak bulunmuÅŸtu. Kızı Suat Hanım yaÅŸlılığında, BeyoÄŸlu’nda bir sokaÄŸa terk edildi.
Âkif de 1936’da ölüp Beyazıd Camii’ne getirildiÄŸinde, tahta bir sala konulmuÅŸ ve üzerine bayrak bile sarılmamıştı. Cenazesinde resmi zevattan hiç kimse yoktu Esnaftan Mahir Usta olmasaydı, Ä°stiklal ÅŸairimizin tabutuna bayrak sarılmayacaktı. Cenazesine katılan öÄŸrencilere soruÅŸturma açıldı. Gazeteler, onun ölümünü adeta duyurmadılar.
1925 ve 1937’de iki defa “Ä°stiklal marşı yazma yarışması” açtılar. Nedenleri, Ä°stiklal Marşı’nda “Bu ezanlar ki, ÅŸahadetleri dinin temeli.” mısraı, ezanın 1932’de Arapça aslından okunmasının yasaklanması ve Ä°stiklal Marşı’nda özel isim bulunmaması olduÄŸu söylenir. (1937’deki yarışma Necip Fazıl’a havale edildi. O da sonradan bu marşı “Büyük DoÄŸu Marşı” olarak aldı.) Söylenecek o kadar çok ÅŸey var ki!
Bütün bunlar niçin oldu diye bir soru sorarsak, âcizane kanaatim; Âkif’in zihniyetinden diyebilirim. Ne yazık ki, Âkif’in zihninde tahayyül ettiÄŸi “giden”le, hiç aklına getirmediÄŸi “gelen” arasında müthiÅŸ bir tezat vardı ve hayal kırıklığı yaÅŸayan Âkif olmuÅŸtu! O’na rahmetler sunuyoruz ve “Bu ezanların ÅŸahadetlerinin dinin temeli olduÄŸunu” unutmadığımızı da not ediyoruz.
D. Ali TAÅžÇI (dalitasci@hotmail.com) Twitter:@DAliTasci
1- M. Emin Erişirgil, İslamcı Bir Şairin Romanı, s. 360
2- Kandemir, Ä°stiklal marşı Nasıl yazılmıştı Dünden Bugüne, 1956, s.36
3- H: Basri Çantay, Akifname, s. 53
4- EriÅŸirgil, M. Emin, a.g.e s, 361
5- H. Basri Çantay, age, S. 92
6- EÅŸref Edib, M: Âif’in Hayatı, Eserleri ve yetmiÅŸ Muharririn Yazıları, S. 129
7- Mahir İz, Yılların İzi, S. 129
Yazar: D. Ali Taşçı |
11-03-21 |
||
| E mail: haber7.com | Tweet | ||
 |
 |
||
