Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : ÝKTÝBAS / Muhtelif Mevzûlar, Yazarlar, Yazýlar | Okunma Says: 658 |
(…..) Tek Parti Döneminin ünlü matbuat müdürü Vedat Nedim Tör de Anlarnda bu süreçten hüzünle sözederken nönü'yü oy avcl yapmakla suçlar: Paamzn Atatürkün ölümünden sonra ortaya çkan baz vefaszlklar Onun siyasal kiiliine gölge düürmütür.Paralardan pullardan Atatürkün resimlerini çkartmak,Atatürkün ebedi ef sfatna karlk kendine Milli ef dedirtmek,Atatürkün en yakn i arkadalarn ilerinden uzaklatrmak,Kemalist Devrimleri oy avcl için açk eksiltmeye koyacak yolu açmak,köy enstitülerini kapatmak gibi davranlar da ne yazkki Tarih Babann insafsz belleine kazlmtr (Tör,1999:132).
Dr. Hakk Uyar bu dönüüm sürecini nönü'nün kendi izahna da yer vererek öyle açklar: nönü'nün cumhurbakan olmasnda sonra, olaanüstü toplanan CHP Kurultay'nda Atatürk'ün 'Partinin banisi ve ebedi bakan' ilan edilmesi (madde 2) ile birlikte, Atatürk'ün 'Ebedi ef' ve nönü'nün de 'Milli ef' ilan edilmesi süreci balam ve ayn zamanda bu iki terimin kullanlmas resmi bir nitelik kazanmtr. Söz konusu Kurultay'da nönü'nün 'Partinin Deimez Genel Bakan' ilan edilmi olmas (madde 3), Milli ef'lik ile birlikte düünüldüünde, yeni bir dönemin baladn açk bir ekilde göstermektedir. Milli eflik yllar, nönü'nün yüceltilme yllar olmutur. Özellikle, I. Ve II. nönü savalar ile Lozan Anlamas'nn yldönümlerinde, basna baktmzda nönü'ye övgüler düzüldüü görülmektedir.
Milli ef'lik döneminin bir baka ayrc özellii de, nönü'nün resminin yeni baslan paralara konmas ve ayrca nönü resminin tüm devlet dairelerine konulmasdr. Belirleyebildiimiz kadaryla, 1940-1948 yllar arasnda baslan kat paralarda nönü'nün resmi yer almaktadr. nönü paralara kendi resminin konulmasn öyle açklyor: “Atatürk ölmütü. Lider gitmiti. Ona yakn olan biriyim ve Atatürk'ü gösünde tayan bir smet nönü olarak da, liderlii ilan etmek zorundaym. Atatürk'ü bu kadar kudsiyetle andm halde gölgesinde lider olmam. Paralarn üzerinde Atatürk var ama Atatürk yok. Anlatmak istedim ki Atatürk öldü. Ama yeri bo kalmad”. Yine ayn dönemde, devlet dairelerine ve hatta köy odalarna ve köy okullarna kadar nönü'nün resmi aslmtr (Uyar,1999:81).
Ancak bürokrasideki deiim hz badöndürecek boyuttadr:Milli Banka ve Cemiyetlere gönderilmi olan bir genelgede, nönü'nün resimlerinin aslmas istenmektedir: “Büyük Milli ef Reisicumhur smet nönü'nün resimleri bir ressama yaptrlarak teksir edilecek ve bütün devlet daireleri ile müessesata ayn resim aslacaktr. Bu karara göre imdiden fazla masrafa girerek resim yaptrlmamasn arzeder, sayglar sunarm”.
nönü'nün resimlerinin aslmasna ilikin olarak, 7 Kasm 1939 tarihinde, Anadolu Ajans'nn bir haberinde u bilgi verilmektedir: “C. H. Partisi'nin teebbüsüyle evvelce iki kymetli ressammza yaptrlan Milli ef nönü'nün resimleri köy odalarna ve köy mekteplerine varncaya kadar bütün devair ve müessesata yetecek miktarda baslmak üzere bir müesseseye sipari verilmiti. Bu müessesece, hazrlanan nümuneler beenilerek derhal teksire balanmas tebli edilmiti. Birinci kanun sonundan itibaren peyderpey tesellüme balanacak olan bu resimlerin her yerde muntazam ve mazbut bir ekilde aslmasn temin için çerçeveli olarak tevzii partice düünülmü ve icabeden tedbirler alnmtr” (Uyar,1999:83).
Neredeyse dönemin bütün tanklarn eserlerinde kar devrim süreci benzer ifadelerle yer alr. Mihri Belli de ite bu tanklardan biri:O yllarda “Milli ef” nönü'nün çevresinin Atatürk aleyhinde sinsi bir propaganda sürdürdüü de bir gerçektir.
“Kral Öldü. Yaasn Kral,” anlayyla Atatürk resimli posta pullar ortadan kaldrld. Pullar artk nönü resimliydi. Güdümlü basnda artk Atatürk'ten söz edilmez olmutu. Bütün övgüler “Milli efe” idi. Büyük hanmefendinin davetlisi olarak Cumhurbakanl Kökü'ne sk sk giden bir hoca efendi (Uyar,1989:212).
Yaanan bu süreç Atatürk'ün ansna Milli ef'in saygs konusunda dahi derin tereddütler uyandryordu. Yakup Kadri Karaosmanolu Yeni dönemin bu yüzüne u ifadelerle parmak basar: Milli ef devrindeki dier baz olaylardan bahsedeceim. Bunlarn en banda posta pullarndan, kat paralardan Atatürk resminin çkartlp yerlerine nönü resimlerinin konmas geliyordu ve bu olay smet Paa aleyhindeki polemiklere geni bir yol açyordu. Lakin, halk vicdannda derin tepkiler uyandran baka bir mesele daha vard ki, o da Atatürk'ün yllar ve yllarca Etnografya Müzesi'nde eyalar arasnda brakl ve anna layk bir Antkabir inas iinin, her batan savma iler gibi bir komisyona havale edilip uyutulmasyd.
Bu komisyonda bulunan Falih Rfk Atay -kendisinin bana anlattna göre- Atatürk'ün Çankaya'da gömülmek istediini ve bu dileini adeta bir vasiyet eklinde tekrar ettiini hatrlatr. Buna karn Cumhurbakanl Genel Sekreteri Kemal Gedeleç de “nönü'ye, demek ki, bir türbedarlk vazifesi verilecek!” diye söylenir dururmu. Nihayet, dönüp dolalm, cumhurbakanl genel sekreterinin srarl teklifi üzerine bugünkü Antkabirin yeri kabul edilmi ve ortada dolaan söylentilere baklacak olursa, Kemal Gedeleç bu teklifi yaparken bir tala iki ku vurmu, yani bir yandan smet Paa'y türbedar olmaktan kurtarm, öbür yandan imdi Antkabir'in bulunduu semtteki arsalarn deerlendirmek imkann salam imi.
(...) Memlekete dönüümde, ac bir hayrete düerek, bizzat müahede ettiim bir hadiseyi, Atatürk'ün hatrasna kar gösterilen ilgisizlii pek göze batan bir belge olarak, burada açklamakla yetinirim:
Atatürk'ün ölümünün birinci yldönümü idi. Türk Oca binasnn tiyatro salonunda Halkevi gençleri bir anma töreni tertiplemilerdi. Salonu dolduran kalabalk içinde, dikkat etmitim ki, ne hükümet, ne de Halk Partisi erkanndan orada hazr bulunanlarn says göze çarpacak kadar azd. Cumhurbakan locas ise bombotu. Milletvekillerine ayrlm öbür localarda ise rahmetli Recep Peker'le Mahmut Esat Bozkurt gibi be on devrimci siyaset adamndan bakas görülmüyordu. te bu törenin sonunda, yanbamzdaki binann darack avlusunda yapayalnz yatan Atatürk'ü -sanrm alnm baz tedbirler, ya da yerin darl yüzünden- ancak onbe yirmi kiilik bir grup halinde ziyaret edebilmitik (Karaosmanolu,1993:171-173)
Çetin Altanda bu dönüüm sürecine medya merkezli olarak parmak basar:“Tek Parti dönemi medyas, Atatürk ölüp de, yerine ismet Paa Cumhurbakan olunca; hemen nönü'ye Milli ef payesini yaktrmt. Eski Atatürk övgüleri de, Ebedi ef etiketiyle kaldrld arive.” (Altan,2002).
Manisa Mebusu Kazm Duru'nun 5. Kurultay'da sarfettii 'Kemalizm bir ideal deildir' sözü (Karpat,1996:359). ise bu süreci tanmlayan anlaml bir yaklamdr.
Kar devrim süreci 1946 ylnda çok partili hayata geçilmesiyle birlikte ivme kazanr. O güne kadar halkn denetim ve tercihi konusunda hiçbir endie yaamayan; halk Hasolar, Memolar olarak küçümseyen CHP'li kurmaylar, nönü bata olmak üzere halka çirkin gözükecek komplimanlar yapma tavr içine girerler.
(Devam edecek)
Yazar: Hüseyin Yaðmur |
12-01-21 |
||
| E mail: milatgazetesi.com | Tweet | ||
 |
 |
||
